بلوک عصبی تزریق دارو در نزدیکی عصب یا گروهی از اعصاب مورد نظر برای تسکین موقت درد است. برخی از تزریقها باعث تسکین طولانی مدت درد میشوند. تزریق داروی ضد التهابی علاوه بر بیحسی موضعی ممکن است به اعصاب آسیبدیده با تسکین التهاب کمک کند.
اعصاب مانند کابلهایی هستند که سیگنالهای الکتریکی را بین مغز و بقیه بدن و بالعکس حمل میکنند. این سیگنالها به شما کمک میکنند تا احساساتی مانند لمس و درد را داشته باشید و عضلات خود را حرکت دهید. آنها همچنین عملکردهای خاصی مانند تنفس، عرق کردن یا هضم غذا را تسهیل میکنند. بلوکهای عصبی عمدتا مشکلات مربوط به سیگنالدهی درد را برطرف میکنند، اما بهطور همزمان میتوانند سایر عملکردهای عصبی را نیز تحت تاثیر قرار دهند.
اثرات تزریق بلوک های عصبی معمولا سریع است؛ اما اغلب فقط یک راهحل موقت هستند. برخی از افراد ممکن است با یکبار تزریق شاهد کاهش درد باشند، در حالیکه برخی دیگر به چندین تزریق نیاز دارند. برخی از افراد هیچ اثری از بلاک های عصبی را تجربه نمیکنند و ممکن است برای مدیریت علائم خود به روشهای درمانی متفاوتی نیاز داشته باشند.
انواع بلوک های عصبی
این روش دارای دو نوع اصلی شامل نخاعی و غیر نخاعی است. بلوک های عصبی غیر نخاعی بیشتر به بلوک های عصبی محیطی و بلوک های عصبی سمپاتیک تقسیم می شوند.
بلوک عصب نخاعی
یکی از روش های درمانی که به منظور کاهش درد و همینطور بهبود عملکرد عصبی در ناحیه نخاع استفاده می شود، بلوک عصبی نخاعی است.
پزشکان از این بلوک های عصبی برای بیهوشی منطقه ای و بیماری های ستون فقرات که باعث علائم دردناک می شوند استفاده می کنند.
در این روش، به منظور برطرف کردن دردهای ناحیه ستون فقرات و نخاع داروی موضعی خاصی به نخاع تزریق شده و این داروها با تحریک نخاع و مهار گیرندههای درد نوروپاتیک، به کاهش درد کمک خواهد کرد.
اپیدورال
بلوک های اپیدورال نوعی بیهوشی منطقه ای برای جلوگیری از درد در قفسه سینه، شکم و پاها است. پزشکان از بلوک های اپیدورال برای جراحی ها و روش های مختلف استفاده می کنند.
تزریق اپیدورال شامل تزریق دارو در اطراف یک عصب خاص در ستون فقرات شما است. آن ها دردی را که از اعصاب نخاعی شروع می شود و دست ها یا پاها را تحت تأثیر قرار می دهد،کاهش خواهند داد. به این حالت عصب گزیده گرفته نیز گفته می شود.
تزریق مفصل وجه
تزریق مفصل وجه شامل تزریق دارو به یک مفصل وجهی خاص در ستون فقرات شما است. مفصل وجهی یا مفصل، مفصلی است که در پشت ستون فقرات شما قرار دارد و در آن دو مهره به هم می رسند. آن ها معمولاً آرتروز ستون فقرات را درمان می کنند.
تزریقات مفصل ساکروایلیاک
تزریقات مفصل ساکروایلیاک شامل تزریق دارو به مفاصل بین استخوان های لگن است. آن ها می توانند درد کمر، باسن و پا را درمان کنند.
بلوک های عصبی غیر نخاعی
بلاک عصبی غیرنخاعی یک نوع از روش های درمان است که برای کاهش درد و التهاب در مناطق مختلف بدن استفاده میشود. در این روش، داروی موضعی به عصبهای محیطی بدن تزریق میشود تا درد و التهاب را کاهش داده و همچنین عملکرد عصبی را بهبود می بخشد.
بلوک های شبکه بازویی
بلوک های شبکه بازویی شامل تزریق دارو در ناحیه بین گردن و زیر بغل شما است. آن ها می توانند درد شانه، بازو و دست را درمان کنند.
بلوک های عصبی پس سری
بلوک های عصبی پس سری، شامل تزریق دارو به پشت سر یا قاعده جمجمه است. آن ها می توانند درد ناشی از سردردهای مزمن و پوست سر و گردن را درمان کنند.
بلوک های سمپاتیک کمر
شامل تزریق دارو در کمر در نزدیکی زنجیره اعصاب است. معمولاً درد پا را از طریق سندرم درد منطقه ای درمان می کنند.
بلوک های ستاره ای
شامل تزریق دارو در اطراف اعصاب گردن است. این تزریق می توانند نوعی درد منطقه ای را درمان کنند و به افزایش جریان خون در اندام های آسیب دیده کمک کنند.
کاربردهای بلوک عصبی
بلوک عصبی یک روش پزشکی است که برای کاهش درد یا درمان مشکلات مرتبط با عصبها استفاده میشود. این تکنیک به وسیله تزریق داروهای خاص به نزدیکی عصبها یا گروههای عصبی انجام میشود تا سیگنالهای درد از آن ناحیه به مغز مسدود یا کاهش یابد. کاربردهای اصلی بلوک عصبی شامل موارد زیر است:
اولین و مهمترین کاربرد بلوک عصبی در مدیریت درد است. این روش برای کاهش دردهای حاد و مزمن، به ویژه در مواردی که داروهای خوراکی یا سایر روشهای درمانی مؤثر نباشند، استفاده میشود. به عنوان مثال، در دردهای پس از جراحی، دردهای ناشی از آسیبهای عصبی، و دردهای مزمن مانند کمردرد، درد گردن، و دردهای مفصلی، بلوک عصبی میتواند تسکین دهنده ونیز درمانی باشد.
کاربرد دیگر بلوک عصبی در تشخیص منبع درد است. در برخی موارد، پزشکان از بلوک عصبی به عنوان یک ابزار تشخیصی استفاده میکنند تا منبع دقیق درد را شناسایی کنند. با مسدود کردن موقت عصب مشکوک، اگر درد بیمار کاهش یابد، پزشک میتواند نتیجه بگیرد که عصب مذکور منبع درد بوده است. این اطلاعات میتواند به تشخیص صحیح و انتخاب روشهای درمانی مناسب کمک کند.
بلوک عصبی همچنین در درمان برخی اختلالات عصبی مانند نورالژی (درد عصب) و نوروپاتی (آسیب به عصب) کاربرد دارد. این روش میتواند به کاهش علائم ناشی از التهاب یا تحریک عصبها کمک کند. برای مثال، در مورد نورالژی تریژمینال که یک نوع درد شدید صورت است، بلوک عصبی میتواند درد را به طور مؤثری کاهش دهد.
علاوه بر درد، بلوک عصبی در درمان اسپاستیسیتی (گرفتگی عضلات) و اختلالات حرکتی نیز مفید است. در بیماران با اختلالات حرکتی ناشی از بیماریهایی مانند سکته مغزی یا آسیبهای نخاعی، تزریق دارو به عصبهای خاص میتواند به کاهش تنش عضلانی و بهبود حرکت کمک کند.
بلوک عصبی همچنین در بیهوشی موضعی برای انجام برخی جراحیها یا پروسیجرهای پزشکی استفاده میشود. در این موارد، پزشک از بلوک عصبی برای بیحس کردن منطقه خاصی از بدن استفاده میکند تا بیمار در طول عمل جراحی درد را احساس نکند. این روش به ویژه در جراحیهای اندامها، زایمان و برخی پروسیجرهای دندانپزشکی کاربرد دارد.
به طور خلاصه، بلوک عصبی یک تکنیک مهم و مؤثر در مدیریت و درمان درد و برخی اختلالات عصبی است. این روش به پزشکان امکان میدهد تا درد را کنترل کرده، منبع دقیق آن را شناسایی کرده، و بهبود علائم ودرمان را در بیماران فراهم کنند. در بسیاری از موارد، بلوک عصبی میتواند کیفیت زندگی بیماران را به طور چشمگیری بهبود بخشد و به آنها کمک کند تا با درد و مشکلات عصبی خود بهتر کنار بیایند.
مزایای بلوک عصبی
- کاهش سریع و موثر درد: بلوکهای عصبی میتوانند به سرعت و به طور موثر درد را در ناحیهای که عصب از آن عبور میکند، کاهش دهند. این امر به ویژه برای افرادی که از درد حاد یا مزمن رنج میبرند مفید است.
- غیر تهاجمی بودن: برخلاف برخی از روشهای دیگر کنترل درد، مانند جراحی، بلوکهای عصبی غیر تهاجمی هستند و نیازی به برش یا بخیه ندارند. این امر باعث میشود آنها به گزینه ای جذاب برای افرادی تبدیل شوند که به دنبال راههایی برای تسکین درد بدون نیاز به عمل جراحی هستند.
- ایمنی: بلوکهای عصبی به طور کلی بیخطر هستند و عوارض جانبی کمی دارند. این امر به ویژه برای افرادی که نگران عوارض جانبی داروها یا سایر روشهای درمانی هستند، مهم است.
- عوارض جانبی کم: عوارض جانبی بلوکهای عصبی معمولاً خفیف و کوتاهمدت هستند. شایعترین عارضه جانبی، درد در محل تزریق است که معمولاً طی چند روز برطرف میشود. سایر عوارض جانبی احتمالی عبارتند از بیحسی یا ضعف در ناحیهای که عصب از آن عبور میکند، سردرد، حالت تهوع و گیجی که موقتی هستند.
- قابلیت تکرار: بلوکهای عصبی را میتوان در صورت نیاز تکرار کرد. این امر میتواند برای افرادی که از درد مزمن رنج میبرند مفید باشد.
- تنوع: انواع مختلفی از بلوکهای عصبی وجود دارد که میتوان از آنها برای درمان طیف وسیعی از دردها استفاده کرد. این امر به پزشک شما امکان میدهد روشی را انتخاب کند که برای شرایط خاص شما مناسبتر باشد
موارد منع مصرف و احتیاط بلوک عصبی
بلوکهای عصبی به طور کلی بیخطر هستند و عوارض جانبی کمی دارند. با این حال، موارد منع مصرف و احتیاطی وجود دارد که باید قبل از انجام این روش در نظر گرفته شود.
موارد منع مصرف:
- بارداری: بلوکهای عصبی در دوران بارداری به دلیل خطر احتمالی برای جنین توصیه نمیشود.
- شیردهی: تاثیر بلوکهای عصبی بر شیرخواران شیرده به طور کامل شناخته شده نیست، بنابراین احتیاط توصیه میشود.
- عفونت: اگر در محل تزریق عفونت فعال دارید، نباید بلوک عصبی انجام شود.
- اختلالات خونریزی: اگر اختلالات خونریزی دارید یا از داروهای رقیق کننده خون استفاده میکنید، باید قبل از انجام بلوک عصبی به پزشک خود اطلاع دهید.
- سابقه واکنشهای آلرژیک: اگر سابقه واکنشهای آلرژیک به بیحسکنندههای موضعی یا داروهای دیگر دارید، باید قبل از انجام بلوک عصبی به پزشک خود اطلاع دهید.
احتیاط:
- سابقه جراحی قبلی: اگر در ناحیهای که قرار است بلوک عصبی انجام شود، سابقه جراحی قبلی دارید، باید به پزشک خود اطلاع دهید.
- بیماریهای عصبی: اگر بیماری عصبی مانند ام اس یا میاستنی گراویس دارید، باید قبل از انجام بلوک عصبی به پزشک خود اطلاع دهید.
- دیابت: اگر دیابت دارید، باید قبل از انجام بلوک عصبی به پزشک خود اطلاع دهید.
- فشار خون بالا: اگر فشار خون بالا دارید، باید قبل از انجام بلوک عصبی به پزشک خود اطلاع دهید.
- مصرف داروها: اگر داروی خاصی مصرف میکنید، باید قبل از انجام بلوک عصبی به پزشک خود اطلاع دهید
چگونه می توانم برای بلوک عصبی خود آماده شوم؟
اقداماتی که قبل از انسداد عصبی انجام می دهید می تواند راحتی و نتیجه و هم چنین ایمنی روش را بهبود بخشد. با اقدامات زیر می توانید برای انجام این روش آماده شوید:
✅ پاسخ دادن به تمام سوالات مربوط به سابقه پزشکی، آلرژی ها و داروها که این شامل نسخه ها، داروهای بدون نسخه، درمان های گیاهی و ویتامین ها نیز می شود. بهتر است همیشه لیستی از شرایط پزشکی، داروها و آلرژی های خود را به همراه داشته باشید.
✅ مصرف یا قطع داروها دقیقاً طبق دستورالعمل پزشک که این ممکن است شامل عدم مصرف آسپیرین، ایبوپروفن (Advil ، Motrin) و داروهای رقیق کننده خون باشد.
بلوک عصبی چگونه انجام می شود؟
این روش به صورت سرپایی انجام می شود. و شامل مراحل زیر است:
در ابتدا پزشک متخصص ناحیه ای که قرار است بلاک عصبی انجام شود را با استفاده از مواد ضدعفونی کننده استریل خواهد کرد.
سپس باید با استفاده از روشهای تصویربرداری مانند رادیوگرافی، سونوگرافی و… پزشک محل تزریق دارو را مشخص کرده و این ناحیه به طور معمول در نزدیکی عصب یا منطقه دردناک قرار دارد، سپس ناحیه مشخص شده تحت بی حسی موضعی قرار خواهد گرفت.
بعد از مشخص شدن ناحیه تزریق پزشک سوزن را به طور دقیق در محل مشخص شده قرار داده و داروی موضعی را به عصب یا منطقه مورد نظر تزریق خواهد کرد. امکان دارد تزریق دارو تکرار شده و به طور کامل در ناحیه تزریق شود، ممکن است با استفاده از سوزن تکرار شود تا دارو به طور کامل توزیع شود.
در نهایت بعد از تزریق کامل دارو به ناحیه موردنظر پزشک متخصص نتیجه درمان را بررسی خواهد کرد که آیا بلاک عصبی مؤثر بوده است یا خیر. اگر درمان موثر بود، ممکن است نیاز به تکرار بلاک عصبی در آینده باشد.
آیا بلوک عصبی دردناک است؟
انجام این روش برای هر فرد تجربهای متفاوت به همراه دارد، اما به طور کلی می توان گفت که بلاک عصبی به طور معمول درد زیادی به همراه نداشته و قبل از انجام بلاک عصبی، پزشک معمولاً محل تزریق را بی حس کرده و سپس، تزریق دارو به طور کنترل شده و آهسته انجام خواهد شد.
ولی امکان دارد در هنگام تزریق مقداری احساس درد یا فشار کرده یا احساس سوزش خفیفی داشته باشید که با نفس های عمیق می توانید به کاهش درد و آرامش خود کمک کنید. در صورتی که درد و ناراحتی شما از بین نرفت باید این مسئله را با پزشک خود در میان بگذارید
پس از بلوک عصبی چه انتظاری میتوان داشت؟
موقتا پس از انجام بلوک عصبی ممکن است با احساس درد یا بی حسی و یا قرمزی و سوزش در محل تزریق مواجه شوید. این مساله معمولا دائمی نیست و در طول زمان ناپدید خواهد شد. اگر از جراحی به منظور بلوک عصبی استفاده کرده باشید، ممکن است از شما خواسته شود تا مدت زمان مشخصی بعد از عمل به استراحت بپردازید. بسته به دشواری جراحی، ممکن است نیاز باشد تا چند روزی را برای ریکاوری در بیمارستان بگذرانید. برخی دردها ممکن است بعد از جراحی نیز ادامه پیدا کند و این به معنای عدم موفقیت جراحی نیست. بعلاوه بعضی روشهای بلوک عصبی میتواند تورم به همراه داشته باشد که عصب را تحت فشار قرار خواهد داد و به زمان برای فروکش کردن نیاز دارد. اگر عوارض بلوک عصبی در شما بیش از مقدار نرمال به طول انجامید، این مساله را به پزشک خود اطلاع دهید.