گردن درد یکی از دلایل رایج مراجعه به پزشک است. گردن درد میتواند ناشی از برخی اختلالات یا بیماریها باشد که هریک از بافتهای گردن شامل اعصاب، استخوانها، مفاصل، رباطها یا ماهیچهها را درگیر میکند. ماهیچههای گردن ممکن است به دلیل قرار گرفتن در وضعیت نامناسب، مانند نشستن در وضعیت نامناسب پشت میز، تحت فشار قرار گیرند. آرتروز نیز یکی از علل شایع گردن درد است.
گردن درد به ندرت میتواند نشانهای از یک مشکل جدی باشد. اما اگر گردن درد همراه با بیحسی یا از دست دادن قدرت بازوها یا دستها باشد یا اگر درد به شانه یا پایین بازو تیر بکشد، باید به پزشک مراجعه کنیم.
علل رایج گردن درد
علل رایج گردن درد شامل عوامل متعددی میباشد که برخی از آنها مرتبط با فعالیتهای روزمره و وضعیت بدنی نادرست است و برخی نیز به بیماریها یا شرایط پزشکی خاص مربوط میشود. در ادامه به برخی از علل رایج گردن درد میپردازیم:
وضعیت نادرست بدنی
وضعیت نادرست بدنی مانند نشستن یا ایستادن طولانی مدت در حالتی که گردن تحت فشار قرار دارد، میتواند منجر به گردن درد شدید شود. این مشکل به ویژه در افرادی که پشت میز کار میکنند یا به طور مداوم از گوشی همراه استفاده میکنند، شایع است. در این حالت، وزن سر بر روی گردن چندین برابر افزایش مییابد، زیرا هر چه زاویه خم شدن سر بیشتر باشد، فشار بیشتری بر ستون فقرات گردنی وارد میشود. همچنین خوابیدن در وضعیتهای نامناسب میتواند به گردن فشار وارد کرده و باعث درد و سفتی شود.
آسیبهای فیزیکی
وارد شدن ضربههای مستقیم به گردن طی حوادثی مانند تصادف یا سقوط میتواند به آسیبهای جدی مانند شکستگی مهرهها، آسیب به دیسکهای بینمهرهای یا فشردگی اعصاب منجر شود. این آسیبها میتوانند باعث درد شدید، بیحسی یا ضعف در گردن و دستها شوند.
از طرفی ورزشهای پرتحرکی مانند فوتبال، بسکتبال یا وزنه برداری میتوانند به آسیبهای مختلف گردن منجر شوند. آسیبهایی مانند کشیدگی عضلات، آسیب به دیسکها یا مشکلات عصبی در این ورزشها شایع است و ممکن است باعث درد و اختلالات حرکتی شوند.
ساییدگی و آرتروز گردن
با افزایش سن، دیسکها و مفاصل گردن ممکن است دچار ساییدگی شوند. به این وضعیت آرتروز یا اسپوندیلوز گردنی گفته میشود که یکی از بیماریهای شایع در افراد مسن است و باعث درد و محدودیت حرکت گردن میشود.
همه ما تا حدودی با افزایش سن دچار دژنراسیون در مهرهها و دیسکها میشویم. این روند معمولاً بعد از حدود 30 سالگی شروع میشود. اما در بسیاری از افراد، آرتروز گردن هیچ علامتی ایجاد نمیکند. با این حال، در برخی افراد عضلات، رباطها یا اعصاب مجاور ممکن است تحت تأثیر آرتروز تحریک شده یا تحت فشار قرار گیرند و عوارضی شدیدی از جمله گردن درد به همراه داشته باشند.
فشار و کشیدگی عضلات
حرکات ناگهانی یا حمل بار سنگین میتواند باعث کشیدگی عضلات گردن و اعمال فشار شدید بر آنها شود. این کشیدگیها اغلب به دلیل عدم آمادگی عضلات گردن یا انجام حرکات نادرست در فعالیتهای روزانه و ورزشی رخ میدهند. به عنوان مثال، اگر فردی بدون گرم کردن مناسب به فعالیتهای ورزشی بپردازد یا به طور ناگهانی و بدون توجه به وضعیت بدن، جسم سنگینی را جابجا کند، ممکن است عضلات گردن به شدت تحت فشار قرار گیرند و درد شدیدی را برای فرد به همراه داشته باشد.
دیسک گردن
هر یک از دیسکهای ستون فقرات دارای یک پوسته بیرونی سخت و یک مرکز ژل مانند میباشند. اگر دیسک به طور مکرر توسط مهرههای بالا و پایین آن فشرده شود، ممکن است لایه بیرونی پاره شده و بخش مرکزی دیسک به داخل کانال نخاعی نشت کند. این دیسک بیرون زده میتواند به اعصاب و بافتهای اطراف فشار وارد کرده و موجب درد شدید، بیحسی یا ضعف در دستها شود.
فتق دیسک گردن معمولاً در نتیجه آسیبهای فیزیکی، حرکات ناگهانی یا فشارهای مکرر ایجاد میشود و نیاز به درمان تخصصی برای کاهش درد و بهبود عملکرد گردن دارد.
رادیکولوپاتی گردن
رادیکولوپاتی گردن به وضعیتی اطلاق میشود که در آن ریشههای عصبی در ناحیه گردن تحت فشار قرار میگیرند. این اتفاق معمولاً زمانی رخ میدهد که دیسکهای بین مهرهای یا خارهای استخوانی به ریشههای عصبی فشار وارد کنند. در حالی که گردن درد یکی از علائم شایع این وضعیت است، ممکن است علائم دیگری مانند بیحسی، گزگز، درد و ضعف در بخشهای مختلف دست که توسط عصب آسیب دیده کنترل میشود، مشاهده شود. دلایل رایج رادیکولوپاتی گردن شامل آرتروز گردن (اسپوندیلوز گردن) و فتق دیسک گردن میباشد.
تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی به وضعیتی گفته میشود که در آن فضای کانال نخاعی باریک میشود. این تنگی میتواند به دلایل مختلفی از جمله آرتروز، فتق دیسک یا ضخیم شدن بافتهای نرم رخ دهد. تنگی کانال نخاعی ممکن است در هر بخشی از ستون فقرات از جمله گردن یا کمر اتفاق بیفتد.
دلیل گردن درد عصبی چیست؟
دلیل گردن درد عصبی یا گردندرد ناشی از عوامل روانی نوعی از درد عضلانی یا عصبی است که ریشهی اصلی آن نه در آسیب فیزیکی، بلکه در تنشهای روانی، اضطراب، یا اختلالات عصبی قرار دارد. این نوع درد معمولا در افرادی دیده میشود که تحت فشارهای روحی مزمن هستند، و در MRI یا رادیولوژی نیز ممکن است آسیبی مشاهده نشود. زمانی که فرد دچار استرس یا اضطراب مداوم میشود، بدن بهطور ناخودآگاه وارد حالت تنش میشود. در این حالت، عضلات گردن و شانهها بهطور مداوم منقبض میمانند. این انقباض طولانیمدت، باعث کاهش گردش خون، سفتی عضلات و در نهایت درد میشود. همچنین در افراد عصبی یا مضطرب، عضلات گردن و پشت بهطور ناخودآگاه دچار انقباض میشوند.
این درد ممکن است همراه با سردردهای تنشی، احساس سنگینی سر یا درد بین دو کتف نیز باشد و در برخی موارد، سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) حساستر از حالت عادی عمل میکند و درد را بیشتر از حد واقعی احساس میکند. این حالت در برخی اختلالات مانند فیبرومیالژیا یا سندرم درد مزمن (Chronic Pain Syndrome) دیده میشود. اختلالات روحی مانند افسردگی میتوانند خود را بهصورت دردهای بدنی، در نواحی حساس مانند گردن و شانهها نشان دهند. همچنین، بیخوابی یا خواب بیکیفیت باعث ناتوانی بدن در ترمیم عضلات و تشدید دردهای عصبی عضلانی میشود.
علائم و نشانههای گردن درد
علائم گردن درد در ابتدا تنها بسیار خفیف ظاهر میشود، اما در صورت عدم درمان، میتواند به علائم گستردهتری در عضلات، مفاصل، اعصاب و حتی سایر نواحی بدن منجر شود. شناخت علائم گردن درد کمک میکند تا افراد در زمان مناسب به پزشک مراجعه کرده و از پیشرفت مشکل جلوگیری کنند. احساس فشار یا سنگینی از مهمترین علائم گردن درد است. برخی از علائم گردن درد عبارتنداز:
- محدودیت در حرکت گردن: افراد هنگام چرخاندن سر به چپ یا راست، بالا یا پایین بردن سر، احساس سفتی یا درد کنند. این محدودیت میتواند انجام فعالیتهای روزمره را دشوار کند.
- گرفتگی و سفتی عضلات گردن و شانه: سفت شدن عضلات یکی از علائم رایج گردن درد است. این درد همراه با احساس گره یا انقباض در عضلات باشد و در برخی موارد به شانه یا قسمت بالای کمر نیز گسترش یابد.
- انتشار درد به سایر نواحی: در صورتی که مشکل به اعصاب گردنی فشار وارد کند، درد ممکن است به بازو، ساعد یا انگشتان دست انتشار پیدا کند. این درد معمولا بهصورت درد تیرکشنده، سوزنسوزن شدن یا بیحسی ظاهر میشود.
- سردردهای گردنی (Cervicogenic Headache): درد گردن میتواند منشا سردردهایی باشد که معمولا از پشت سر شروع شده و به نواحی گیجگاه یا پیشانی میرسند.
- سرگیجه و عدم تعادل: در برخی موارد،مخصوصا وقتی مهرههای بالایی گردن درگیر باشند، بیمار دچار سرگیجه یا حس بیثباتی میشود.
- صدای تقتق یا خشخش هنگام حرکت گردن: برخی بیماران هنگام چرخاندن یا خم کردن گردن، صدایی شبیه ترق و تروق یا خشخش میشنوند. این میتواند نشانهای از سایش مفاصل یا خشکی در فضای بین مهرهها باشد.
- خستگی عضلات گردن و شانهها: افرادی که دچار گردن درد مزمن هستند، معمولا از احساس خستگی مداوم در گردن یا شانهها شکایت دارند، حتی بدون فعالیت شدید.
- اختلال در خواب: درد گردن مخصوصا در شب یا هنگام خوابیدن در وضعیت خاص، میتواند باعث بیدار شدنهای مکرر، بیخوابی یا بدخوابی شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
گردن درد میتواند ناشی از دلایل گوناگونی باشد. این دلایل گوناگون برخی بسیار جدی بوده و نیاز به رسیدگی فوری دارند، اما برخی از آنها هم با استراحت و درمانهای خانگی بهسرعت بهبود خواهند یافت. علائمی که همراه با گردن درد تجربه میکنید تعیین خواهند کرد که آیا نیز به معالجه پزشک هست و اگر آری، این نیاز چقدر ضروری است.
در صورتی که گردن درد بیشتر از چند روز طول کشید و بهبود نیافت به پزشک مراجعه کنید. بسیاری از افراد نسبت به درد گردن بیتوجه هستند، زیرا گردن درد بهطور عمومی یک درد استخوانی یا عضلانی است و با درمان خانگی، فیزیوتراپی و در بدترین حالت با عمل جراحی قابل درمان است. اما در بعضی موارد گردن درد ناشی از یک بیماری دیگر است. برخی از این بیماریها میتوانند بسیار جدی باشند.
در صورت مشاهده علائم زیر فوراً با اورژانس تماس بگیرید:
- دردی که پس از یک آسیب جدی مانند ورزش سنگین یا تصادف با ماشین شروع شود.
- عدم توانایی در حرکت دادن گردن یا توانایی کم در نگه داشتن آن
- احساس میکنید که وضعیت سلامت فرزندتان وخیم است.
- دردی که بعد از یک آسیب جزئی شروع شود.
- بعد از تب کردن، نتوانید گردن خود را به طور طبیعی حرکت دهید.
- درد شدید
- کودک شما بسیار بیمار به نظر برسد.
- احساس نیاز شدید به معاینه شدن کودکتان توسط پزشک دارید.
با مشاهده این علائم طی ۲۴ ساعت به پزشک مراجعه کنید:
- عدم توانایی در حرکت دادن عادی گردن
- سردرد بدون تب
- تب بیش از 24 ساعت
- فکر میکنید فرزندتان باید توسط پزشک ویزیت شود، اما مشکل وی خیلی هم جدی نیست.
روش تشخیص علت گردن درد
به طور معمول، گرفتن شرح حال بیمار و نیز معاینه وی، به پزشک در تشخیص علت گردن درد کمک خواهد کرد. پزشک ابتدا علل جدی گردن درد مانند فشار بر نخاع، میلوپاتی، عفونت یا سرطان را از بین خواهد برد.
- سابقه پزشکی: پزشک، در مورد آسیبهای گردن که قبلاً داشتهاید و ممکن است باعث فتق دیسک شده باشد، سوال خواهد کرد. همچنین باید در مورد سایر فعالیتهایی که گردن درد شما را تشدید میکند، به وی اطلاع دهید. وی در مورد زمان شروع درد، مکان درد و شدت آن نیز از شما خواهد پرسید.
- معاینه فیزیکی: پزشک شما همراستایی سر و گردن شما را بررسی کرده و نیز دامنه حرکت شما را هنگام حرکت دادن گردن مشاهده خواهد کرد. وی گردن و عضلات آن را لمس کرده تا حساسیت و علائم کشیدگی را نیز بررسی کنند.
- آزمایشات تصویربرداری: معمولاً برای شناسایی عامل ایجاد گردن درد ضروری نیستند، اما با این حال، اگر پزشک مشکوک به آسیب جدی باشد یا اگر درد شدیدی دارید که بهبود نمییابد، ممکن است از داخل گردن شما عکس گرفته شود.
- اشعه ایکس: اسکن اشعه ایکس قادر است تا مشکلاتی را در استخوانها یا بافت نرم شما نشان دهد که باعث درد گردن شدهاند. اسکن اشعه ایکس همچنین میتواند مشکلات مربوط به تراز مهرههای گردنی، شکستگیها و لغزش دیسکها را نیز نشان و آرتریت را تشخیص دهد.
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI): MRI میتواند مشکلات نخاع، اعصاب، مغز استخوان و بافت نرم را نشان دهد و همچنین تشخیص دهد که آیا دیسک از جای خود لغزیده است یا خیر. همچنین میتواند علائم عفونت و تودههایی که ممکن است باعث درد گردن شده باشند، مانند کیست یا تومور را نیز تشخیص دهد.
- اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT): اگر ام آر آی در دسترس نباشد، ممکن است از سی تی اسکن استفاده شود. سی تی اسکن قادر است تا زوائد استخوانی را نشان دهد.
در موارد نادر، پزشک شما ممکن است تشخیص دهد که باید آزمایشات زیر را انجام دهید:
- تستهای الکترودیاگنوستیک: این تستها، عملکرد اعصاب و پاسخ عضلانی شما را بررسی میکنند که شامل مطالعات هدایت عصبی و به ندرت میلوگرام در صورت منع استفاده از MRI است.
- تستهای آزمایشگاهی: این آزمایشها میتوانند به پزشک کمک کنند تا علل گردن درد به غیر از آسیبهای اسکلتی عضلانی، مانند عفونتها، بیماریهای روماتولوژیکی یا سرطان را شناسایی کند. آزمایشات شامل شمارش کامل سلولهای خون (CBC)، آزمایش ادرار و نشانگرهای التهاب و غیره است.
درمان گردن درد
درمان گردن درد به علت آن بستگی دارد. درمانهای ساده در منزل، و یک یا دو روز استراحت اغلب برای درمان گردن درد کافی است. اما اگر مشکل گردن درد مداوم دارید، یک پزشک متخصص میتواند درمانهای دیگری را به شما توصیه کند. اگر درد شما برطرف نشد، پزشک شاید استفاده از انواع خاصی از مسکنها را تجویز کند، اگرچه این مسکنها برای همه مناسب نیستند.
بهطورکلی پزشکان روشهای زیر را برای تسکین و بهبود گردن درد تجویز میکنند:
درمانهای فیزیکی
فیزیوتراپیستها، کایروپراکتورها و متخصصین طب فیزیکی، همگی برای درمان مشکلات گردن آموزش کافی دیدهاند. درمان ارائه شده توسط این افراد، همراه با تمرینات خانگی، اغلب تنها چیزی است که لازم دارید. این تمرینات میتوانند شامل تمرینات کششی و تقویتی عمومی یا اختصاصی برای گردن باشند. همچنین مهم است که اطمینان حاصل شود که این درمانگرها، دارای گواهینامههای لازم و نیز تجربه کافی باشند.
TENS (تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست)
دستگاه TENS یک دستگاه کوچک باتری خور است که میتواند برای کاهش درد ناشی از گردن درد، کمک کننده باشد. برای انجام این درمان، پدهای کوچکی روی ناحیه گردن قرار میگیرند و تحریک الکتریکی با ولتاژ پایین ایجاد میشود که احساس سوزن سوزن شدن ملایمی را به همراه دارد. گفته میشود که این درمان میتواند با سیگنالهای گذرای درد از اعصاب به مغز تداخل داشته باشد. میتوانید دستگاههای TENS را از داروخانهها بخرید، اما شاید بهتر باشد قبل از خرید این دستگاه، از فیزیوتراپیست خود بخواهید دستگاه خود را در اختیار شما قرار دهد تا آن را امتحان کنید.
گردنبند
برخی افراد استفاده از گردن بندهای مخصوص را برای حمایت از گردن مفید میدانند. البته این گردنبندها به طور معمول مورد نیاز نیستند.
تزریق دارو
در بسیار کمی از موارد، به خصوص اگر درد مداوم در پشت سر یا بازو دارید، استفاده از بیحس کننده موضعی با اثرات طولانی مدت، PRP یا تزریق استروئید ممکن است برای کاهش درد گردن شما مفید باشد. تزریق دارو معمولاً در مفاصل فاست کوچک گردن شما انجام میشود. این تزریقها معمولاً به کمک مشاهده مکان تزریق با اسکن اشعه ایکس انجام میشوند تا متخصص بتواند سوزن را دقیقاً در جای خود وارد کند.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپیست میتواند به ما تمریناتی برای اصلاح وضعیت بدن و تقویت عضلات گردن آموزش دهد. همچنین با استفاده از گرما، یخ، تحریک الکتریکی و سایر روشها به کاهش درد و جلوگیری از عود آن کمک کند
درمان با ورزش و حرکات اصلاحی
زمانی که شدیدترین حالت درد فروکش کرد، میتوانیم تمرینات کششی ملایم را روزانه شروع کنیم. برای انجام این تمرینات میتوانیم از پزشک یا فیزیوتراپیست راهنمایی بگیریم.
پیشگیری از گردن درد
بیشتر موارد گردن درد با وضعیت نامناسب گردن و نیز آسیب به گردن در زمینه افزایش سن مرتبط است. برای کمک به پیشگیری از گردن درد، بهتر است سعی کنیم سر خود را در مرکز ستون مهرهها نگه داریم. برخی تغییرات ساده در برنامه روزانه ممکن است به ما در این زمینه کمک کند. باید سعی کنیم:
- وضعیت بدنی مناسبی داشته باشیم. هنگام ایستادن و نشستن مطمئن شویم که شانههایمان در یک خط مستقیم در امتداد دو طرف لگن هستند و گوشها مستقیماً در امتداد شانهها قرار دارند.
- استراحتهای مکرر داشته باشیم. در مسافرتهای طولانی یا ساعتهای طولانی کار با رایانه، باید از جای خود بلند شویم، راه برویم و گردن و شانههای خود را بکشیم.
- میز، صندلی و کامپیوتر خود را طوری تنظیم کنیم که صفحه نمایش (مانیتور) در سطح چشم و زانوها کمی پایینتر از باسن باشند. از دستههای صندلی برای تکیه دادن دستها استفاده کنیم.
- هنگام صحبت، از قرار دادن تلفن بین گوش و شانه خودداری کنیم و به جای آن از هدست یا بلندگو استفاده کنیم.
- در صورت سیگار کشیدن، آن را ترک کنیم. سیگار کشیدن میتواند ما را در معرض خطر بیشتر ابتلا به گردن درد قرار دهد.
- از حمل کیفهای سنگین با بند روی شانه خودداری کنیم؛ چرا که وزن آن میتواند به گردن فشار بیاورد.
- در وضعیت مناسبی بخوابیم. سر و گردن ما باید با بدنمان همراستا باشند. بهتر است یک بالش کوچک زیر گردن خود قرار دهیم، به پشت خوابیده و رانها را نیز روی بالشها قرار دهیم، این کار باعث صاف شدن عضلات ستون مهرهها میشود.