درد لگن از جمله دردهای بسیار آزاردهنده است. همه انسانها ممکن است در زندگی خود با دردهای لگنی برای مدت کوتاهی دست و پنجه نرم کنند. اگرچه درد لگن ممکن است بهعلتهای گوناگونی گریبانگیر آدمها شود، اما اکثر دردهای لگن ناشی از بیماریها و عوارض آنها هستند.
آناتومی لگن
لگن محدوده ای از بدن است که شامل استخوان های تشکیل دهنده دهانه لگنی (pelvis) و اندامهایی مانند ران، مچ و باسن می شود. لگن نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل و قدرت بدن انسان ایفا می کند. ساختارهای اصلی لگن شامل استخوان های حاصل از اتحاد شکمی (pelvic girdle) مانند استخوان های مۀ پوکیلون (ilium)، اسکیمون (ischium) و پبیس (pubis) می باشد. این استخوانها با هم اتصال یافته و حلقه ای پیرامون منطقه لگن ایجاد می کنند. در زنان، لگن به دلیل عملکرد زایمان، پهلوان (ம்) توسعه یافته تری دارد تا در زمان زایمان به جنین کمک کند. از جمله عضلات مهم لگن می توان به عضلات پهلوانی (pelvic floor muscles) اشاره کرد که نقش مهمی در حفظ ساختار لگن و حمایت از اندام های داخلی لگن دارند. به عنوان یک بخش اساسی از بدن، مراقبت و توجه به سلامت لگن از اهمیت بسزایی برخوردار است تا از بروز مشکلات مربوط به این ناحیه جلوگیری شود
درد لگن چیست؟
درد لگن در همه افراد از جمله کودکان و بزرگسالان دیده میشود. مفصل ران دارای ساختار مفصلی قوی و پایدار است. مفصل ران از استخوان ران (فمور) و لگن تشکیل شده است. قسمت بالایی استخوان ران توپی شکل است و در داخل حفره توخالی لگن قرار میگیرد. این مفصل قویترین مفصل بدن است. مفصل ران توسط یک رباط محیطی به نام کپسول در کنار هم نگه داشته میشود. ماهیچهها و تاندونها حرکات ران را مدیریت میکنند. همچنین با حمایت از حرکت پا و بالاتنه به حرکت مفصل کمک میکنند. در صورتی که هریک از بخشهای این مفصل و ماهیچههای اطراف آن آسیبی ببیند، مشکلات لگنی از جمله درد ایجاد خواهد شد.
انواع درد های لگن
درد لگن می تواند به دلیل مشکلات مختلف از جمله عوامل عضلانی، اسکلتی، عصبی یا عضوی بوجود آید. در ادامه به برخی از انواع شایع دردهای لگن که ممکن است باعث ناراحتی و مشکلات برای فرد شود، می پردازیم:
- درد عضلانی: ممکن است در اثر تنش عضلات لگن یا فعالیت ورزشی شدید به وجود بیاید.
- التهاب مفاصل: التهاب در مفاصل لگن می تواند باعث درد و محدودیت در حرکت شود.
- درد ناشی از اسپاسم عضلات پهلوانی: این اسپاسم ها ممکن است به صورت شدید درد و ناراحتی ایجاد کنند.
- نقرس: تجمع اسید اوریک در مفاصل لگن ممکن است به نقرس و درد فراگیر در این ناحیه منتهی شود.
- دیسک هرنیاتد: خروج دیسک فاصله ای ممکن است فشار و درد را در منطقه لگن ایجاد کند.
- درد عصبی: فشار یا تحریک عصب های لگن می تواند به درد نوروپاتیک یا سایاتیکا منتهی شود.
- التهاب عضوی: التهاب و عفونت در اعضای داخلی لگن مانند اورتر، کیست ها یا التهاب سینوسها ممکن است منابع درد باشند.
- شکستگی استخوان: شکستگی در استخوان های لگن ممکن است باعث درد شدید و ناتوانی شدن اندامها شود
چرا استخوان لگن درد میکند؟
درد لگن معمولاً به دلیل فعالیت بدنی پس از ورزش زیاد رخ میدهد و در عرض چند روز از بین میرود. صرف نظر از درد لگن راست یا درد لگن چپ، اگر مشکل ایجاد درد لگن مربوط به استخوان لگن باشد، درد را در لگن و کشاله ران خود احساس خواهید کرد.
اگر درد در نواحی دیگر خارج از لگن شما باشد، مانند قسمت بالای ران و گوشت ران، علت اغلب میتواند مربوط به عضلات، رباطها و تاندونهای اطراف مفصل ران باشد.
گاهی اوقات مشکل از جای دیگری است و درد در نواحی دیگر خود را به صورت درد لگن نشان میدهند.به عبارتی یک بیماری در خارج از مفصل لگن باعث ایجاد درد در این ناحیه شدهاست. به این درد، درد منعکس شده میگویند. اگر درد لگن به شکل درد از باسن تا ساق پا باشد، ممکن است باعث محدودیت حرکت شود. هنگام بالا و پایین رفتن از پلهها، نشستن، ورزش کردن، این درد به شدت احساس میشود و میتواند باعث بسیار آزاردهنده باشد. علل درد لگن میتواند هر یک از موارد زیر باشد:
- آرتروز
- جراحت
- مشکلات کمر
- شکستگی استخوان بالای ران
- کشیدگی عضلات
- تاندون ملتهب یا شرایط التهابی
- عفونت
- گیر افتادن عصب
- علل کمتر شایع درد لگن عبارتند از: سندرم گیرأفتادگی لگن، استئونکروز و نکروز آواسکولار.
- بیماریهای زنان
هنگام تمرکز بر علت درد لگن و پا باید به سن و سطح فعالیت توجه کرد. یک دونده ۲۰ ساله کم وزن یا اضافه وزن و یک پیرمرد ۸۰ ساله کم تحرک مثل هم نیستند و به دلایل مختلف از درد لگن شکایت دارند.
آرتروز لگن
با سایش ناشی از افزایش سن، آرتریت میتواند مزمن شود. درد آرتروز لگن میتواند مزمن باشد. درد آرتریت معمولاً در جلوی ران یا کشاله ران در نتیجه سفتی یا تورم مفاصل احساس میشود.
شکستگی لگن
شکستگی لگن به دلیل پوکی استخوان (از دست دادن استخوان) یکی از شایعترین مشکلات سلامتی به ویژه در زنان مسن است. درد شکستگی لگن زمانی احساس میشود که ساق پا صاف شود، بلند شود یا بایستد.
تاندونیت و بورسیت
بسیاری از تاندونهای اطراف لگن ماهیچهها را به مفاصل متصل میکنند. این تاندونها میتوانند به راحتی با فعالیتهای شدید ملتهب شوند. تاندونیت، به ویژه در مفصل ران دوندگان، معمولاً با بیماری به نام سندرم باند ایلیوتیبیال ظاهر میشود.
فتق کشاله ران
فتق کشاله ران (فمورال) که به عنوان فتق ورزشکاران نیز شناخته میشود، میتواند باعث شود زنان در ناحیه قدامی لگن احساس درد کنند.
در زنان باردار، فتق اینگوینال را میتوان راحتتر مشاهده کرد، زیرا فشار بر دیواره شکم احساس میشود. فتق اینگوینال یا هرنیا، تورم و برآمدگی قسمت فوقانی کشاله ران و ناحیه ی مغبنی است که در اثر ضعیف شدن و پارگی دیواره ی نگهدارنده روده ها به وجود میآید.
مشکلات زنان
نباید فراموش کرد که مشکلات رحمی در زنان میتواند باعث درد لگن شود. اندومتریوز (کیست شکلاتی) باعث حساسیت لگن و درد لگن میشود. مواردی چون بارداری یا چاقی موضعی نیز میتواند عامل مهمی در ایجاد چنین مواردی باشد
علائم درد لگن چیست؟
درد لگن حالت خاصی ندارد و میتواند در زمانی رخ دهد که فرد ساکن است، در حال حرکت و یا بیمار در همه حالت درد داشتهباشد. همچنین میتوان آن را در یک طرف مفصل ران احساس کرد یا میتواند همزمان در هر دو طرف احساس شود.
علائم حتی میتوانند خود را به شکل درد در کشاله ران نیز نشان دهد. ممکن است در قسمت جلویی یا کنارههای لگن احساس درد کنید.
از طرف دیگر دردی که هنگام بالا رفتن از پله، خم شدن، بلند شدن و نشستن ظاهر میشود نیز نشان دهنده درد لگن است.
احتمالا متوجه شدید که درد در نتیجه فعالیتهای روزانه بدتر میشود، به خصوص اگر آرتروز داشته باشید. در چنین مواردی دامنه حرکتی شما نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. در برخی افراد، درد مداوم لگن میتواند باعث لنگیدن هم بشود.
نکته مهم:
درد مفصل ران که حتی پس از استراحت هم از بین نمیرود میتواند نشان دهنده یک مشکل جدی باشد. در این مورد، توصیه میشود به زودتر به پزشک ارتوپد مراجعه کنید. با توضیح بیمار در مورد احساس درد، مراحل تشخیص پزشک آغاز میشود.
گاهی اوقات، ناراحتی در نواحی غیرمرتبط با مفاصل ران، مانند ایجاد فتق در کمر یا مشکلات در لگن نیز میتواند باعث درد در ناحیه لگن شود. بنابراین افرادی که مشکل لگن دارند حتماً باید به مراکز درمانی مراجعه کرده و در صورت نیاز معاینه رادیولوژیک انجام دهند. به این ترتیب میتوان علت درد را فهمید.
چه چیزی باعث درد لگن میشود؟
همانطور که دیدید، دلایل زیادی هستند که میتوانند منجر به چنین دردی شوند و همیشه جای نگرانی نیست. در حالی که انجام یک حرکت مخالف، بلند کردن وزنه، زمین خوردن میتواند باعث این وضعیت شود، امکان دارد به صورت خود به خود نیز رخ دهد. التهابی که در نتیجه کشش تاندونهای عضلانی در بافتهای نرم لگن ایجاد میشود، میتواند باعث درد شود.
دردی که پس از بلند کردن بار سنگین ایجاد میشود، اگر آسیب جدی به بافتها وارد نشود، با استراحت از بین میرود.حتی حرکاتی که هنگام انجام ورزش یا انجام فعالیتهای روزمره انجام میشود نیز میتواند باعث درد شود.
به طور کلی، اگر درد در عرض ۲ هفته بهبود نیابد، میتواند نشان دهنده یک مشکل بزرگتر باشد. این درد فقط به باسن محدود نمیشود، بلکه میتواند در پاها، کمر و زانو نیز منعکس شود. در این مورد، لازم است با یک متخصص مشورت کنید تا خیالتان آسوده شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
چنانچه درد لگن و باسن بیشتر از یک هفته طول کشید و مطمئن هستید ضربه یا آسیبی به لگن یا پای شما وارد نشده است می توانید به پزشک مراجعه کنید.
این علائم میتواند نشان دهندهی این باشند که وقت آن رسیده به پزشک مراجعه نمایید و ویزیت شوید:
- درد به حدی است که راه رفتن، ایستادن یا نشستن را تحت تأثیر قرار میدهد.
- هنگام تکان دادن یا حرکت لگن خود، درد احساس میکنید.
- در عضلات لگن و ساق پا سوزش، بی حسی، گزگز یا ضعف حس میکنید.
- دفع مدفوع با درد و ناراحتی همراه است.
- بدون علت مشخصی دچار تب، خستگی یا کاهش وزن قابل توجه میشوید.
درمانهای رایج برای درد لگن و باسن
برای آرام کردن درد میتوان داروهای خوراکی مانند داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی بدون نسخه (NSAIDs) و مسکنهای مخدر قوی با نسخه مصرف کرد. همچنین تزریق استروئید به لگن یا ستون فقرات میتواند به فروکش کردن درد کمک کند.
فیزیوتراپی و منوال تراپی
فیزیوتراپی نقش مهمی در درمان درد لگن و باسن دارد. فیزیوتراپ یک برنامه ورزشی اختصاصی برای شما تنظیم میکند که روی کشش و تقویت ماهیچههای سفت و بهبود تعادل آنها تمرکز دارد. همچنین فیزیوتراپ ممکن است برای آرام کردن درد از درمان های کمکی و منوال تراپی مانند گرما، یخ یا تحریک الکتریکی نیز استفاده نماید.
لیزر درمانی
لیزر درمانی سرد که به آن لیزر درمانی کم توان گفته میشود، تکنیکی است که دههها برای درمان دردهای شدید و مزمن مانند تاندونیت، بورسیت، کمر درد و سندروم تونل کارپال کاربرد دارد. در این روش پرتوهای قرمز و مادون قرمز نزدیک روی سلولها و بافتها اعمال میشود، بنابراین میتوان آن را به نقاط ماشهای (نقاط دردناک عضلانی) و آسیب دیده فرستاد و باعث افزایش جریان خون، کاهش التهاب و درد در ناحیهی مورد نظر شد و بازسازی را سرعت بخشید.
شاک ویو تراپی
شاک ویو تراپی نوعی روش درمانی میباشد که از امواج پر قدرت صوتی برای درمان درد و دامنهی گستردهای از آسیبهای عضلانی استفاده میکند. امواج صوتی باعث بهبود جریان خون، آرام شدن التهاب و تسریع درمان میشوند. شاک ویو تراپی همچنین در درمان بسیاری از بیماری ها که درد لگن و باسن را به همراه دارند مانند سندرم پیریفورمیس و سندرم درد تروکانتریک بزرگ مؤثر است
تکار تراپی
تکار تراپی نوعی گرما درمانی درون زا و بر اساس امواج رادیویی است که با تولید گرما در بدن باعث درمان آن میشود. این روش «انتقال الکتریکی خازنی و مقاومتی» نیز نامیده میشود. در طول تکار تراپی یک سر الکترود در محل مورد نظر قرار داده میشود که با احساس زاپینگ همراه است. زاپینگ حسی شبیه درد بسیار شدید است. تحریک عصبی ایجاد شده مانع ترکیب اعصاب فرد در اثر درد اولیه میگردد و بدین ترتیب التهاب را کم میکند و درد را آرام مینماید
تزریق پی آر پی
تزریق پی آر پی یا پلاسمای غنی از پلاکت یک روش درمانی است که برای تقویت تاندونها، رباطها، عضلات و مفاصل صدمه دیده و درمان سریع آنها کاربرد دارد. در واقع این روش از سیستم درمانی بدن فرد برای درمان مشکلات اسکلتی-عضلانی او بهره میگیرد. طی این روش مقداری خون از بدن فرد گرفته میشود، سپس پلاکتهای خون را با استفاده از سانتریفیوژ جدا کرده و به بدن بیمار تزریق میکنند. تزریق PRP باعث فعال شدن هورمونهای رشد و در نتیجه تحریک و بازسازی سلولهای ترمیمی بدن میگردد
آیا میتوان از درد لگن جلوگیری کرد؟
فعالیتهایی که در آنها نیاز بهایستادن یا پیاده روی طولانی مدت است را کاهش دهید، اما از ورزش غافل نشوید.
ورزش بسیار خوب است و میتواند به حفظ وضعیت مفاصل و عضلات کمک کند، اما قبل از ورزش با مربی یا پزشک متخصص مشورت کنید و بدن خود را قبل از شروع تمرینات گرم کنید.
سوالات متداول
چه زمانی باید نگران درد لگن و باسن خود باشیم؟
در صورتی که به طور ناگهانی درد زیادی در لگن و باسن خود حس کردید به دنبال مراقبت پزشکی و اورژانس باشید.
تا چه مدت درد لگن و باسن طول بکشد نگران کننده است؟
در صورتی که درد لگن و باسن بیشتر از 6 ماه طول بکشد و به درمان پاسخ ندهد، درد مزمن به حساب میآید.
نشانههای درد عصبی در لگن چیست؟
بی حسی و سوزن سوزن شدن نواحی لگن و باسن از جمله علائم درد عصبی میباشند. همچنین افزایش میزان حساسیت به درد از دیگر علائم درد عصبی است به گونهای که یک لمس کوچک یا حتی لباس پوشیدن میتواند باعث ایجاد ناراحتی شود.
تفاوت بین درد لگن و باسن چیست؟
تفاوت درد لگن و باسن بستگی به منطقه ای دارد که درد از آنجا ناشی می شود و علت های متفاوتی می تواند داشته باشد.
آیا نشستن طولانی میتواند باعث درد لگن و باسن شود؟
اگر عادت بد نشستن دارید یا به مدت طولانی یکجا مینشینید، بخش مرکزی بدن و سایر بخشهایی که در آن ناحیه قرار دارند تحت فشار قرار میگیرند که لگن و باسن را نیز شامل میشود.
علت درد باسن سمت راست چیست؟
درد باسن و حساسیت ناشی از آن معمولاً به علت ضعف در مقابله با توبروزیت ایسکیال میباشد که به آن در طب سنتی بورسیت ایسکیال نیز میگویند.
چگونه با وجود درد لگن و باسن بخوابم؟
در صورتی که به پهلو میخوابید یک بالش بین زانوهای خود بگذارید تا باعث فروکش کردن درد لگن و باسن شود. بالش میان عضلات لگن و باسن تعادل برقرار میکند و باسن را در جای مناسبی قرار میدهد. انجام این کار به ویژه هنگامی که درد در بین دو لگن باشد کاربرد دارد.