پزشک شما ممکن است بر اساس علت تنگی کانال نخاعی، نوع خاصی از آمپول را برای درمان توصیه کند. این آمپولها می توانند شامل پلاسمای خون خودتان (PRP)، داروهای کورتونی، مسکنها، یا گاز اوزون باشند که هرکدام با مکانیسمی منحصربهفرد به کاهش التهاب و تسکین علائم شما کمک میکنند. در برخی بیماران، این تزریقها علاوهبر کاهش تنگی کانال نخاعی، میتوانند درد سیاتیک و حتی دردهای ناشی از دیسک کمر را نیز کنترل کنند.
روش تزریق این داروها غالباً با یکدیگر متفاوت است و میتواند به روشهای مختلفی انجام شود:
- تزریق عضلانی: این روش شامل تزریق دارو به عضلات بزرگ مانند عضلهی باسن است که معمولاً برای کاهش درد عمومی و التهاب خفیف مؤثر است.
- تزریق مفصلی: در مواردی که التهاب در مفاصل ستون فقرات باعث تنگی کانال نخاعی شده باشد، دارو مستقیماً به مفصل ملتهب تزریق میشود تا التهاب و علائم کاهش یابد.
- تزریق اپیدورال: در این روش، دارو به فضای اطراف کانال نخاعی تزریق میشود تا التهاب و فشار روی اعصاب بهطور مستقیم کاهش یابد.
پزشک با توجهبه محل آسیب، علت تنگی کانال و شدت علائم، مناسبترین روش تزریق را انتخاب خواهد کرد.
توجه داشته باشید که این آمپولها درمان قطعی تنگی کانال نخاعی نیستند و تنها با کاهش درد و التهاب به کنترل علائم شما کمک میکنند. درمان اصلی این بیماری به شناسایی و رفع علت زمینهای آن، مانند بیماری یا آسیب ایجادکننده، وابسته است.
علاوه بر تزریقها، بسیاری از بیماران با روشهای خانگی و غیرتهاجمی میتوانند علائم خود را بهطور قابلتوجهی کاهش دهند و حتی نیاز به تزریق یا جراحی را به تعویق بیندازند یا کمتر کنند. درمان خانگی تنگی کانال کمر در مراحل خفیف و متوسط بیماری، گاهی تا ۶۰–۷۰٪ علائم را بهبود میدهند و بهعنوان مکمل تزریقها بسیار مؤثر هستند.
چگونه علت تنگی کانال نخاعی بر انتخاب آمپول مناسب تاًثیر میگذارد؟
دانستن علت تنگی کانال نخاعی اهمیت زیادی دارد، زیرا نوع آمپولی که پزشک تجویز میکند باید متناسب با این علت باشد تا بتواند به کاهش علائم و بهبود وضعیت شما کمک کند.
علت تنگی کانال نخاعی معمولاً در سه دستهی اصلی قرار میگیرد:
- شایعترین دلیل، تغییرات ساختاری استخوانها، مفاصل یا بافتهای اطراف کانال نخاعی، ناشی از افزایش سن، نازک شدن دیسکها، یا بیماریهایی مانند آرتروز است که باعث فشارآوردن به کانال نخاعی و تنگ شدن فضای داخلی آن میشود.
- دلیل دیگر، ضربه یا آسیب به مهرههای ستون فقرات در اثر زمینخوردن یا تصادف است که باعث جابهجایی مهرههای کمری یا گردنی میشود. این مهرههای جابهجا شده میتوانند به کانال نخاعی فشار وارد کنند.
- در موارد نادرتر، تنگی کانال نخاعی بهصورت مادرزادی وجود دارد، یعنی کانال نخاعی از بدو تولد باریکتر از حالت طبیعی است و علائم آن معمولاً در سنین پایین ظاهر میشود.
بعد از اینکه علت تنگی کانال نخاعی شما توسط پزشک تشخیص داده شد، اگر فشار وارد شده به کانال نخاعی خفیف تا متوسط ارزیابی شود و شرایط شما اورژانسی نباشد، پزشک ممکن است برای کاهش علائم شما آمپول مناسبی را تجویز کند.
در برخی موارد حاد نیز، پزشک ممکن است ابتدا آمپولهایی را تجویز کند تا التهاب شدید و علائم آزاردهنده کاهش یابند و شرایط برای درمان اصلی و رفع علت تنگی کانال نخاعی فراهم شود.
جدول زیر شامل علتهای مختلف تنگی کانال نخاعی و آمپولهای مناسب برای هر یک است تا بتوانید تشخیص دهید کدام آمپول میتواند علائم تنگی کانال نخاعی شما را کاهش دهد.
| تنگی کانال نخاعی ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، فتق دیسک، افزایش سن و… |
|---|
گرید ۱ (خفیف):
گرید۲ (متوسط):
گرید ۳ (شدید):
|
| تنگی کانال نخاعی ناشی از آسیب یا ضربه |
| گرید ۱ (خفیف):
تزریق عضلانی شلکنندههای عضلانی، مسکنها یا کورتیکواستروئید گرید ۲ (متوسط):
گرید ۳ (شدید):
|
| تنگی کانال نخاعی ناشی از مشکلات مادرزادی |
گرید ۱ (خفیف):
گرید۲ (متوسط):
گرید ۳ (شدید):
|
آمپولها میتوانند بهعنوان جایگزینی برای جراحی در افرادی استفاده شوند که تنگی کانال نخاعی آنها خفیف است. بهعبارتدیگر، اگر پزشک برای شما این آمپولها را تجویز کرده، یعنی فشار روی نخاع شما زیاد نیست و میتوان علائم شما را با این روش کنترل کرد.
هرآنچه باید درباره ویژگیهای آمپولهای تزریقی بدانید
آمپولهایی که برای تنگی کانال نخاعی استفاده میشوند، بسته به علت مشکل برای هر فرد متفاوت هستند و هرکدام با یک روش خاص علائم را برطرف میکنند.
در ادامه، به بررسی هر یک از این روشهای تزریقی میپردازیم تا متوجه شوید کدام یک برای شرایط شما مناسب می باشد.
آمپولهای عضلانی
آمپولهای عضلانی معمولاً برای افرادی تجویز میشوند که تنگی کانال نخاعی آنها در مراحل اولیه بوده و عامل ایجادکننده هنوز بهشدت پیشرفته نکرده است. در این شرایط، تزریق عضلانی میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند و علائم را بهسرعت تسکین دهد.
بااینحال، حتی در موارد پیشرفته نیز اگر بیمار درد یا التهاب شدیدی داشته باشد، پزشک ممکن است ابتدا داروهایی را بهصورت عضلانی تجویز کند تا علائم آزاردهنده کنترل شود و شرایط برای شروع درمان اصلی فراهم گردد. این روش در بیشتر بیماران بین ۵۰ تا ۷۰ درصد اثربخشی دارد و میتواند بهخوبی علائم درد و التهاب را بهبود دهد.
سه دسته دارو بهصورت عضلانی برای این مشکل استفاده میشوند: مسکنها، ضدالتهابها (کورتون)، و شلکنندههای عضلانی که در ادامه مکانیسم هر کدام را توضیح میدهیم.
کورتیکو استروئیدها
کورتیکواستروئیدها یا کورتونها، پس از تزریق به عضلهی باسن، وارد جریان خون شده و در سراسر بدن پخش میشوند. این داروها با مهار تولید مواد التهابی مانند پروستاگلاندینها و سایتوکاینها که توسط سلولهای ایمنی تولید میشوند، التهاب بدن را تحت کنترل درمیآورند.
اگرچه این دارو به طور مستقیم بر کانال نخاعی اثر نمیگذارد، اما با کاهش التهاب عمومی در بدن، به تسکین درد و کاهش علائم ناشی از تنگی کانال نخاعی کمک میکند.
مثال:
دگزامتازون، بتامتازون.
مسکنها
مکانیسم اثر تزریق مسکنها به این صورت است که دارو پس از تزریق وارد جریان خون شده و از طریق سیستم گردش خون به مغز و نخاع میرسد. در این مناطق، مسکنها با تأثیر بر گیرندههای درد، بهویژه گیرندههای اوپیوئیدی یا مسیرهای عصبی مرتبط با درد، انتقال سیگنالهای درد به مغز را مهار میکنند. این فرایند باعث میشود که مغز سیگنالهای درد کمتری دریافت کرده و درد به طور موقت کاهش پیدا کند.
بااینحال، مسکنها مستقیماً علت تنگی کانال نخاعی را درمان نمیکنند، بلکه فقط علائم را کاهش میدهند.
مثالها:
دیکلوفناک، ایبوپروفن، کتورولاک.
شلکنندههای عضلانی
شلکنندههای عضلانی زمانی تجویز میشوند که تنگی کانال نخاعی ناشی از اسپاسم عضلات اطراف ستون فقرات باشد. این داروها به عضلهی باسن تزریق شده و از آنجا وارد جریان خون میشوند. پس از ورود به سیستم گردش خون، به سمت مغز و نخاع حرکت کرده و با مهار پیامهای عصبی، بهویژه استیلکولین که مسئول انقباض بیش از حد عضلات هستند، عمل میکنند.
با کاهش این انقباضات ناخواسته، تنش عضلات کاهشیافته و فشار روی کانال نخاع کم میشود؛ در نتیجه، درد و محدودیت حرکتی بیمار بهبود مییابد.
مثالها:
متوکاربامول، باکلوفن، تیزانیدین
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| تزریق در عضلهی بزرگ ران یا باسن انجام میشود و معمولاً با دردی قابل تحمل همراه است. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| ۱ تا ۳ جلسه در ماه، بسته به عود علائم. |
| زمان بهبودی |
| بهطور معمول از چند ساعت پس از تزریق تا چند روز. |
موارد منع تزریق:
- عفونت یا التهاب در محل تزریق
- حساسیت یا آلرژی به دارو
- اختلالات خونریزی یا مصرف داروهای ضدانعقاد (با احتیاط و تحت نظارت پزشک میتواند صورت بگیرد)
- بیماریهای عضلانی خاص (مانند دیستروفی عضلانی)
- بارداری و شیردهی (داروهایی مانند کورتون)
آمپولهای مفصلی
آمپولهای مفصلی زمانی استفاده میشوند که تنگی کانال نخاعی به دلیل التهاب، ساییدگی، یا آسیبدیدگی مفاصل ستون فقرات ایجاد شده باشد و درمان مستقیم این مفاصل به بهبود تنگی کانال نخاعی کمک کند.
این مشکل در ستون فقرات میتوانند به دلیل آرتروز، التهاب ناشی از بیماریهای فرسایشی، یا آسیبهای مفصلی ایجاد شوند و اغلب با درد شدید یا محدودیت در حرکت همراه هستند.
مکانیسم تزریق مفصلی با تزریق عضلانی کاملاً متفاوت است. در تزریق عضلانی، دارو به عضله تزریق میشود و سپس در سراسر بدن پخش شده و اثرات خود را اعمال میکند. اما در تزریق مفصلی، دارو به طور مستقیم به داخل مفصل آسیبدیده یا ملتهب تزریق میشود تا بهصورت موضعی روی ناحیهی آسیبدیده اثر بگذارد و التهاب، درد، یا آسیب را بهبود بخشد. این روش درمانی بسته به شرایط بیمار میتواند شامل تزریق کورتون، محلول پیآرپی، گاز اوزون، بلوک عصبی یا سلولهای بنیادی باشد.
در ادامه، جزئیات بیشتری درباره انواع این تزریقات و نحوه اثرگذاری آنها ارائه خواهد شد.
تزریق پی آر پی
تزریق پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) در موارد خفیف بیماریهای فرسایشی مانند آرتروز که مفاصل ستون فقرات (عمدتاً مفصل فاست) درگیر هستند، و همچنین در آسیبها و ضرباتی که منجر به تنگی کانال نخاعی با شدت متوسط میشوند، اثربخش است.
در این روش، ابتدا پلاسمای غنی از پلاکت و فاکتورهای رشد از خون بیمار آماده میشود و سپس به مفاصل آسیبدیده تزریق میگردد. پلاکتها پس از تزریق در این محل فعال شده و فاکتورهای رشد مانند PDGF و VEGF را آزاد میکنند. این فاکتورها با مهار مولکولهای التهابی نظیر اینترلوکین-1 و TNF-α، تورم مفصل را کاهش میدهند که این امر باعث بازتر شدن فضای کانال نخاعی و کاهش فشار روی اعصاب میشود.
ازطرفی، فاکتورهای رشد با تحریک سلولهای موجود در بافت همبند مفصل، باعث بازسازی سریعتر بافتهای آسیبدیده میشوند. همچنین، فاکتور VEGF باعث ایجاد رگهای خونی جدید در این ناحیه شده و جریان خون را در اطراف مفصل بهبود میبخشد. این به معنای اکسیژنرسانی بهتر و تأمین مواد مغذی بیشتر برای بافتهای آسیبدیده است که در نهایت به ترمیم سریعتر مفصل و کاهش علائم ناشی از تنگی کانال نخاعی کمک میکند.
لازم به ذکر است که تزریق PRP در کاهش علائم و بهبود شرایط بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی، بسته بهشدت بیماری و پاسخ بدن افراد، معمولاً بین ۶۰ تا ۷۰ درصد گزارش شده است.
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| ابتدا مقداری خون از شما گرفته شده و با دستگاه سانتریفیوژ، پلاسما و فاکتورهای رشد از سایر اجزای خون جدا میشود. این مایع (PRP) همراه با بیحسکننده موضعی و با کمک دستگاه تصویربرداری به مفصل تزریق میشود. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| ۲ تا ۴ جلسه با فاصله ۲ تا ۴ هفته، بسته به نیاز بیمار و شدت علائم. |
| زمان بهبودی |
| علائم طی ۴ تا ۶ هفته بهبود مییابد و تأثیرات کامل طی چند ماه مشخص میشود. |
موارد منع تزریق:
- عفونت در محل تزریق
- بیماریهای خونی یا اختلالات انعقادی مانند هموفیلی
- مصرف داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین
- سرطانهای فعال
- مشکلات سیستم ایمنی یا بیماریهای خودایمنی شدید
- سن بالا (معمولاً بالای ۷۰ سال)
- آسیب شدید یا تخریب مفصل مانند آرتروز پیشرفته
تزریق اوزون
تزریق گاز اوزون یک روش درمانی نوین و مؤثر برای مشکلات ستون فقرات است و علاوه بر تنگی کانال نخاعی، برای دیسک کمر و کاهش درد سیاتیک هم کاربرد دارد. اوزون گازی است که از سه اتم اکسیژن تشکیل شده و برخلاف تصور، تزریق این گاز به بدن نهتنها خطرناک نیست، بلکه به دلیل ویژگیهای ترمیمی و ضدالتهابی، به بهبود بافتهای آسیبدیده کمک میکند.
گاز اوزون بعد از تزریق به اکسیژن فعال و پراکسید هیدروژن (H₂O₂) تبدیل میشود. اکسیژن فعال با اتصال به مولکولهای التهابی و ناتوان کردن آنها از ادامهی فعالیتشان، التهاب را کاهش داده و تورم و درد را تسکین میدهد. از سوی دیگر، پراکسید هیدروژن فاکتورهای رشد موجود در سلولهای غضروفها و بافتهای پیوندی اطراف مفصل را فعال کرده و باعث بازسازی بافت آسیبدیده و تقویت ساختار مفصل میشوند.
علاوه بر کاهش التهاب، اوزون با افزایش جریان خون و بهبود اکسیژنرسانی در بافتهای آسیبدیده، تغذیه و عملکرد مفصل را بهبود میبخشد.
در افرادی که تنگی کانال نخاعی همراه با التهاب یا آسیب مفصلی دارند، تزریق اوزون با موفقیت ۵۰ تا ۷۰ درصدی میتواند علائم را کاهش دهد و به تسکین درد و بهبود شرایط بیمار کمک کند.
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| پس از پر کردن سرنگ با گاز اوزون، تزریق با کمک دستگاه تصویربرداری و همراه با بیحسکننده به مفصل انجام میشود. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| ۳ تا ۶ جلسه با فاصله ۱ هفته، بسته به نیاز بیمار و شدت علائم. |
| زمان بهبودی |
| بعد از ۲ تا ۳ جلسه علائم کم کم برطرف می شوند و نتایج کامل طی ۴ تا ۶ هفته از شروع درمان قابل مشاهده است. |
موارد منع تزریق:
- عفونت در محل تزریق
- حساسیت یا آلرژی به اوزون
- بارداری یا شیردهی
- سرطانهای فعال
- فشار خون بالا ی کنترلنشده یا بیماریهای قلبی جدی
- اختلالات شدید متابولیکی یا اکسیداتیو
- آسیب شدید یا تخریب مفصل مانند آرتروز پیشرفته
تزریق کورتون
در تزریق مفصلی کورتونها یا کورتیکواستروئیدها، معمولاً از داروهایی مانند تریامسینولون یا متیل پردنیزولون استفاده میشود. این داروها به طور مستقیم به مفاصل فاست در تنگی کانال نخاعی تزریق میشوند.
پس از تزریق، کورتونها با مهار تولید مواد التهابی مانند پروستاگلاندینها و سایتوکاینها (مانند TNF-α و IL-1) در ناحیهی مفصل، التهاب را مهار کرده و باعث کمشدن تورم و فشار روی کانال نخاعی و اعصاب میشوند.
این روش در افرادی که تنگی کانال نخاعی آنها ناشی از التهاب مفاصل است، موفقیتی در حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد دارد و میتواند تأثیر قابلتوجهی در کاهش علائم دردناک داشته باشد.
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| تزریق کورتونها با استفاده از دستگاه تصویربرداری به مفصل همراه با بیحسکننده صورت میگیرد. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| تا ۳ جلسه با فاصله ۲ تا ۴ هفته، بسته به نیاز بیمار و شدت علائم. |
| زمان بهبودی |
| بهبود علائم طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت رخ می دهد. اثرات این تزریق ممکن است چند هفته تا چند ماه باقی بماند. |
موارد منع تزریق:
- عفونت در محل تزریق
- حساسیت یا آلرژی به مواد کورتون
- بیماریهای خونی یا اختلالات انعقادی مانند هموفیلی
- مصرف داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین
- دیابت کنترلنشده یا نارسایی کلیوی
- فشار خون بالا کنترلنشده یا بیماریهای قلبی جدی
تزریق سلولهای بنیادی
تزریق سلولهای بنیادی یکی از روشهای نوین و امیدوارکننده برای کاهش آسیب مفصلی و بهبود علائم تنگی کانال نخاعی است.
سلولهای بنیادی مورداستفاده در این روش معمولاً یا از بانک سلولهای بنیادی خون تهیه میشوند یا از سلولهای چربی بدن خود بیمار استخراج میگردند. برای افزایش اثربخشی، این سلولها اغلب با پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) ترکیب شده و سپس تزریق میشوند.
پس از تزریق سلولهای بنیادی و پیارپی به مفصل آسیبدیده فرایندهای بازسازی در ناحیه شروع میشود به این صورت که سلولهای بنیادی با استفاده از فاکتورهای رشد و ترمیمی موجود در پیارپی تمایزیافته و به سلولهای بافت آسیبدیده تبدیل میشوند. ازطرفی پیارپی خود نیز در این روش با فاکتورهای ترمیمی خود باعث تحریک بازسازی غضروفها و تقویت بافتهای مفصلی و لیگامانها میشود.
همچنین، این ترکیب میتواند التهاب را در این ناحیه کاهش داده و شرایط لازم برای بهبود عملکرد مفصل را فراهم کند. بااینحال، میزان موفقیت این روش در بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی هنوز به طور دقیق مشخص نشده است و نیازمند بررسیهای بیشتر است.
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| سلولهای بنیادی از بانک خون تهیه شده و با محلول پیآرپی که از خون خود شما گرفته میشود ترکیب شده، سپس با استفاده از دستگاه تصویربرداری (برای دقت بیشتر) به مفصل تزریق میشود. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| به طور معمول ۱ تا ۳ جلسه با فاصله ۴ تا ۶ هفته، بسته به نیاز بیمار و شدت علائم. |
| زمان بهبودی |
| بین ۳ تا ۶ ماه. |
موارد منع تزریق:
- عفونت فعال در بدن یا محل تزریق
- سرطانهای فعال
- اختلالات خودایمنی شدید
- اختلالات انعقادی یا مصرف داروهای ضدانعقاد خون
- دیابت کنترلنشده
- بارداری یا شیردهی
- آسیب یا تخریب شدید مفصل (آرتروز پیشرفته)
- اختلالات متابولیکی شدید
تزریق به فضای اپیدورال
تزریق اپیدورال به معنای تزریق دارو به فضای اپیدورال است، فضایی که بین غشای سخت اطراف نخاع (دورا) و دیوارهی کانال نخاعی قرار دارد. این فضا محل عبور اعصابی است که از نخاع به سایر بخشهای بدن منشعب میشود و درصورتیکه دارو به این ناحیه تزریق شود، تأثیر مستقیمی در کاهش التهاب و فشار وارد شده بر اعصاب دارد. البته اینکه این روش برای شما مناسب باشد یا خیر، کاملاً به شرایط بالینی شما بستگی دارد و ممکن است گزینه ی مناسبی برای همهی بیماران نباشد.
تفاوت اصلی بین تزریق اپیدورال و تزریق مفصلی این است که در تزریق مفصلی، دارو مستقیماً به مفصل تزریق میشود و برای مواردی که علت تنگی کانال نخاعی مربوط به التهاب خود مفصل باشد، استفاده میگردد. اما در تزریق اپیدورال، دارو به فضای اپیدورال تزریق میشود تا التهاب یا فشار بافتهای نرم اطراف اعصاب نخاعی کاهش یابد.
تزریق اپیدورال بسته به محل آسیب و نوع مشکل به سه روش انجام میشود:
- اینترلامینار (تزریق میانی): دارو بین دو مهرهی کمر (۲ لامینا) تزریق شده و به طور گسترده در فضای اپیدورال پخش میشود. این روش برای کاهش التهاب و درد در نواحی مختلف ستون فقرات مؤثر است.
- کودال (تزریق انتهایی): دارو از انتهای کانال نخاعی، معمولاً از طریق سوراخ خاجی (ساکرال) در ناحیهی دنبالچه، به فضای اپیدورال تزریق شده و در کانال نخاعی منتشر میشود. این روش برای مشکلات نواحی پایینی ستون فقرات کاربرد دارد.
- ترانسفرامینال (تزریق جانبی): دارو از طریق سوراخهای جانبی بین مهرهها، یعنی جایی که اعصاب از ستون فقرات خارج میشوند، به فضای اپیدورال تزریق میشود. این روش بسیار دقیق بوده و برای اثرگذاری مستقیم بر یک عصب خاص استفاده میشود.
داروهای مختلفی بهصورت ایپدورال تزریق می شوند که در ادامه به بررسی این داروها خواهیم پرداخت.
تزریق گاز اوزون
تزریق اوزون بهصورت اپیدورال از طریق یکی از سه روش اینترلامینار، ترانسفرامینال یا کودال انجام میشود، اوزون بعد از تزریق در این فضا، همانطور که در بخش قبل توضیح داده شد، به اکسیژن فعال و پراکسید هیدروژن (H₂O₂) تبدیل میشود.
اکسیژن فعال در این روش با کاهش فعالیت مولکولهای التهابی مانند پروستاگلاندینها و سایتوکاینها که توسط سلولهای ایمنی در اطراف اعصاب و فضای اپیدورال تولید میشوند، التهاب را کاهش میدهد. این مولکولها در پاسخ به آسیب یا فشار ایجاد شده بودند تا با ایجاد التهاب، از نخاع محافظت کنند. با کاهش میزان این مولکولها در ناحیه، تورم در بافتهای اطراف نخاع کاهش مییابد و فشار روی اعصاب کم میشود.
پراکسید هیدروژن نیز فاکتورهای رشد و ترمیمی موجود در بافتهای اپیدورال (بافتهای چربی و عروق خونی) را فعال کرده و بازسازی بافتهای آسیبدیده مانند رباطهای ضخیمشده، بافتهای فیبروزی، یا دیگر ساختارهای اطراف کانال نخاعی را تحریک میکند.
با توجه این مکانیسم، تزریق اوزون با موفقیتی حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد، گزینهای عالی برای افرادی است که از علائم خفیف تا متوسط تنگی کانال نخاعی رنج میبرند و به دنبال درمانی کم تهاجمی هستند.
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| پس از پر کردن سرنگ با گاز اوزون، تزریق با کمک دستگاه تصویربرداری و همراه با بیحسکننده به فضای اپیدورال انجام میشود. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| ۳ تا ۶ جلسه با فاصله ۱ هفته، بسته به نیاز بیمار و شدت علائم. |
| زمان بهبودی |
| معمولاً بعد از ۲ تا ۳ جلسه علائم کمکم بهبود مییابند. نتایج درمان طی ۴ تا ۶ هفته قابل مشاهده خواهد بود. |
موارد منع تزریق:
- عفونت فعال یا سیستمیک
- سرطانهای فعال
- بارداری و شیردهی
- اختلالات متابولیکی یا اکسیداتیو شدید
- فشار خون بالا کنترلنشده یا بیماریهای قلبی جدی
- نارسایی کلیوی یا کبدی شدید
- کمبود G6PD(فاویسم)
- بیماریهای خودایمنی شدید
- آسیب یا تخریب شدید مفصل (مانند آرتروز پیشرفته)
تزریق داروهای کورتیکواستروئیدی
تزریق کورتون در فضای اپیدورال گاهی برای کاهش التهاب کانال نخاعی ضروری است، بهویژه زمانی که التهاب شدید باشد و فشار روی اعصاب باعث درد شدید و غیرقابلتحمل شود. داروهایی که معمولاً برای این تزریق استفاده میشوند، همانطور که در بخش قبل گفته شد، شامل متیل پردنیزولون، و تریامسینولون هستند که از قویترین انواع کورتیکواستروئیدها به شمار میروند.
کورتیکواستروئیدها زمانی که به فضای اپیدورال تزریق میشوند، بسته به روش تزریق، یا به سمت ناحیهی آسیبدیده حرکت میکنند (مانند تزریق کودال) یا مستقیماً در ناحیهی ملتهب توزیع میشوند (مانند تزریق اینترلامینار یا ترانسفرامینال). این داروها در فضای اپیدورال بافتهای اطراف نخاع را هدف قرار میدهند و التهاب موجود در این ناحیه را کاهش میدهند.
کورتیکواستروئیدها با مهار تولید مواد التهابی مانند پروستاگلاندینها، TNF-α، و IL-1 که توسط سلولهای ایمنی موجود در بافت چربی فضای اپیدورال تولید میشوند، تورم و درد در اطراف اعصاب عبوری از این فضا را کاهش میدهند. این فرایند فشار وارد بر اعصاب را کم کرده و باعث تسکین درد، کاهش التهاب، و بهبود علائم ناشی از تنگی کانال نخاعی میشود.
تزریق کورتیکواستروئیدها معمولاً با موفقیتی بین ۵۰ تا ۸۰ درصد در کنترل علائم همراه است و میتواند به کاهش موقت درد و التهاب کمک کند.
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| تزریق کورتیکواستروئیدها با استفاده از دستگاه تصویربرداری (مانند فلوروسکوپی یا سونوگرافی) مستقیماً به فضای اپیدورال انجام میشود. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| معمولاً ۱ تا ۳ جلسه با فاصلهی زمانی ۲ تا ۴ هفته، بسته به نیاز بیمار و شدت علائم. |
| زمان بهبودی |
| علائم معمولاً طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از تزریق کم کم بهبود مییابند و اثرات آن میتواند چند هفته تا چند ماه باقی بماند. |
موارد منع تزریق:
- عفونت فعال یا سیستمیک
- آلرژی به داروهای کورتیکواستروئید
- مصرف داروهای ضدانعقاد خون
- دیابت کنترلنشده
- فشار خون بالا کنترلنشده
- بیماریهای قلبی یا نارسایی کلیوی
- پوکی استخوان شدید
- سرطانهای فعال
تزریقات اپیدورال محدود به موارد ذکر شده در این بخش نیستند؛ روشهایی مانند تزریق سلولهای بنیادی و پیآرپی نیز میتوانند به فضای اپیدورال انجام شوند. بااینحال، این روشها هنوز در مرحله تحقیقات قرار دارند و بهعنوان درمان استاندارد یا رایج برای تنگی کانال نخاعی توصیه نمیشوند. اثربخشی این تزریقات در کاهش علائم تنگی کانال نخاعی همچنان در حال بررسی است و باید بااحتیاط از این روشها استفاده کرد.
تزریق داروهای بلوک کنندهی عصب
گاهی ممکن است پزشک برای کاهش علائم ناشی از تنگی کانال نخاعی، تزریق آمپولی را تجویز کند که هدف آن بلوک کردن فعالیت اعصاب این ناحیه باشد تا سیگنالهای درد به مغز منتقل نشوند. این روش علاوه بر کاهش درد، در برخی موارد بهعنوان ابزاری تشخیصی نیز استفاده میشود تا مشخص شود کدام عصب دقیقاً درگیر است و منبع اصلی علائم کجاست.
در این تزریقها معمولاً از دو نوع دارو استفاده میشود: بیحسکنندههای موضعی مانند لیدوکائین یا بوپیواکائین و کورتیکواستروئیدها مانند متیل پردنیزولون یا تریامسینولون. پزشک با کمک دستگاه تصویربرداری محل دقیق تزریق را شناسایی کرده و دارو را در همان ناحیه تزریق میکند.
بیحسکنندههای موضعی با مسدودکردن مسیرهای انتقال درد در اعصاب (کانالهای سدیمی در فیبرهای عصبی)، مانع رسیدن سیگنالهای درد به نخاع و مغز میشوند و درد را بهسرعت تسکین میدهند. کورتیکواستروئیدها نیز با کاهش التهاب و تورم در اطراف عصب، فشار روی آن را کم کرده و علائم را برای مدت طولانی کنترل میکنند.
این روش درمانی در افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی میتواند موفقیتی بین ۵۰ تا ۸۰ درصد داشته باشد. اثر این تزریقها معمولاً از چند هفته تا چند ماه ادامه دارد و به طور موقت درد و سایر علائم ناشی از تنگی کانال نخاعی را کاهش میدهد.
جدول زیر اطلاعات تکمیلی در مورد این روش درمانی را ارائه میدهد.
| نحوه ی تزریق |
|---|
| داروهای بلوک کنندهی عصب با استفاده از دستگاه تصویربرداری به ناحیهی موردنظر، معمولاً اطراف عصب یا فضای اپیدورال، تزریق میشوند. |
| تعداد جلسات لازم برای اثرگذاری |
| معمولاً ۱ تا ۳ جلسه با فاصلهی ۲ تا ۴ هفته، بسته به نیاز بیمار و شدت علائم. |
| زمان بهبودی |
| علائم معمولاً طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت بهبود پیدا میکنند و اثرات آن ممکن است چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشد. |
موارد منع تزریق:
- عفونت فعال در بدن یا محل تزریق
- حساسیت یا آلرژی به مواد تزریقی (بیحسکنندهها یا کورتیکواستروئیدها)
- اختلالات خونریزی یا بیماریهای خونی (مانند هموفیلی)
- مصرف داروهای ضدانعقاد خون (مانند وارفارین یا هپارین)
- دیابت کنترلنشده یا شدید
- فشار خون بالا کنترلنشده یا بیماریهای قلبی جدی
- نارسایی کلیوی یا کبدی شدید
- بارداری یا شیردهی
- سرطانهای فعال در بدن
- اختلالات خودایمنی یا بیماریهای مرتبط با ضعف سیستم ایمنی
- بیماریهای متابولیکی شدید یا استرس اکسیداتیو
سوالات متداول
چرا اثر آمپولهای کورتون گاهی در بیماران باسابقه طولانی تنگی کانال کمتر است؟
در موارد طولانیمدت، التهاب مزمن باعث ایجاد تغییرات ساختاری مانند ضخیمشدن لیگامانها و تشکیل بافت اسکار میشود که کورتون نمیتواند آنها را برطرف کند. همچنین، تکرار تزریقات ممکن است بدن را به دارو مقاوم کند. این عوامل باعث کاهش اثربخشی کورتون در بیماران مزمن میشود.
چه زمانی پزشکان از تزریق اپیدورال صرفنظر میکنند و بهجای آن جراحی را پیشنهاد میدهند؟
جراحی زمانی پیشنهاد میشود که فشار شدید روی اعصاب باعث علائمی مانند بیاختیاری ادرار یا مدفوع شود، یا تنگی کانال و فتق دیسک به مرحلهای رسیده باشند که تزریقات دیگر تأثیر نداشته باشند. همچنین، در موارد شکستگی یا آسیب ساختاری شدید، جراحی ضروری است.
آیا استفاده مکرر از کورتیکواستروئیدها میتواند عوارض جانبی طولانیمدت برای کانال نخاعی یا مفاصل داشته باشد؟
بله، استفاده مکرر میتواند به نازک شدن غضروف مفاصل، تضعیف بافتهای نرم اطراف کانال، و افزایش خطر عفونت منجر شود. همچنین، سرکوب سیستم ایمنی ممکن است در درازمدت عوارضی ایجاد کند.
آیا تزریق کورتون در بیماران با پوکیاستخوان بیخطر است؟
تزریق کورتون معمولاً در بیماران با پوکیاستخوان بیخطر است، اما استفادهی مکرر از این داروها ممکن است تراکم استخوان را کاهش دهد. پزشکان این موضوع را با تنظیم تعداد تزریقات و درمان مکمل مدیریت میکنند.
آیا تزریق PRP در بیماران دیابتی که التهاب شدید دارند، همچنان مؤثر است؟
بله، تزریق PRP همچنان مؤثر است، اما در بیماران دیابتی به دلیل کاهش کیفیت پلاکتها و اختلال در بازسازی بافت، اثربخشی ممکن است کمتر باشد. کنترل دیابت قبل از تزریق در این بیماران میتواند نتایج بهتری را ارائه دهد.
تفاوت تزریق در فضای اپیدورال در ناحیه کمری و ناحیه گردنی چیست و کدام یک عوارض بیشتری دارد؟
تزریق در ناحیهی گردنی به دلیل نزدیکی به نخاع و شریانهای حیاتی خطر بیشتری دارد، اما تزریق کمری به دلیل فضای وسیعتر ایمنتر است.
آیا تزریق اوزون ممکن است باعث تشدید علائم در برخی بیماران شود؟ اگر بله چرا؟
بله، اگر دوز اوزون بیش از حد باشد یا تزریق بهدرستی انجام نشود، ممکن است باعث تحریک بافت و افزایش التهاب شود. در برخی موارد، واکنش اولیه بدن به تزریق موقتی است و بعد از مدتی خودبهخود درمان میشوند.
آیا روش خاصی برای تشخیص اینکه بیمار به کدام نوع تزریق (اپیدورال، مفصلی یا بلوک عصبی) نیاز دارد، توسط خود بیمار وجود دارد؟
خیر، تعیین نوع تزریق نیاز به معاینه پزشکی، بررسی محل دقیق درد، و استفاده از تصویربرداریهایی مانند MRI دارد. خود بیمار نمیتواند بهتنهایی این مسئله را تشخیص داده و تصمیم بگیرد.
آیا تزریقهای مکرر در فضای اپیدورال میتوانند باعث ایجاد تغییرات دائمی در ساختار کانال نخاعی شوند؟
بله، در موارد نادر، تزریقات مکرر میتوانند باعث تشکیل بافت اسکار (فیبروز)، تغییر در بافت چربی اپیدورال، یا تضعیف بافتهای نرم شوند. این تغییرات ممکن است محدودیت حرکتی ایجاد کنند. بااینحال، جای نگرانی نیست؛ زیرا با مراجعه به مراکز تخصصی و پزشکان ماهر، درمانی متناسب با شرایط شما و با حداقل عوارض جانبی انتخاب خواهد شد.
چه عواملی میتوانند باعث شوند تزریق اپیدورال یا مفصلی اثر مطلوبی نداشته باشد؟
تشخیص نادرست محل آسیب، ضخیمشدن پیشرفتهی لیگامانها، یا مشکلاتی مانند فتق گستردهی دیسک از عوامل مؤثر در کاهش اثربخشی تزریق هستند.
در صورت عدم موفقیت تزریقات، آیا این روشها باعث پیچیدهتر شدن شرایط بیمار برای جراحی میشوند؟
خیر، تزریقها با هدف کاهش علائم و بهبود شرایط شما انجام میشوند و بهتنهایی مشکلی در روند درمان ایجاد نمیکنند. همچنین، اگر پزشک شما تشخیص دهد که این روش برای شما مؤثر نیست، شما را بهموقع برای انجام جراحی مناسب راهنمایی خواهد کرد.
آیا میزان موفقیت تزریق اپیدورال در نواحی مختلف ستون فقرات (گردنی، کمری، و خاجی) تفاوت دارد؟
بله، میزان موفقیت تزریق در ناحیه کمری و خاجی معمولاً بالاتر است، زیرا این نواحی به دلیل تحمل وزن بدن و حرکات مکرر، بیشتر تحتفشار مکانیکی قرار میگیرند و علائم مرتبط با این فشار اغلب با تزریق قابل تسکین هستند. در مقابل، تزریق در ناحیه گردنی با خطرات بیشتری همراه است، به دلیل نزدیکی به ساختارهای حیاتی و حساس، و موفقیت آن به شرایط بیمار و دقت در انجام تزریق بستگی دارد.
چرا برخی افراد بلافاصله پس از تزریق اپیدورال تسکین پیدا میکنند، درحالیکه دیگران ممکن است چند روز یا هفته طول بکشد؟
نوع دارو (مانند بیحسکننده با اثر سریع یا کورتون با اثر تدریجی)، شدت التهاب، و وضعیت کلی بیمار میتوانند باعث شوند زمان اثرگذاری درمان در افراد مختلف، متفاوت باشد.
آیا تزریقات در افراد مسن تأثیر کمتری دارند؟ اگر بله چه دلایلی پشت این موضوع است؟
بله، به دلیل کاهش توان بازسازی بافت، کیفیت پایینتر پلاکتها (در پیارپی) و تغییرات مزمن ساختاری در ستون فقرات، اثر روشهای تزریقی در افراد مسن کمتر است.
در شرایطی که فرد حساسیت به کورتون دارد، چه جایگزینی برای کاهش التهاب وجود دارد؟
جایگزینهای مناسب شامل اوزون تراپی، PRP، و استفاده از بیحسکنندههای موضعی برای کاهش موقتی درد و التهاب هستند.
چگونه فعالیتهای فیزیکی پس از تزریق مفصلی یا اپیدورال بر اثربخشی درمان تأثیر میگذارند؟
انجام فعالیتهای شدید فیزیکی میتواند التهاب ناحیه را تشدید کند و اثربخشی تزریق را کاهش دهد، درحالیکه فعالیت سبک و تمرینات فیزیوتراپی تجویزشده میتوانند نتایج را تا حد قابلتوجهی افزایش دهند. توجه فرمائید که استراحتکردن در روزهای اول پس از تزریق بسیار ضروری است.