درمان آرتروز مچ پا با تزریق سلولهای بنیادی و پیآرپی یک روش نوین و مؤثر برای بازسازی غضروف و ترمیم بافتهای آسیبدیده اطراف مفصل، از جمله تاندونها و رباطها است. این درمان به توقف پیشرفت آرتروز کمک کرده و از نیاز به جراحی خشککردن مفصل جلوگیری میکند. در مواردی که آرتروز همراه با بیماریهای زمینهای مانند رماتیسم مفصلی باشد، دارودرمانی برای کنترل التهاب و درمان بیماری ادامه مییابد. روش ترکیبی سلولهای بنیادی و PRP نه تنها در درمان آرتروز مچ پا مؤثر است، بلکه در مفاصل بزرگتر مانند زانو، لگن و شانه نیز کاربرد داشته و میتواند روند تخریب غضروف را کند کرده و عملکرد مفصل را بهبود دهد
سلولدرمانی معمولاً برای افراد بالغ و بهویژه در سنین 18 تا 70 سال توصیه میشود. تعداد جلسات تزریق به مچ پا معمولاً بیشتر از دو جلسه نخواهد بود و بیماران پس از گذشت دو روز از درمان، علائم بهبودی قابل توجهی را تجربه میکنند. این فرآیند بازسازی به مدت شش ماه ادامه دارد و اثرات آن برای سالها باقی میماند. پس از تزریق، استفاده از کفش و کفی طبی برای محافظت از پا توصیه میشود.
سلولدرمانی آرتروز مچ پا چیست؟
آرتروز مچ پا نهتنها به دنبال آرتروزهای التهابی، بلکه پس از آسیبهای ناشی از ضربه مانند شکستگیها و ضربههای مکرر، از جمله پیچخوردگیها، نیز بروز میکند. مفصل آسیبدیده نسبت به مفصل سالم هفتبرابر بیشتر در معرض ابتلا به آرتروز قرار دارد، حتی اگر آسیب بهدرستی درمان شود، باگذشت زمان بدن ممکن است هورمونهایی ترشح کند که به تخریب غضروف منجر شوند.
درمان بهموقع آسیبهای مچ پا، از کشیدگی تاندونها و رباطها گرفته تا بروز علائم اولیه آرتروز، از اهمیت بالایی برخوردار است. این درمان نباید صرفاً به تسکین علائم محدود شود، بلکه باید به بازسازی بافتهای آسیبدیده کمک کرده و روند تخریب غضروف را متوقف یا کند سازد.
«تزریق سلولهای بنیادی و پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت)» تنها روش درمانی طبیعی و مؤثری است که در آن سلولهای بنیادی مستقیماً به سلولهای غضروفی تبدیل شده و نواحی آسیبدیده را بازسازی میکنند. این روش علاوه بر توقف پیشرفت آرتروز، به تسریع روند بهبودی و کاهش آسیبهای طولانیمدت نیز کمک میکند.
سلولهای بنیادی سلولهایی هستند که میتوانند به انواع مختلف سلولهای بدن تبدیل شوند. این سلولها بهعنوان «سازندههای اولیه» شناخته میشوند، زیرا توانایی ساخت هر نوع سلولی که بدن برای ترمیم یا رشد نیاز دارد را دارند. همچنین، سلولهای بنیادی میتوانند خودشان را هم بازسازی کنند، یعنی میتوانند نسخههای بیشتری از خودشان بسازند.
سلولهای بنیادی از منابع مختلفی مانند مغز استخوان، بافت چربی یا بندناف قابلاستخراج هستند. در سلولدرمانی، بسته بهاندازه مفصل و حجم موردنیاز سلولهای بنیادی، پزشک ممکن است این سلولها را مستقیماً از بافت چربی بیمار در کلینیک استخراج کند، یا از ویالهای آماده سلولهای بنیادی که از بانکهای سلولی معتبر تهیه شدهاند، استفاده نماید.
سلولهای بنیادی با پی آر پی (PRP) ترکیب و تزریق میشوند. پی ار پی مخفف پلاسمای غنی از پلاکت است. این ماده از خون خود فرد گرفته میشود؛ به این صورت که ابتدا خون بیمار جمعآوری و سپس از طریق دستگاه سانتریفیوژ، پلاکتها از سایر اجزای خون جدا میشوند. در نهایت، پلاسمای غنی از پلاکت به دست میآید. پلاکتها حاوی فاکتورهای رشد هستند که میتوانند فرایند ترمیم بافتها، کاهش التهاب و تسریع روند بهبودی در آسیبهای مفصلی، تاندونی و غضروفی را تسهیل کنند.
چرا ترکیب PRP و سلولهای بنیادی درمان مؤثرتری است؟
پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) معمولاً برای درمان آسیبهای جزئی و متوسط به کار میرود. این روش با دارابودن فاکتورهای رشد، التهاب را کاهش داده و با تحریک تکثیر سلولی و افزایش تشکیل رگهای خونی جدید در محل آسیب، جریان خون، اکسیژن و مواد مغذی را بهبود میبخشد. این فرایند باعث تسریع در بازسازی و ترمیم بافت آسیبدیده میشود.
در مقابل، سلولهای بنیادی نهتنها بافت آسیبدیده را به ترمیم تحریک میکنند، بلکه به دلیل توانایی خود در تمایز به انواع مختلف سلولها، مانند سلولهای غضروفی و سایر بافتها، به بازسازی آسیبهای عمیقتر و پیچیدهتر و درمان بیماریهای تخریبی کمک میکنند. این سلولها معمولاً از طریق تزریق بهعنوان منبعی از سلولهای جدید برای ترمیم بافت عمل میکنند.
ترکیب این دو روش درمانی باعث میشود که سلولهای بنیادی به طور مؤثرتری جذب محل آسیب شده و فرایند بازسازی بافت سریعتر شود. فاکتورهای رشد آزاد شده از پلاکتها در پی آر پی بهعنوان محرک شیمیایی عمل کرده و با تحریک تکثیر و تمایز سلولهای بنیادی، روند ترمیم بافتهای آسیبدیده را کوتاه میکنند. این تعامل همافزایی، بازسازی مؤثرتر و بهبود سریعتر را به دنبال دارد.
میزان اثربخشی PRP و سلولهای بنیادی در انواع آرتروز مچ پا
فیلم فوق نشاندهنده تزریق پی آر پی و سلولهای بنیادی به بیماری است که پس از سالها درماننشدن آسیب مچ پا، با آرتروز و درد شدید به کلینیک مراجعه کرده و دو مفصل او تزریق شده است.
آرتروز مچ پا یک بیماری پیشرونده است که در صورت عدم درمان بهموقع، میتواند بهشدت پیشرفت کرده و نیاز به جراحیهای پیچیدهای مانند تعویض مفصل مچ پا پیدا کند. اگرچه این جراحی ممکن است درد را کاهش دهد، اما حرکت طبیعی مفصل را محدود کرده و گاهی اوقات مشکلاتی مانند لنگیدن را به همراه دارد. علاوه بر این، آرتروز مچ پا میتواند به نواحی دیگر پا، مانند شست پا، گسترش یابد و مشکلات بیشتری ایجاد کند.
برای جلوگیری از نیاز به جراحیهای پیچیده، روش درمانی ترکیبی سلولهای بنیادی و PRP بهعنوان گزینهای نویدبخش بکار برده میشود. این روش با بازسازی غضروف آسیبدیده و ترمیم بافتهای مفصلی، روند پیشرفت آرتروز را متوقف کرده و به طور قابلتوجهی احتمال نیاز به جراحیهای تهاجمی را کاهش میدهد.
بااینحال، این روش درمانی برای همه انواع آرتروز، بهویژه در موارد همراه با بیماریهای زمینهای مانند نقرس یا آرتریت روماتوئید، درمان قطعی محسوب نمیشود. در چنین مواردی، دارودرمانی بهعنوان یک روش مکمل برای مدیریت عوامل اصلی بیماری به کار گرفته میشود. در ادامه، میزان تأثیر تزریق سلولهای بنیادی و PRP در انواع آرتروز توضیح داده میشود.
آرتروز ناشی از روماتیسم (آرتریت روماتوئید)
آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بهاشتباه به مفاصل حمله کرده و موجب التهاب، درد و تخریب بافتهای مفصلی میشود. آبآوردن یا ورم مچ پا یکی از عوارض شایع این بیماری است.
سلولهای بنیادی و PRP میتوانند علاوه بر کاهش التهاب و علائم بیماری، به بازسازی بافتهای تخریبشده نیز کمک کنند. بااینحال، ازآنجاکه تخریب مفاصل عمدتاً در فاز التهابی روماتیسم مفصلی رخ میدهد، کنترل علت اصلی بیماری ضروری است. به همین دلیل، دارودرمانی برای مهار سیستم ایمنی باید بهعنوان بخش اصلی درمان ادامه یابد تا از تخریب بیشتر مفاصل جلوگیری شود.
استئوآرتریت یا آرتروز مفصلی
بیشترین تأثیر تزریق سلولهای بنیادی و PRP در این نوع آرتروز که تخریب غضروف رخ میدهد، مشاهده میشود.
در این وضعیت، غضروف مفصل بهتدریج فرسوده شده و استخوانها به یکدیگر ساییده میشوند که باعث درد، التهاب و محدودیت حرکت میشود. PRP با کاهش التهاب و ایجاد محیطی مناسب برای ترمیم بافت، به آمادهسازی مفصل کمک میکند، درحالیکه سلولهای بنیادی میتوانند با تبدیل به سلولهای غضروفی، روند تخریب را متوقف کرده و بازسازی غضروف آسیبدیده را ممکن سازند. این روش درمانی بهخصوص در مراحل اولیه و متوسط آرتروز مچ پا تأثیر چشمگیری دارد و میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل منجر شود.
آرتریت تروماتیک یا آرتروز پس از آسیب
تزریق سلولهای بنیادی و PRP در آرتروز پس از آسیب (آرتریت تروماتیک) نیز تأثیر قابلتوجهی دارد.
این نوع آرتروز که معمولاً پس از آسیبهایی مانند شکستگی یا دررفتگی مفصل رخ میدهد، با تخریب غضروف و التهاب مزمن همراه است. ترکیب PRP و سلولهای بنیادی با کاهش التهاب، تحریک فرایندهای بازسازی و ترمیم بافت آسیبدیده، میتواند به بهبود علائم و مهار پیشرفت بیماری کمک کند. این روش در مراحل اولیه یا پس از آسیبهای تازه، بیشترین اثرگذاری را دارد و میتواند از تخریب بیشتر مفصل جلوگیری کند. در آسیبهای قدیمی یا پیشرفته، اثر درمانی ممکن است کمتر باشد و نیاز به درمانهای تکمیلی وجود داشته باشد.
آرتروز ناشی از نقرس
تزریق سلولهای بنیادی و PRP در آرتروز ناشی از نقرس میتواند به کاهش علائم و بهبود بافتهای آسیبدیده کمک کند، اما علت اصلی بیماری را برطرف نمیکند.
نقرس به دلیل تجمع کریستالهای اسیداوریک در مفصل رخ میدهد که موجب التهاب و تخریب غضروف میشود. ترکیب PRP و سلولهای بنیادی با کاهش التهاب، بهبود محیط مفصل و تقویت بازسازی غضروف، میتواند به کاهش درد و محدودیت حرکتی کمک کند. بااینحال، این روش نمیتواند تجمع اسیداوریک را متوقف کند؛ بنابراین، درمان اصلی باید شامل کنترل سطح اسیداوریک با داروهایی مانند آلوپورینول و تغییر سبک زندگی (مانند اصلاح رژیم غذایی) باشد تا از حملات مجدد و تخریب بیشتر مفصل جلوگیری شود.
آرتروز همراه با اسکلروز استخوان
در برخی موارد از آرتروز، به دلیل تخریب غضروف و افزایش فشار روی استخوانهای مفصل، تراکم استخوانها افزایشیافته و ترکیب آنها سفتتر میشود. این وضعیت که به آن اسکلروز استخوان گفته میشود، باعث کاهش انعطافپذیری مفصل و افزایش درد میشود. تغییرات ناشی از اسکلروز استخوان غیرقابلبازگشت هستند و با استفاده از سلولهای بنیادی و PRP نمیتوان این تغییرات را معکوس کرد. بااینحال، این روش درمانی میتواند با کاهش التهاب و بهبود بافتهای نرم اطراف مفصل، به کاهش علائم بیماری و جلوگیری از پیشرفت بیشتر آرتروز کمک کند. در موارد پیشرفته، ممکن است نیاز به جراحیهای اصلاحی احساس شود.
آرتروز همراه با آسیب به تاندون و رباط
آرتروز مچ پا، بهخصوص وقتی همراه با آسیب به بافتهای نرم مثل تاندونها یا رباطها باشد، میتواند باعث کاهش ثبات مفصل، درد و سفتی در مچ پا شود. گاهی هم فشار ناشی از تورم یا آسیب به اطراف مفصل ممکن است باعث احساس گزگز شبانه پا شود. تزریق سلولهای بنیادی و PRP میتواند تأثیر قابلتوجهی در کاهش التهاب، ترمیم و بازسازی تاندونها، درمان پارگی رباط مچ پا و بهبود عملکرد مفصل داشته باشد.
کاهش علایم آرتروز مچ پا با تزریق سلولهای بنیادی و پی ار پی
مطالعات نشان میدهند که تزریق سلولهای بنیادی نهتنها درد را کاهش میدهد، بلکه با بهبود عملکرد پا، افزایش تحرک و تقویت عضلات، به بیماران کمک میکند تا به فعالیتهای روزمره خود بازگردند و کیفیت زندگی بهتری داشته باشند. این موضوع بهویژه در افرادی که پس از پارگی تاندون آشیل دچار محدودیت حرکتی و فشار اضافی روی مفصل مچ پا شدهاند اهمیت بیشتری دارد.
70 درصد علائم آرتروز مچ پا معمولاً در دو روز اول کاهش مییابند، اما از آنجایی که این درمان بر اساس فرآیند بازسازی طبیعی بدن است، نتایج ماندگار و پایدار آن معمولاً پس از شش ماه به طور کامل نمایان میشود. در ادامه، مهمترین علائمی که در اثر این درمان بهبود مییابند، ذکر شده است.
- کاهش درد شدید در روزهای اول پس از تزریق
- رفع سفتی و محدودیت حرکتی مچ پا
- کاهش چشمگیر التهاب و تورم
- بهبود صدای ترق توروق در هنگام حرکت مفصل (کریپتوس مچ پا)
- بهبود ضعف و تحلیل عضلانی و بازگشت به فعالیتهای روزمره
- بهبود تغییر شکل مفصل (کاهش برجستگی و بزرگتر بهنظررسیدن مفصل نسبت به حالت طبیعی)
فرایند تزریق
تزریق سلولهای بنیادی و PRP معمولاً بر اساس شرایط بیمار و تشخیص پزشک، در 1 تا 2 جلسه با فاصله زمانی حدود یک ماه انجام میشود.
بیمار باید حدود دو ساعت پیش از زمان تزریق در مطب حضور یابد. این مدت برای بررسیهای اولیه، آمادهسازی و تهیه ترکیبات درمانی در نظر گرفته شده است. فرایند تزریق نیز در مجموع حدود 1.5 تا 2 ساعت طول میکشد. بیمار میتواند پس از دریافت دستورالعملها، مطب را ترک کند و بدون نیاز به بستری، فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرد. مراحل تزریق به شرح زیر است.
- تهیه پیآرپی
در این مرحله، حدود 20 تا 30 میلیلیتر خون از بیمار گرفته میشود. این نمونه خون برای جداسازی پلاکتها و عوامل رشد به دستگاه سانتریفیوژ منتقل میشود. فرایند جداسازی که 30 تا 45 دقیقه زمان میبرد، منجر به تهیه پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) میشود که حاوی عوامل ترمیمکننده بافت است.
- ترکیب با سلولهای بنیادی
درصورتیکه از سلولهای بنیادی استفاده شود، این سلولها که معمولاً از بافت چربی یا مغز استخوان بیمار استخراج شده یا از بانک سلولی تهیه شدهاند، با PRP ترکیب میشوند. این ترکیب درمانی قدرتمند برای بازسازی و ترمیم مفصل آسیبدیده آماده خواهد شد.
- تزریق به مفصل شست پا
فرایند تزریق با استفاده از هدایت سونوگرافی انجام میشود تا پزشک اطمینان یابد که ترکیب درمانی به طور دقیق در ناحیه آسیبدیده تزریق میشود. تزریق معمولاً 20 تا 30 دقیقه زمان میبرد.
درمانهای مکمل پس از تزریق
درمانهای مکمل پس از تزریق PRP و سلولهای بنیادی نقش مهمی در تسریع روند بهبودی و بهبود عملکرد مفصل دارند. این روشها، از جمله فیزیوتراپی، آبدرمانی و استفاده از کفی یا کفش طبی، با کاهش فشار و حمایت از مفاصل، به پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک میکنند. موارد زیر پس از تزریق بر اساس تشخیص پزشک تجویز میشود.
کفش طبی
کفش و کفی طبی نقش مهمی در محافظت از پا و کاهش فشارهای وارده بر مفاصل، بهویژه در آرتروز مچ پا، ایفا میکنند. این ابزارها بر اساس ارزیابی نقاط فشاری و اسکن کف پا طراحی شده و با توزیع متعادل وزن بدن، از پیشرفت بیماری و ایجاد عوارض جدید جلوگیری میکنند. صندلهای طبی نیز علاوه بر راحتی، از قوس و ساختار طبیعی پا حمایت میکنند و توصیه میشود زیر نظر متخصص و پس از انجام اسکن تهیه شوند.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی در مواردی که آرتروز مچ پا با آسیبهای همراه مانند مشکلات عضلات، تاندونها یا ساختارهای اطراف مفصل همراه باشد، باید باتوجهبه شرایط بیمار و در مرکز تخصصی فیزیوتراپی بهصورت اختصاصی برنامهریزی شود. این درمان شامل روشهایی برای کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی، تقویت عضلات اطراف مچ پا و بهبود تعادل بیمار است. تمرینات کششی، تقویتی، ماساژهای درمانی، استفاده از ابزارهای کمکی مانند لیزر پرتوان و تکارتراپی و تمرینات تعادلی از جمله روشهای معمول در فیزیوتراپی آرتروز مچ پا هستند. هماهنگی این روشها با شرایط خاص بیمار بسیار اهمیت دارد.
آبدرمانی
آبدرمانی یکی از مؤثرترین روشهای مکمل برای بهبود عملکرد مفاصل پایینتنه پس از تزریق PRP یا سلولهای بنیادی است. این روش به دلیل خاصیت بیوزنی آب، فشار وارد بر مفاصل را کاهش داده و به بیمار اجازه میدهد بدون درد یا ناراحتی، دامنه حرکتی خود را افزایش دهد. همچنین آب با فراهمکردن محیطی حمایتی، حرکات مقاومتی را تسهیل میکند که به تقویت عضلات اطراف مفصل و کاهش التهاب و درد کمک میکند. مطالعات علمی نشان میدهند که آبدرمانی برای بازدهی مطلوب باید حداقل 8 تا 12 جلسه، به مدت 30 تا 60 دقیقه در هر جلسه و 2 تا 3 بار در هفته انجام شود. بهتر است این تمرینات در استخر با دمای مناسب (32 تا 36 درجه سانتیگراد) انجام شود تا اثربخشی آن افزایش یابد. این روش به تدریج باعث بهبود حرکات مفصل، کاهش درد و بازگشت بیمار به فعالیتهای روزمره میشود.
تمرینات ورزشی
پس از تزریق PRP و سلولهای بنیادی به مچ پا، تمرینات ورزشی خاصی معمولاً به بیمار توصیه میشود تا روند بهبودی تسریع شده و عملکرد مفصل بهبود یابد. این تمرینات باید بهتدریج و تحتنظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شوند تا از آسیبهای احتمالی جلوگیری شود. تمرینات به سه مرحله کلی تقسیم میشوند.
- مرحله ابتدایی (چند روز اول پس از تزریق): تمرینات بسیار سبک برای جلوگیری از خشکی مفصل توصیه میشود. شامل حرکات آرام مچ پا در تمام جهات (خمکردن، صافکردن، چرخش به داخل و خارج) بدون اعمال فشار است. این تمرینات باعث حفظ جریان خون و دامنه حرکتی مفصل میشوند.
- مرحله میانی (1 تا 2 هفته پس از تزریق): با کاهش التهاب و درد، تمرینات تقویتی سبک برای عضلات اطراف مچ پا اضافه میشوند. این تمرینات شامل بالا آوردن پاشنه (Heel Raise)، کشش عضلات ساق پا، و استفاده از نوارهای مقاومتی برای تقویت عضلات است. حفظ دامنه حرکتی کامل همچنان اهمیت دارد.
- مرحله پیشرفته (پس از 3 تا 4 هفته): تمرینات تعادلی و پایداری برای بازگشت قدرت و عملکرد طبیعی مچ پا اضافه میشوند. این مرحله شامل ایستادن روی یک پا، تمرینات روی تخته تعادل، و حرکات ترکیبی مانند لانجهای کنترلشده میشود. اگر بیمار ورزشکار باشد، تمرینات خاص ورزشی نیز ممکن است در این مرحله وارد برنامه شوند.
بایدها و نبایدهای مهم قبل و بعد از تزریق
قبل و بعد از تزریق PRP و سلولهای بنیادی، رعایت مراقبتهای صحیح به تسریع بهبودی و پیشگیری از عوارض کمک میکند. در ادامه، مهمترین بایدها و نبایدها آورده شده است.
رژیم غذایی قبل و بعد از تزریق
رژیم غذایی قبل و بعد از تزریق PRP و سلولهای بنیادی میتواند نقش مهمی در بهبود سریعتر و مؤثرتر مفصل آسیبدیده ایفا کند.
- قبل از تزریق: قبل از تزریق، تغذیه مناسب برای تقویت سیستم ایمنی و آمادهسازی بدن برای فرایند درمانی کمککننده است. مصرف غذاهای غنی از ویتامینها و مواد معدنی، بهویژه ویتامین C و روی، میتواند به تولید کلاژن و ترمیم بافت کمک کند. همچنین، مصرف پروتئینهای باکیفیت برای تقویت فرایند ترمیم بافتها توصیه میشود.
- پس از تزریق: رژیم غذایی باید بهگونهای باشد که از التهاب جلوگیری کرده و فرایند ترمیم را تسریع کند. کاهش مصرف غذاهای فراوریشده، قند و چربیهای اشباع که میتوانند باعث التهاب شوند، مهم است. بهجای این مواد، مصرف آنتیاکسیدانها از میوهها و سبزیجات تازه، اسیدهای چرب امگا-3 از ماهیهای چرب و دانههای روغنی و منابع پروتئین کمچرب برای تسریع بازسازی بافت غضروف توصیه میشود. همچنین، هیدراته نگهداشتن بدن با مصرف آب کافی و اجتناب از نوشیدنیهای حاوی کافئین و الکل میتواند به روند بهبودی کمک کند.
توصیههای قبل از تزریق
قبل از تزریق، ممکن است نیاز به توقف مصرف برخی داروها باشد. لطفاً این موارد را پس از مشورت با پزشک متخصص در نظر بگیرید.
- قطع مصرف داروهای رقیقکننده خون: اگر داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین یا آسپرین مصرف میکنید، حتماً قبل از تزریق با پزشک خود مشورت کنید.
- قطع مکملهای رقیقکننده خون و ضدالتهابی: با مشورت پزشک متخصص، مصرف مکملهای رقیقکننده خون مانند امگا-۳، ویتامین E، همچنین مکملهای ضدالتهابی مانند کورکومین و بروملین را قطع کنید.
- قطع داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی: حداقل ۳ تا ۷ روز پیش از تزریق، مصرف محصولات حاوی ناپروکسن، دیکلوفناک و ایبوپروفن را متوقف کنید.
- پرهیز از مصرف الکل و سیگار: حداقل ۲۴ ساعت قبل از تزریق از مصرف الکل و سیگار خودداری کنید، زیرا این مواد میتوانند روند بهبودی را مختل کرده و احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش دهند.
توصیههای پس از تزریق
رعایت برخی نکات در کوتاهمدت و بلندمدت پس از تزریق میتواند تأثیر قابلتوجهی بر موفقیت درمان داشته باشد؛ موارد زیر از جمله این توصیهها هستند.
محدودیت فعالیت
پس از تزریق PRP و سلولهای بنیادی، محدودیتهایی در فعالیتهای بدنی وجود دارد که معمولاً در 72 ساعت اول باید رعایت شوند تا از آسیب به ناحیه تزریق و جلوگیری از التهاب اطمینان حاصل شود. در این مدت، برخی موارد مهم شامل موارد زیر است.
- اجتناب از فعالیتهای شدید و ورزشهای سنگین: به دلیل اینکه بدن در حال شروع روند ترمیم است، فعالیتهایی که فشار زیادی به مفصل وارد میکنند باید به حداقل برسد. از جمله ورزشهای استقامتی یا تمرینات قدرتی.
- پرهیز از ایستادن یا راهرفتن طولانیمدت: در روزهای اول باید از ایستادن یا راهرفتن طولانیمدت خودداری کرد تا فشار اضافی به مفصل وارد نشود.
- استراحت و آرامش: استراحت و قراردادن پا در وضعیت راحت (مانند بالا نگهداشتن پا) برای کاهش ورم و التهاب اهمیت دارد.
- پرهیز از قرارگرفتن در دماهای خیلی گرم یا خیلی سرد: در این مدت باید از قرارگرفتن در محیطهای گرم مانند سونا یا حمام داغ خودداری کرد؛ زیرا ممکن است باعث التهاب شود.
- عدم استفاده از ماساژ یا تحریک شدید ناحیه تزریق: در این مدت از ماساژهای فشاری یا هر گونه تحریک شدید ناحیه تزریق باید خودداری شود تا فرایند ترمیم مختل نشود.
کاهش وزن
پس از تزریق PRP و سلولهای بنیادی به مچ پا کاهش وزن بهعنوان یک اقدام تکمیلی مهم توصیه میشود. اضافهوزن میتواند فشار بیشتری بر مفاصل آسیبدیده وارد کرده و باعث تشدید التهاب و تخریب غضروف شود؛ بنابراین، کاهش وزن میتواند به کاهش بار اضافی بر مفصل مچ پا کمک کند و روند بهبودی را تسریع نماید. با کاهش فشار وارده بر مفصل، علاوه بر کاهش درد و التهاب، از پیشرفت بیماری جلوگیری شده و عملکرد مفصل بهبود مییابد.
عوارض و ممنوعیتهای تزریق
مطالعات نشان میدهند که تزریق PRP و سلولهای بنیادی بهطورکلی روشی ایمن است و عوارض جدی بهندرت دیده میشود. بااینحال، ممکن است در موارد خفیف عوارضی مانند التهاب موضعی، تورم، یا درد موقت در محل تزریق ایجاد شود. برای کاهش خطر عوارض، انتخاب یک مرکز درمانی مجهز و پزشک متخصص اهمیت زیادی دارد. همچنین تزریق باید در شرایط استریل و طبق پروتکلهای استاندارد انجام شود و در صورت استفاده از مواد آماده، این ترکیبات باید از منابع معتبر و با تأییدیههای لازم تهیه شوند.
تزریق سلولهای بنیادی و PRP برای افرادی که سابقه سرطان، بیماریهای خودایمنی، اختلالات خونریزی، یا در دوران بارداری و شیردهی هستند، ممنوعیت دارد و باید از انجام آن خودداری شود.
هزینه درمان
هزینه سلولدرمانی برای درمان آرتروز مچ پا به عوامل مختلفی مانند شدت آسیب، حجم موردنیاز PRP و سلولهای بنیادی و تعداد مفاصل آسیبدیده بستگی دارد. در برخی موارد، ممکن است تزریق در یک یا چند مفصل انجام شود، بهویژه در مچ پا که شامل مفاصل کوچک و حساس است. به طور متوسط، هزینه تزریق برای درمان آرتروز مچ پا در کلینیک دکتر گوهری در سال 1403 بین 12 تا 20 میلیون تومان برآورد شده است.
سؤالات متداول
آیا آرتروز مچ پا و پیچخوردگی مچ پا به هم مرتبط هستند؟
آرتروز مچ پا و پیچخوردگی مچ پا میتوانند به هم مرتبط باشند. پیچخوردگی درماننشده یا آسیبهای مکرر به مچ پا ممکن است باعث آسیب مزمن به غضروف مفصلی شده و در نهایت به آرتروز منجر شود.
آیا راهی برای پیشگیری از آرتروز مچ پا وجود دارد؟
حفظ وزن سالم، انجام تمرینات تقویتی، پرهیز از فعالیتهای مداوم سنگین و استفاده از کفش مناسب میتواند به پیشگیری کمک کند.
تا چه سنی معمولاً آرتروز مچ پا ایجاد میشود و آیا ورزش آن را تشدید میکند؟
آرتروز مچ پا معمولاً از سنین بالای 40 سال شروع میشود. در جوان ترها ورزش هایی مانند بسکتبال، فوتبال، دویدن طولانیمدت روی سطوح سخت، و وزنهبرداری که فشار مکرر یا حرکات پیچشی و تغییر جهت سریع دارند، میتوانند خطر آرتروز مچ پا را افزایش دهند.
آیا بیمه هزینه درمان با سلولهای بنیادی را پوشش میدهد؟
بسته به نوع بیمه و خدمات ارائهشده، پوشش هزینههای درمانی مانند تزریق PRP و سلولهای بنیادی ممکن است، شامل نباشد.