درمان آرتروز مچ دست و انگشتان با سلولهای بنیادی و PRP یکی از روشهای نوین و اثربخش در ترمیم غضروفهای تخریبشده است که میتواند روند بیماری را متوقف کرده و عملکرد دست را بهبود بخشد. تنها در دو روز اول پس از تزریق، کاهش درد و التهاب محسوس خواهد بود و پس از چند هفته، بیمار شاهد بهبودی قابلتوجهی در عملکرد مچ و انگشتان خواهد شد.
این روش بیشترین تأثیر را در مراحل اولیه و خفیف آرتروز دارد، بهگونهای که تنها با یک تا دو جلسه تزریق میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد. یکی از مزایای برجسته سلولدرمانی، اثر درمانی همزمان آن در بیمارانی با سابقه شکستگی، آسیبهای قبلی، آرتریت یا درگیری آرتروزی در سایر مفاصل انگشتان، از جمله انگشت شست دست است. این ویژگی، سلولدرمانی را به روشی کمتهاجم و مؤثر برای بهبود وضعیت مفصلی بیماران تبدیل میکند.
سلولدرمانی آرتروز مچ دست؛ درمان واقعی یا تبلیغ؟
آرتروز مچ دست یک بیماری تخریبی پیشرونده است که در آن غضروف مفصلی بهتدریج تحلیل رفته و منجر به درد، التهاب و محدودیت حرکتی میشود. در برخی بیماران، التهاب یا تغییرات ساختاری ناشی از آرتروز ممکن است بهطور غیرمستقیم فشار بیشتری روی اعصاب اطراف مچ ایجاد کند و باعث گزگز یا بیحسی، بهخصوص در شب هنگام خواب، شود.
در صورت عدم درمان مناسب، مفصل بیثبات شده، رباطهای مچ تضعیف میشوند و حتی احتمال نیمه دررفتگی افزایش مییابد. این روند میتواند بهمرورزمان سایر مفاصل، از جمله مفاصل بین انگشتی را نیز درگیر کرده و باعث تغییر شکل انگشتان شود.
ازآنجاییکه غضروف مفصلی فعالیت متابولیکی بسیار پایینی دارد، آسیبهای آن معمولاً بدون مداخله درمانی مناسب، قادر به ترمیم خودبهخود نیستند و در صورت پیشرفت، بیمار ممکن است در نهایت به جراحی تعویض مفصل نیاز پیدا کند.
در سالهای اخیر و طبق مطالعات علمی، تزریق سلولهای بنیادی بهعنوان یک روش بازسازیکننده مؤثر در درمان آرتروز شناخته شده است. برخلاف روشهای سنتی که تنها علائم بیماری را کاهش میدهند، این روش در ترکیب با پی آر پی به ترمیم و بازسازی بافت مفصلی، به درمان ریشهای بیماری کمک میکند.
اگر غضروف هنوز به طور کامل از بین نرفته باشد، سلولهای بنیادی میتوانند به سلولهای غضروفی (کندروسیتها) تبدیل شده و باعث بازسازی بافت آسیبدیده شوند. علاوه بر این، سلولدرمانی با کاهش التهاب، تنظیم سیستم ایمنی و تحریک تولید فاکتورهای رشد، روند تخریب مفصل را کند کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری میکند.
این روش در مراحل اولیه و متوسط آرتروز، بیشترین اثربخشی را داشته و برخلاف کورتون که تنها التهاب را به طور موقت کاهش میدهد، روند بازسازی بافت مفصلی را تحریک میکند و اثر طولانیمدتتری دارد. همچنین، درحالیکه تزریق ژل یا اوزون بیشتر روی تسکین علائم و روانسازی مفصل متمرکز است، سلولهای بنیادی با بازگرداندن سلامت ساختاری مفصل، به درمان ریشهای بیماری کمک میکنند.
بااینحال، در مراحل پیشرفتهای که غضروف و ساختار مفصل بهشدت تخریب شدهاند، جراحی و تعویض مفصل ممکن است ضروری باشد، در این حالت سلولدرمانی میتواند بهعنوان یک روش کمکی برای بهبود شرایط مفصل مورد استفاده قرار گیرد؛ بنابراین، میزان اثربخشی این روش و امکان درمان قطعی، وابسته بهشدت و مرحله آرتروز است.
سلولهای بنیادی و پی ار پی چست؟
سلولهای بنیادی، سلولهای اولیه باقابلیت تبدیل به انواع مختلف سلولهای بدن هستند. در مراحل اولیه رشد جنین، این سلولها توانایی تبدیل به هر نوع سلولی را دارند. اما پس از رشد و تکامل بدن، سلولهای بنیادی عمدتاً در بافتهای خاصی باقی میمانند و وظیفه جایگزینی سلولهای پیر، آسیبدیده یا ازدسترفته را بر عهده دارند.
در پزشکی و تحقیقات درمانی، از سلولهای بنیادی استخراجشده از بدن خود بیمار برای بازسازی و جایگزینی بافتهای آسیبدیده ناشی از صدمات مختلف، از جمله آسیبهای غضروفی، تاندونی و عضلانی استفاده میشود. این توانایی منحصربهفرد، سلولهای بنیادی را به یکی از نویدبخشترین روشهای درمانی در پزشکی مدرن تبدیل کرده و افقهای جدیدی را در درمانهای پیشرفته و ترمیم بافتهای آسیبدیده گشوده است.
پیآرپی (PRP) مخفف Platelet-Rich Plasma به معنی پلاسمای غنی از پلاکت است. پلاسما بخش مایع خون را تشکیل داده و بیش از ۵۰ درصد از حجم آن را شامل میشود. این مایع زردرنگ و شفاف، نقش حیاتی در حمل سلولهای خونی، مواد مغذی، هورمونها و پروتئینها دارد.
PRP به دلیل دارابودن فاکتورهای رشد فراوان، بهعنوان یک روش مؤثر در بازسازی و ترمیم بافتهای آسیبدیده مورد استفاده قرار میگیرد. ترکیب این روش با سلولهای بنیادی میتواند روند بهبودی را تسریع کرده و نتایج درمانی مؤثرتری به همراه داشته باشد.
میزان موفقیت سلولدرمانی در درمان آرتروز مچ
افرادی که به آرتروز مچ دست مبتلا هستند، ممکن است همزمان با مشکلات و آسیبهای دیگری در دست و انگشتان نیز مواجه شوند. این مشکلات معمولاً به دلیل تغییرات بیومکانیکی مفصل، جبران حرکت توسط سایر بخشهای دست، یا آسیبهای اولیه ایجاد میشوند.
ترکیب سلولهای بنیادی و PRP در درمان آرتروز مچ دست میتواند نقش مؤثری در بازسازی بافتهای آسیبدیده داشته باشد. همچنین، در مواردی که بیماریهای زمینهای مانند آرتریت روماتوئید وجود دارد، این روش بهعنوان یک درمان مکمل در کنار مدیریت عوامل اصلی بیماری مورد استفاده قرار میگیرد. در ادامه، میزان اثربخشی سلولدرمانی در برخی از آسیبهای رایج همراه با آرتروز بررسی شده است.
آرتریت مچ دست
در مواردی که آرتریت دست ناشی از بیماریهای زمینهای مانند آرتریت روماتوئید، پسوریاتیک آرتریت یا لوپوس باشد، کنترل بیماری زمینهای باید در اولویت درمان قرار گیرد. سلولدرمانی، میتواند در کاهش التهاب و بازسازی بافت مفصلی مؤثر باشد، اما زمانی بیشترین تأثیر را دارد که همراه با درمانهای اصلی بیماری زمینهای به کار رود. در واقع، سلولدرمانی بهعنوان یک روش مکمل در کنار مدیریت عوامل اصلی بیماری استفاده میشود تا روند تخریب مفصل کندتر شده و عملکرد مفاصل دست بهبود یابد.
آرتروز نقرسی
آرتروز نقرسی نوعی آرتروز ثانویه است که در اثر حملات مکرر نقرس و تجمع کریستالهای اسیداوریک در مفاصل ایجاد میشود. در این حالت، سلولهای بنیادی نمیتوانند کریستالهای اسیداوریک را از بین ببرند، بنابراین ابتدا باید نقرس با داروهای مناسب کنترل شود تا سطح اسیداوریک در بدن کاهش یابد. سپس، از سلولهای بنیادی میتوان برای کاهش التهاب، محافظت از مفاصل و ترمیم آسیبهای ناشی از تخریب غضروف استفاده کرد.
آرتروز همراه با شکستگیهای جزئی
سلولهای بنیادی علاوه بر نقش مهمی که در بازسازی مفاصل و ترمیم غضروفهای آسیبدیده دارند، در تقویت استخوانها و ترمیم شکستگیهای مزمن و جوشنخورده نیز مؤثر هستند. یکی از مشکلات شایع که میتواند به آرتروز مچ دست منجر شود، شکستگیهای قدیمی و جوشنخورده بهویژه در نواحی اسکافوئید و انتهای استخوان رادیوس است.
علاوه بر این، در مراحل پیشرفته آرتروز، استخوانهای مچ دست ضعیفتر شده و مستعد شکستگیهای کوچک (میکروفرکچر) میشوند که به آن شکستگیهای ناشی از ضعف استخوانی (Stress Fractures) گفته میشود. در این شرایط، تزریق سلولهای بنیادی میتواند به تحریک بازسازی استخوان، تقویت استحکام استخوانها و کاهش روند تخریب مفصل کمک کند.
التهاب و خشکی مفاصل انگشتان
در افرادی که به آرتروز مچ دست مبتلا هستند، مفاصل بین انگشتی (PIP, DIP) نیز ممکن است تحتتأثیر قرار گرفته و بهتدریج دچار تخریب شوند. در این شرایط، تزریق سلولهای بنیادی میتواند نقش مؤثری در کاهش خشکی مفاصل، افزایش انعطافپذیری و بهبود حرکات دست داشته باشد.
ایجاد خارهای استخوانی
در مواردی که آرتروز مچ دست با تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت) همراه باشد، سلولهای بنیادی نمیتوانند مستقیماً این زائدههای استخوانی را از بین ببرند. بااینحال، تزریق سلولهای بنیادی میتواند التهاب اطراف مفصل را کاهش دهد، روند تخریب غضروف را کندتر کند و به بهبود عملکرد مفصل کمک کند.
سندرم تونل کارپال
اگر التهاب مفصل آرتروزی باعث افزایش فشار بر روی عصب مدیان شده باشد، سلولهای بنیادی میتوانند با کاهش التهاب مفصل، تورم و بهبود وضعیت بافتهای اطراف عصب به کاهش فشار در تونل کارپال کمک کنند. این روش، بهویژه در بیماران مبتلا به آرتروز مچ دست همراه با علائم خفیف تا متوسط تونل کارپال، میتواند اثرات مثبتی داشته باشد. برای بررسی شدت علائم میتوانید پرسشنامه تشخیص سندرم تونل کارپال را کامل کنید.
بااینحال، سلولهای بنیادی در سندرم تونل کارپال اثرگذاری مستقیم ندارند. در مواردی که علت اصلی فشردگی عصب، تغییرات ساختاری شدید مانند ضخیمشدن رباطها یا تنگی پیشرفته تونل کارپال باشد، در مواردی که علت اصلی فشردگی عصب، تغییرات ساختاری شدید مانند ضخیمشدن رباطها یا تنگی پیشرفته تونل کارپال باشد، روش های دیگر نظیر تزریق هیدرودایسکشن تونل کارپال در موارد خفیف و متوسط و جراحی آزادسازی تونل کارپال در موارد شدید ممکن است لازم باشد.
تاندونیت یا التهاب تاندونهای دست
اگر همزمان دچار آرتروز مچ دست و تاندونیت هستید، درمان باید بهگونهای باشد که هم التهاب و تخریب مفصل را کنترل کند و هم از آسیب بیشتر به تاندونها جلوگیری کند. سلولدرمانی یکی از روشهای مؤثر در این شرایط است، زیرا میتواند التهاب مفصل آرتروزی را کاهش داده، بازسازی غضروف را تحریک کند و فشار اضافی روی تاندونها را کم کند. همچنین، سلولهای بنیادی میتوانند به بازسازی تاندونهای آسیبدیده کمک کرده، استحکام و انعطافپذیری آنها را افزایش دهند و روند بهبود را تسریع کنند.
کیست گانگلیون
سلولدرمانی با کاهش التهاب و تثبیت مفصل میتواند از افزایش مایع مفصلی و رشد بیشتر کیستهای ناشی از آرتروز مچ دست جلوگیری کند. اگرچه مستقیماً کیستها را از بین نمیبرد، اما با تنظیم پاسخ ایمنی و بهبود شرایط مفصلی، به کاهش علائم کمک میکند. در آرتروز خفیف تا متوسط، اثربخشی آن بالا است، اما در موارد شدید، ممکن است به روشهای مکمل مانند تخلیه کیست نیاز باشد.
تغییر شکل مفصل و انحراف مچ دست
در مواردی که آرتروز مچ دست با تغییر شکل مفصل و انحراف شدید (H3) همراه باشد، سلولهای بنیادی نمیتوانند ساختار استخوانی را اصلاح کنند. این روش درمانی تنها میتواند التهاب را کاهش داده، تولید غضروف را تحریک کند و به بهبود عملکرد مفصل کمک کند. بااینحال، در مواردی که تغییر شکل مفصل شدید است و عملکرد طبیعی دست مختل شده، روشهای جراحی برای اصلاح انحراف و بازگرداندن ساختار طبیعی مفصل ضروری خواهند بود.
پارگی یا کشیدگی رباطهای بین کارپال
در مواردی که آرتروز مچ دست با پارگی ناقص رباطهای بین کارپال یا پارگی رباط مچ دست همراه باشد، سلولهای بنیادی میتوانند به بهبود ترمیم بافتی، کاهش التهاب و تسریع روند بازسازی رباط کمک کنند. این روش درمانی با تحریک سلولهای فیبروبلاست و افزایش تولید کلاژن، میتواند استحکام رباط را تقویت کرده و از پیشرفت آسیب جلوگیری کند.
درگیری دیگر مفاصل دست
در بیماران مبتلا به آرتروز مچ دست، احتمال درگیری سایر مفاصل دست مانند آرنج و شانه نیز وجود دارد، زیرا فرد برای جبران ضعف مچ، فشار بیشتری به این مفاصل وارد میکند. این افزایش بار مکانیکی میتواند بهمرورزمان باعث التهاب، درد و تخریب مفاصل مجاور شود.
در صورتی که مفصل آرنج نیز درگیر التهاب یا آسیب تاندونی شود، استفاده از روشهایی مانند تزریق PRP به آرنج میتواند به کاهش درد و تقویت روند ترمیم بافت کمک کند. تزریق سلولهای بنیادی در مفاصل شانه نیز انجام میشود و تأثیر بسزایی در کاهش التهاب، بازسازی غضروف و بهبود عملکرد این مفاصل دارد.
بهبودیهای مورد انتظار در سلولدرمانی آرتروز مچ
یکی از مهمترین مزایای سلولدرمانی، بهبود حرکت و عملکرد مچ دست با حداقل خطر و کوتاهترین دوران نقاهت در مقایسه با جراحیهای تهاجمی است. درمان بهموقع با سلولهای بنیادی میتواند نیاز به جراحی را به تعویق انداخته یا حتی برطرف کند.
معمولاً در دو روز اول علائم درد و ناراحتی به طور چشمگیری کاهش مییابد، و طی یک ماه نخست بهبودی قابلتوجهی در عملکرد مفصل مشاهده میشود. همچنین، روند بازسازی غضروف تا شش ماه ادامه دارد و از ماندگاری بالایی برخوردار است. پس از تزریق سلولهای بنیادی بهبودی زیر قابلمشاهده خواهد بود.
- کاهش درد، تورم، قرمزی و گرمی مفصل
- افزایش دامنه حرکتی و انعطافپذیری مچ دست
- بهبود خشکی صبحگاهی طولانیمدت مچ
- کاهش سفتی مفاصل انگشتان و بهبود حرکت
- بهبود ضعف در گرفتن اشیا و افزایش عملکرد دست
- کاهش درد منتشر شده به بازو
فرایند تزریق
تزریق سلولهای بنیادی و PRP یک روش سرپایی است که در کلینیک انجام میشود و کل فرایند، از آمادهسازی تا تزریق، حدود ۲ ساعت زمان میبرد. پس از انجام تزریق، بیمار میتواند بدون نیاز به بستریشدن به منزل بازگردد. در ادامه، مراحل این روش توضیح داده شده است.
گرفتن نمونه خون: ابتدا از بیمار در کلینیک نمونه خون گرفته میشود تا برای تهیه PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) آماده شود.
فراوری در سانتریفیوژ: خون در دو مرحله داخل دستگاه سانتریفیوژ قرار میگیرد تا اجزای آن جدا شده و PRP باکیفیت استخراج شود.
آمادهسازی کوکتل تزریقی: در این مرحله، سلولهای بنیادی که از بانک سلولی بهصورت ویالهای آماده تهیه شدهاند، با PRP ترکیب شده و یک کوکتل تزریقی تقویتشده ساخته میشود.
تزریق به مچ دست با هدایت سونوگرافی: ترکیب آمادهشده، مستقیماً به مفصل مچ دست تزریق میشود. کل فرایند تزریق حدود ۳۰ دقیقه زمان میبرد.
از آمادگی تا بهبودی؛ نکات مهم قبل و بعد از تزریق
آمادگی صحیح قبل از تزریق و رعایت مراقبتهای پس از آن، تأثیر قابلتوجهی در موفقیت درمان با سلولهای بنیادی دارد و میتواند روند بهبودی را تسریع و نتایج ماندگارتری ایجاد کند. در ادامه این موارد توضیح داده میشود.
قبل از تزریق
قبل از تزریق سلولهای بنیادی برای آرتروز مچ دست، بیمار باید از مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و آسپرین خودداری کند، زیرا این داروها میتوانند تأثیر درمان را کاهش دهند. همچنین، تزریق کورتیزون یا استروئید قبل از سلولدرمانی توصیه نمیشود، زیرا با سرکوب التهاب، عملکرد سلولهای بنیادی را مختل میکند. برای بهترین نتیجه، بهتر است چند هفته قبل از سلولدرمانی از تزریق استروئید اجتناب شود.
پس از تزریق
پس از تزریق سلولهای بنیادی، مراقبت صحیح از مچ دست نقش مهمی در موفقیت درمان و تسریع فرایند ترمیم دارد. در ۷۲ ساعت اول، بیمار باید از حرکات سنگین و اعمال فشار روی مچ خودداری کند تا مفصل فرصت کافی برای شروع بهبودی داشته باشد.
علاوه بر این، بلندکردن اجسام سنگین و انجام فعالیتهای شدید حداقل تا چند هفته ممنوع است، زیرا این کار ممکن است التهاب را افزایش داده و تأثیر درمان را کاهش دهد. از سوی دیگر، انجام تمرینات ورزشی تجویز شده توسط پزشک میتواند به بهبود دامنه حرکتی مچ کمک کرده و روند بازیابی عملکرد آن را تسریع کند.
عوارض و ممنوعیتهای تزریق
تزریق سلولهای بنیادی بهطورکلی یک روش ایمن و کم تهاجمی است، اما مانند هر درمان دیگری، ممکن است با برخی عوارض و محدودیتها همراه باشد. از جمله عوارض احتمالی میتوان به درد و تورم موقتی در محل تزریق، التهاب خفیف و قرمزی اشاره کرد. این عوارض معمولاً خفیف بوده و طی چند روز برطرف میشوند.
ممنوعیتهای این روش شامل بیماران مبتلا به سرطانهای فعال، عفونتهای حاد، بیماریهای خودایمنی کنترلنشده، یا مشکلات انعقادی شدید است، زیرا ممکن است تأثیر درمان را کاهش داده یا منجر به عوارض ناخواسته شود.
هزینه درمان
هزینه سلولدرمانی برای آرتروز مچ دست بسته به تعداد نواحی درگیر و شدت آسیب متفاوت است. در سال ۱۴۰۳، هزینه این درمان در مطب دکتر گوهری برای آرتروز مچ دست بین ۱۰ تا 13 میلیون تومان متغیر است. توصیه میشود برای دریافت مشاوره دقیقتر و اطلاع از جزئیات هزینه، مستقیماً با مطب پزشک تماس بگیرید.
سؤالات متداول
تزریق سلولهای بنیادی همراه با ارتوکین تراپی (ACS) چیست؟
سلولهای بنیادی ممکن است با ارتوکینتراپی ترکیب شوند، اما در درمانهای نوین، PRP و اگزوزوم تأثیر بیشتری دارند، زیرا این ترکیبات با دارابودن فاکتورهای رشد و خواص بازسازی قوی، روند ترمیم بافت و کاهش التهاب را به شکل مؤثرتری تقویت میکنند.
تزریق سلولهای بنیادی در چه سنی بیشترین تأثیر را دارد؟
تزریق سلولهای بنیادی بیشترین تأثیر را در بیماران جوانتر (معمولاً زیر ۶۰ سال) دارد، زیرا در این سنین، توانایی ترمیم بافت بالاتر است. بااینحال، در بیماران مسنتر نیز میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک کند.
آیا تزریق سلولهای بنیادی برای بیماران قلبی ضرر ندارد؟
تزریق سلولهای بنیادی برای بیماران قلبی معمولاً بیخطر است، اما به دلیل تأثیر آن بر روند ترمیم و سیستم گردش خون، لازم است قبل از انجام، بیمار تحتنظر پزشک متخصص قلب و عروق بررسی شود تا از ایمنی و سازگاری درمان اطمینان حاصل شود.