تزریق سلولهای بنیادی به زانو بهعنوان یک روش نوین در درمان آرتروز و آسیبهای زانو مانند پارگی رباط، تاندون و مینیسک نقش مؤثری ایفا میکند. وقتی سلولهای بنیادی در محل آسیب تزریق میشوند، شروع به تقسیم و تبدیل به سلولهای بافت آسیبدیده غضروفی و تاندونی میشوند. این فرایند کمک میکند تا این بافتهای آسیبدیده بازسازی شوند و علاوه بر تسکین درد، عملکرد مفصل بهبود یابد.
برخلاف درمانهای سنتی که معمولاً فقط علائم را بهطور موقت کاهش میدهند، تزریق سلولهای بنیادی میتواند بهبودی بلندمدت را به همراه داشته باشد و از پیشرفت آسیبها جلوگیری کند؛ بدون اینکه نیاز به جراحیهای پرهزینه و پرخطر باشد.
معجزه بهبود عارضههای زانو با تزریق سلولهای بنیادی
با پیشرفتهای علمی در زمینه ترمیم بافتها، روشهای درمانی آسیبهای زانو تنها به فیزیوتراپی، داروهای ضد التهاب و جراحی محدود نمیشوند. تزریق سلولهای بنیادی بهعنوان یک رویکرد پیشرفته و مؤثر، با تبدیل شدن به سلولهای غضروف، تاندون و رباط به بازسازی و ترمیم بافتهای آسیبدیده کمک کرده و عملکرد مفصل را بهبود میبخشد. این درمان همچنین برای افرادی که دچار نرمی کشکک زانو هستند، میتواند درد و التهاب ناشی از تماس ناصحیح کشکک با استخوان ران را کاهش دهد و باعث بازگشت حرکت طبیعی زانو شود.
حتی افرادی که برای درمان برخی آسیبها مانند تحلیل جزئی غضروف و پارگیها، جراحیهای جزئی زانو انجام دادهاند، میتوانند با تزریق سلولهای بنیادی از بازگشت علائم جلوگیری کرده و اثرات درمانی طولانیتری را تجربه کنند.
پس از سلول درمانی زانو، بیماران معمولاً کاهش قابل توجهی در درد، التهاب و تورم تجربه میکنند. همچنین محدودیتهای حرکتی کاهش مییابند و بیمار میتواند بدون درد و ناراحتیهای قبلی به راحتی حرکت کرده و به زندگی روزمره خود بازگردد.
بیماران معمولاً پس از گذشت دو روز از زمان تزریق، شاهد روند بهبود و کاهش علائم هستند. طبق گزارشها، اثرات این درمان میتواند از دو تا ۷ سال ادامه داشته باشد.
گاهی اوقات برای دستیابی به بهترین نتایج، با توجه به شدت و گستردگی آسیب، بیمار نیاز به چندین مرحله تزریق دارد. پس از گذشت یک ماه از تزریق اولیه، پزشک با ارزیابی علائم بالینی و روند پیشرفت درمان، تصمیم میگیرد که آیا نیاز به تزریق دوزهای بعدی است یا خیر. بهطور معمول، دوره درمان با دو یا سه مرحله تزریق تکمیل میشود.
ترکیب سلولهای بنیادی با پیآرپی و اگزوزوم: درمانی موثر و کمدرد برای آسیبهای زانو
از آنجا که تزریق سلولهای بنیادی به تنهایی بسیار دردناک است، با پلاسمای غنی از پلاکت و اگزوزوم ترکیب میشوند تا علاوه بر کاهش درد اثربخشی درمان تسریع یابد.
در این روش درمانی، سلولهای بنیادی همراه با پیآرپی (پلاسمای غنی از پلاکت) و اگزوزومها به صورت یک کوکتل به زانوی بیمار تزریق میشوند.هر یک از این اجزا نقش ویژهای در فرآیند ترمیم دارند. ترکیب این سه ماده در کنار هم، یک محلول زیستی غنیشده بدست میدهد که نه تنها روند بازسازی بافتهای آسیبدیده را تسریع کرده و نتایج درمانی مطلوبتری به همراه دارد، بلکه به کاهش درد ناشی از تزریق نیز کمک میکند.
در ادامه نحوه اثرگذاری هر یک از این ترکیبات در تزریق توضیح داده شده است.
پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)
پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) یک ماده زیستی است که از پلاسمای خون خود بیمار تهیه میشود و غنی از پلاکتها و فاکتورهای رشد است. این فاکتورها نقش مهمی در ترمیم بافتهای آسیبدیده، کاهش التهاب و تسریع بهبودی دارند.
برای تهیه PRP، خون بیمار گرفته شده و در دستگاه سانتریفیوژ قرار میگیرد تا پلاکتها و فاکتورهای رشد از سایر اجزای خون جدا شوند. پلاکتها با افزایش جریان خون در محل آسیب و تحریک سلولهای بنیادی، روند تکثیر و تبدیل آنها به بافتهای ترمیمی، مانند غضروف و کپسول مفصلی، را تسریع میکنند و به کاهش درد و التهاب کمک میکنند.
اگزوزومها
اگزوزومها حبابهای میکروسکوپی کوچکی حاوی پروتئینها، چربیها، RNA و سایر مولکولهای سیگنالدهنده هستند. این ذرات، با انتقال اطلاعات و مواد زیستی از یک سلول به سلول دیگر، فرآیندهای مهمی مانند ترمیم بافتها، کاهش التهاب و تحریک بازسازی سلولی را تنظیم میکنند.
اگزوزومها معمولاً از کشت سلولی سلولهای بنیادی استخراج میشوند و پس از جداسازی و غنیسازی از طریق سانتریفیوژ با سرعت بالا یا فیلترهای تخصصی، به عنوان درمان در نواحی آسیبدیده (مانند مفاصل یا پوست) تزریق میشوند.
در کلینیک دکتر گوهری برای درمان آسیبهای زانو از ترکیب پیشرفته سلولهای بنیادی، پی آر پی و اگزوزوم استفاده میشود.
برای انجام تزریق سلولهای بنیادی و پیآرپی، بیمار باید حداقل دو ساعت پیش از تزریق در کلینیک حضور یابد تا مراحل خونگیری، استخراج پیآرپی و آمادهسازی ترکیب درمانی انجام شود. در مرحله تزریق که حدود 20 تا 30 دقیقه طول میکشد، پزشک تحت هدایت سونوگرافی، بهطور دقیق کوکتل آماده شده را به ناحیه آسیبدیده هدایت میکند تا اثربخشی درمان به حداکثر برسد. این روش تزریق نسبت به تزریق های بلایند، دیدی دقیق و کاملتر از محل تزریق فراهم میکند.
سلولهای بنیادی چیست و از کجا به دست میآید؟
سلولهای بنیادی نوعی سلول خام با ویژگیهای خاص هستند که توانایی تبدیل شدن به سلولهای تخصصی با عملکرد خاص را دارند. پس از تزریق به ناحیه آسیبدیده، این سلولها با دریافت سیگنالهای شیمیایی از بافت آسیبدیده، شروع به تکثیر و تقسیم طولانیمدت میکنند و به ترمیم بافتهای آسیبدیده کمک مینمایند. بهدلیل همین ویژگیها، سلولهای بنیادی در درمان آسیبهایی که بافتهای آنها قادر به ترمیم خود نیستند، مانند غضروف، خون، قلب و بافتهای عصبی، بسیار مؤثر واقع میشوند.
سلولهای بنیادی از منابع مختلفی استخراج میشوند. یکی از این منابع خون بندناف جنین است که در بانکهای سلولی ذخیره شده و معمولاً برای درمان آسیبهای وسیع و گسترده استفاده میشود. روش دیگر، برداشت سلولهای بنیادی از بدن خود بیمار است. این سلولها معمولاً از مغز استخوان یا بافت چربی (مثل چربی شکمی) با استفاده از روشهای کمتهاجمی استخراج میشوند. به دلیل حجم کمتر سلولهای بهدستآمده، این روش معمولاً برای درمان آسیبهای جزئی یا محدود به کار میرود.
در کلینیک دکتر گوهری، سلولهای بنیادی هم از طریق بانکهای سلولی معتبر و هم از طریق استخراج مستقیم از بدن خود بیمار به طور ایمن تهیه میشوند.
سلول بنیادی چگونه تزریق میشود؟
پس از برداشت نمونهای از بافت بیمار (مثل خون یا چربی)، آن را در دستگاه سانتریفیوژ قرار میدهند. این دستگاه با استفاده از نیروی گریز از مرکز، اجزای مختلف نمونه را از هم جدا میکند. چون سلولهای بنیادی چگالی کمتری نسبت به سایر سلولها دارند، در لایهای خاص جمع میشوند. این لایه پس از جداسازی، به صورت متمرکز و خالص به پزشک تحویل داده میشود.
سپس، سلولهای بنیادی استخراجشده با مواد دیگری مانند PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) ترکیب شده و در سرنگ استریل قرار میگیرد. در مرحله بعد، این ترکیب بهطور دقیق و سرپایی تحت هدایت تصویربرداری (مانند اولتراسوند یا فلوروسکوپی) به محل آسیب تزریق میشود. این روش دقت بالایی دارد و اطمینان میدهد که مواد تزریقی بهطور کامل در ناحیه هدف متمرکز شده و اثربخشی بیشتری دارند.
آسیبهایی از زانو که با تزریق سلولهای بنیادی درمان میشوند.
| آسیبها و ساییدگی غضروفی (آرتروز، ضایعات موضعی غضروف) |
| رشد سلولهای غضروفی جدید و بازگشت حرکت طبیعی زانو |
| آسیبهای ساختاری (تاندون، مینیسک، رباط) |
| ترمیم بافت آسیبدیده و عدم بازگشت پارگی |
آسیب غضروفی
در آسیب غضروفی در زانو مانند آرتروز که حرکت مفصل دردناک و دشوار شده است، غضروف تخریب شده و تماس مستقیم استخوانها با هم درد و محدودیت حرکتی ایجاد میکند. متأسفانه غضروف توانایی خودترمیمی بسیار کمی دارد و در بزرگسالی عملاً پتانسیل بازسازی آن از بین رفته است. به همین دلیل، با گذشت زمان و در نتیجه عدم درمان مناسب، تحلیل غضروف پیشرفت کرده و از بین رفتن کامل آن منجر به جراحی تعویض مفصل زانو میشود.
تصویر بالا نشاندهنده فردی است که در آرتروز گرید ۳ تحت جراحی زانو قرار گرفته است. تصور کنید قرار است یک ایمپلنت مصنوعی جای مفصل آسیب دیده را بگیرد. مطالعات واقعی بیماران نشان میدهند که بسیاری از افرادی که جراحی زانو را برای تسکین درد انجام دادهاند، در نهایت مجبور شدهاند از وسایل کمکی مانند آسانسور در خانه یا صندلی چرخدار استفاده کنند.
حالا تصور کنید که با استفاده از یک روش درمانی ۱۰۰% طبیعی، سلولهای غضروفی جدید در محل آسیبدیده شروع به رشد کنند و مفصل آسیبدیده ترمیم شود. برای افزایش اثربخشی درمان، گاهی اوقات ژل و سلول بنیادی بهطور همزمان تزریق میشوند
در صورت نیاز، ترکیب سلولهای بنیادی با روشهای مکمل مانند PRP یا ژل میتواند فرآیند بازسازی غضروف را تسریع کرده، درد را کاهش دهد و حرکت طبیعی زانو را بازگرداند.
تصویر بالا سمت چپ، زانوی بیماری را نشان میدهد که با تخریب غضروف مواجه بوده است. این بیمار پیش از درمان، گاهی اوقات صدای تقتق از زانوی خود میشنید و خم و راست کردن پایش برایش دشوار بود. اما تنها دو روز پس از تزریق، روند بهبودی قابلتوجهی را تجربه کرده و درد او کاهشیافته است.
آسیبهای ساختاری (تاندون، مینیسک، رباط)
ممکن است شما ورزشکار باشید یا به دلیل یک حرکت ناگهانی دچار پارگی رباط و تاندون و یا آسیب به مینیسک شده باشید. پس از انجام دارودرمانی، فیزیوتراپی و حتی جراحی علائم شما کاهش یافته است، اما به دلیل ضعف این بافتها احتمال پارگی مجدد، هنوز وجود دارد. در این شرایط، تزریق سلولهای بنیادی میتواند راهحلی امیدبخش برای ترمیم بافتهای آسیبدیده، کاهش درد و التهاب باشد. این روش با فراهم کردن فرایند بازسازی طولانی مدت به این بافتها کمک میکند تا به عملکرد طبیعی خود بازگردند.
تاندون
زمانی که تاندون دچار کشیدگی شدید یا پارگی میشود، استراحت و درمانهای دارویی معمولاً کافی نیستند. در این موارد، تنها راهحل مؤثر برای درمان دردهای شدید و بازگرداندن عملکرد کامل تاندون، بازسازی آن است. در جراحی تاندون، هنگامی که بافتها به هم بخیه زده میشوند یا از بخش دیگری پیوند زده میشوند، ممکن است چسبندگی تاندون، پارگی مجدد و محدودیت حرکتی رخ دهد.
در روش درمانی تزریق سلولهای بنیادی به تاندون، چه در موارد پارگی کامل و چه پارگی جزئی، پس از تزریق، سلولهای بنیادی به ناحیه آسیبدیده میروند و فرآیند ترمیم بافت را آغاز میکنند. این سلولها همچنین رشد سلولهای جدید را تحریک کرده و باعث میشوند محل پارگی محکمتر و بادوامتر بهبود یابند.
علاوه بر کمک به بازسازی الیاف تاندون، سلولهای بنیادی با ترشح مواد ضدالتهابی و سیتوکینها، التهاب و تورم را کاهش میدهند. در نتیجه، پس از چند هفته، کشش و استحکام تاندون به حالت طبیعی باز میگردد.
مینیسک
آسیب به مینیسک زانو یکی از آسیبهای رایج است که در صورت آسیب شدید، جراح ممکن است بخشی از آن را بردارد تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری کند. بهبود علائم آن نیز پس از جراحی ممکن است هفتهها به طول انجامد. از انجا که مینیسک نقش کلیدی در استحکام زانو و جذب ضربات وارد به آن دارد، حفظ دوام و استحکام آن حتی پس از جراحی بسیار حائز اهمیت است. اما چگونه میتوان از این استحکام اطمینان حاصل کرد؟ یکی از روشهای مطمئن برای درمان مینیسک، تزریق سلولهای بنیادی است که هم بهعنوان درمان جایگزین جراحی و هم بهعنوان درمان کمکی پس از آن مورد توجه قرار گرفته است. سلولهای بنیادی با تبدیل شدن به سلولهای غضروفی، بافت آسیبدیده مینیسک را ترمیم و بازسازی کرده و آن را مقاومتر و انعطافپذیرتر میکنند. این فرایند با بهبود ساختار مینیسک، درد و التهاب را کاهش داده و منجر به بازگرداندن عملکرد طبیعی مفصل میشود.
رباط
آسیب به رباط زانو معمولاً با آسیب به سایر قسمتهای زانو مانند غضروف و مینیسک همراه است. اگرچه درد، تورم و محدودیت حرکت ممکن است بهتدریج و بهطور طبیعی کاهش یابند، اما به دلیل پارگی رباط، زانو همچنان ناپایدار میماند و بیمار ممکن است گهگاهی دچار پیچخوردگی و تورم دردناک شود. به همین دلیل، درمان پارگی رباط صلیبی با تزریق سلولهای بنیادی بهعنوان یک روش ترمیمی مؤثر برای آسیبهای رباطی میتواند به ترمیم بافت کمک کند و از بروز آسیبهای مزمن و پیشرفته جلوگیری نماید. این روش باعث بازگشت ثبات و عملکرد طبیعی زانو میشود و نسبت به سایر آمپولهای زانو درد که تنها التهاب را کاهش میدهند، یک درمان ترمیمکننده و بلندمدت بهحساب میآید.
چه ویژگیهایی سلولدرمانی زانو را معجزهآسا میکند؟
| یک روش ایمن بدون عوارض |
| یک روش سرپایی و سریع و بدون نیاز به بستریشدن |
| زمان بهبودی بسیار کوتاه ( بیمار میتواند بلافاصله پس از درمان به فعالیتهای روزانه خود بازگردد) |
| مشاهده نتایج درمان تنها دو روز پس از تزریق |
| هزینه کمتر نسبت به جراحی |
| درمان واقعی آسیب نه پنهانکردن علائم |
| عدم وجود خطر پسزدگی ( در جراحیهای تعویض مفصل این خطر وجود دارد) |
مراقبتهای لازم قبل و بعد از تزریق سلولهای بنیادی
در روش دکتر گوهری شما استراحت مطلق نیاز ندارید و میتوانید فوراً به سرکار خود برگردید. البته رعایت یکسری نکات لازم است.
برای کسب بهترین نتایج درمانی از تزریق سلول بنیادی تا 72 ساعت رعایت نکات زیر ضروری است.
| تا نکردن زانو ( نمازخواندن نشسته ممنوع – سرویس ایرانی و دوزانو یا چهارزانو نشستن ممنوع) |
| پیادهروی طولانی ممنوع |
| بالا پایین کردن پله ممنوع |
| بهخاطر جلوگیری از عفونت پانسمان تا 24 ساعت نباید دست زده بشود و بعد از این مدت بیمار اجازه دارد پانسمان را برداشته و محل را شستشو دهد. |
| ورزشهایی که توسط پزشک برای تقویت دامنه حرکتی و عضلات اطراف زانو توصیه شده است انجام شود؛ زیرا در پایداری اثر درمانی تزریق تأثیر دارد. |
عوارض تزریق سلول بنیادی به زانو
سلولدرمانی معمولاً ایمن است، اما مانند هر درمان پزشکی دیگری ممکن است با برخی عوارض همراه باشد. این عوارض میتواند شامل واکنشهای التهابی موقت مانند درد و تورم در ناحیه تزریق، خطر عفونت در صورت عدم رعایت شرایط استریل، و در موارد نادر، ایجاد واکنشهای آلرژیک یا تودههای غیرطبیعی باشد. بهطورکلی، این عوارض نادر هستند و با انتخاب یک پزشک ماهر و مرکز درمانی معتبر، میتوان ریسک آنها را کاهش داد.
با انتخاب مراکز معتبر و پزشک متخصص همچون دکتر گوهری، نگران عوارض تزریق سلول بنیادی به زانو ناشی از نحوه تزریق یا عفونت نباشید.
هزینه تزریق سلول بنیادی به زانو چقدر است؟
هزینه سلولدرمانی به میزان حجم سلولهای موردنیاز و منبع تأمین آن بستگی دارد؛ یعنی اینکه سلولهای بنیادی از خود بیمار گرفته شود یا از بانک سلولی تأمین گردد. به طور متوسط، هزینه درمان زانو با تزریق سلولهای بنیادی به همراه پی آر پی (که در کلینیک دکتر گوهری انجام میشود) در سال 1403 حدود 12 تا 13 میلیون تومان است.
5 دلیل که ممکن است سلول درمانی زانو برای شما مناسب نباشد!
- بیماریهای فعال یا کنترلنشده
تزریق سلولهای بنیادی در افرادی که دارای سرطان فعال هستند، به دلیل احتمال تحریک رشد سلولی یا تأثیر بر متاستاز، مناسب نیست. همچنین، افرادی که مبتلا به بیماریهای عفونی فعال مانند عفونتهای باکتریایی، ویروسی یا قارچی در مفصل یا بدن هستند، باید از این درمان خودداری کنند. افراد با بیماریهای خودایمنی کنترلنشده مانند لوپوس یا روماتیسم حاد نیز باید مراقب باشند، چرا که سلولدرمانی ممکن است باعث تشدید پاسخهای التهابی بدن شود.
- مشکلات خونی یا ایمنی
اختلالات خونی: مانند هموفیلی یا کاهش شدید تعداد پلاکتها که خطر خونریزی را افزایش میدهد.
ضعف سیستم ایمنی: بیماران دچار نقص ایمنی (مانند افراد مبتلا به ایدز یا تحت شیمیدرمانی)، زیرا ممکن است خطر عفونت یا عدم پاسخ به درمان افزایش یابد.
- شرایط پزشکی خاص
دیابت کنترلنشده: میتواند بهبودی را به تأخیر بیندازد و خطر عفونت را افزایش دهد.
مشکلات شدید قلبی – عروقی: ممکن است بیماران نتوانند بیوپسی مغز استخوان یا مراحل آمادهسازی سلول را تحمل کنند.
- دوران بارداری یا شیردهی
به دلیل کمبود دادههای ایمنی در دوران بارداری و شیردهی، معمولاً از تزریق سلول بنیادی در این دوران اجتناب میشود.
- آسیبهای بسیار پیشرفته
تخریب کامل غضروف یا مفصل: در مواردی که غضروف کاملاً از بین رفته و استخوانها به هم ساییده میشوند، احتمال موفقیت سلولدرمانی پایین است و جراحی تعویض مفصل ممکن است ضروری باشد.
سؤالات متداول
تفاوت پی آر پی و سلولدرمانی چیست؟
پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) از خون خود بیمار گرفته شده و به ترمیم بافتها کمک میکند، درحالیکه در سلولدرمانی از سلولهای بنیادی برای تحریک رشد و بازسازی بافتهای آسیبدیده استفاده میشود. سلولدرمانی معمولاً تأثیرات طولانیمدتتری دارد.
آیا برای کسی که باطری قلب دارد تزریق سلول بنیادی بلامانع است؟
بله تزریق سلول بنیادی برای افرادی که باطری قلب دارند معمولاً بلامانع است، اما باید قبل از درمان با پزشک متخصص مشورت کنند تا از هرگونه تداخل با دستگاه و وضعیت سلامت قلب اطمینان حاصل شود.
آیا برای هر دو مفصل میتوان همزمان تزریق سلولهای بنیادی انجام داد؟
بله در بسیاری از موارد میتوان همزمان برای هر دو مفصل تزریق سلولهای بنیادی انجام داد، البته این تصمیم باید تحتنظر پزشک متخصص گرفته شود تا مناسبترین روش درمانی برای هر بیمار تعیین گردد.
آیا سلولدرمانی میتواند جایگزینی برای عمل جراحی تعویض مفصل زانو باشد؟
سلولدرمانی در مراحل اولیه تخریب غضروف زانو میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کند و گاهی جایگزین عمل تعویض مفصل زانو شود یا از نیاز به آن پیشگیری نماید. اما در موارد تخریب پیشرفته مفصل، احتمال موفقیت سلولدرمانی پایین است و جراحی تعویض مفصل زانو ممکن است ضروری باشد. انتخاب روش مناسب به شدت آسیب و شرایط بیمار بستگی دارد.
برای اشخاص با بیماری زمینهای تزریق سلول بنیادی در درمان آرتروز انجام میشود؟
در صورت داشتن بیماریهای زمینهای، تزریق سلولهای بنیادی برای درمان آرتروز ممکن است قابلانجام باشد، اما نیاز به ارزیابی دقیق وضعیت بیمار و مشورت با پزشک متخصص برای اطمینان از ایمنی و اثربخشی درمان است.
آیا درمان با سلولهای بنیادین برگشتپذیر است؟
درمان با سلولهای بنیادی معمولاً برگشتپذیر نیست و هدف آن بهبود دائمی بافت آسیبدیده است، اما مانند هر درمان دیگری نتایج آن ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد.