رگ به رگ شدن کمر زمانی ایجاد میشود که رباطها(نوارهای سخت بافتی که استخوانها را به هم نگه میدارند) بیش از حد کشیده میشوند. کشیدگیهای پشت، ماهیچه یا تاندون را درگیر میکند؛ با این حال، غالبا نمیتوان منشا درد را به وضوح مشخص کرد. بیش از 90 درصد بیماران پس از یک دوره کشیدگی یا رگ به رگ شدن عضلات کمر در طی یک ماه به طور کامل بهبود مییابند. رگ به رگ شدن و کشیدگی معمولاً باعث ایجاد یک درد گسترده در قسمت پایین کمر میشود. درد ممکن است به یک طرف یا هر دو طرف سرایت کند.
انواع رگ به رگ شدن کمر
رگ به رگ شدن کمر به صورت به دو دسته کلی تقسیم میشود:
کشیدگی عضله یا تاندون
این نوع آسیب زمانی رخ میدهد که عضلات یا تاندونهای کمر بیش از حد کشیده شده یا دچار پارگیهای ریز شوند. این اتفاق میتواند به صورت ناگهانی در اثر یک حرکت شدید یا به تدریج در اثر استفاده بیش از حد و فشارهای مکرر ایجاد شود.
پیچخوردگی یا کشیدگی رباط
این آسیب به معنای کشیدگی یا پارگی رباطها است. رباطها نوارهای بافتی محکمی هستند که استخوانها را در محل مفاصل به یکدیگر متصل کرده و به پایداری مفاصل کمک میکنند و از حرکات بیش از حد مفصل جلوگیری مینمایند.
علائم
درد
درد معمولاً علامت اصلی است و میتواند از یک ناراحتی خفیف تا دردی شدید و ناتوانکننده متغیر باشد. این درد اغلب در ناحیه پایین کمر احساس میشود و با حرکت، خم شدن، یا چرخیدن تشدید مییابد.
اسپاسم و گرفتگی عضلانی
عضلات کمر ممکن است به عنوان یک واکنش دفاعی، دچار اسپاسم یا گرفتگی شوند که میتواند بسیار دردناک باشد و حرکت را محدودتر کند. این گرفتگیها خصوصاً هنگام راه رفتن یا خوابیدن آزاردهنده هستند.
سفتی و محدودیت حرکتی
فرد ممکن است در خم کردن کمر، صاف ایستادن کامل یا چرخیدن دچار مشکل شود. سفتی عضلات اغلب در صبح یا پس از دورههای طولانی بیحرکتی بیشتر است.
حساسیت به لمس
ناحیه آسیبدیده ممکن است در لمس یا فشار موضعی دردناک و حساس باشد.
التهاب و تورم
در موارد شدیدتر، ممکن است تورم خفیفی در محل آسیب مشاهده شود، اگرچه این علامت کمتر شایع است.
علت رگ به رگ شدن کمر چیست؟
بلند کردن اجسام سنگین؛ علت اصلی رگ به رگ شدن کمر
کشیدگی قسمت انتهایی کمر که بیشترین فشار بدن را تحمل میکند. ناشی از بلند کردن جسم سنگین، بلند کردن چیزی از زمین یا جابه جایی وسایل در وضعیت نادرست علل شایع کشیدگی عضلات کمر هستند. در این حالت در ابتدا باید برای درمان رگ به رگ شدن کمر از فشار زیاد به کمر خود اجتناب کنید. سپس به فکر درمانهای تسکینی و بهبود آسیب ایجاد شده باشید.
ضربه ناگهانی رایجترین علت رگ به رگ شدن کمر در جوانان
ضربه ناگهانی ناشی از یک تصادف یا افتادن جسم سنگین روی ستون فقرات مثال دیگری است که باعث آسیب عضلانی میشوند. عضلات سفت و محکم، بیشتر در معرض این نوع آسیب هستند. به همین دلیل هنگام افتادن، لیز خوردن یا تصادف اغلب افراد دچار کمردرد میشوند.
آسیب ورزشی ناشی از حرکات کششی؛ یکی از علل پرتکرار رگ به رگ شدن
حرکات ورزشی نادرست فشار سنگین و ناگهانی روی عضلات کمر وارد میکند. به عنوان مثال، ورزشهایی با ضربه زیاد مانند فوتبال و لاکراس، فشار بیش از حدی روی مفاصل و عضلات را وارد میکنند و رگ به رگ شدن ناحیه کمر را به دنبال خواهند داشت. ورزش کردن یک راه عالی برای مشکلات مفصلی و استخوانی، به ویژه در کمر است.
قرار گرفتن بدن در حالت نامناسب
هنگامی که عضلات شکم و کمر ضعیف هستند، کمر آسیب پذیرتر میشود. قوز کردن به سمت جلو کشیدگی عضلات کمر و در ستون فقرات را به مراتب بیشتر میکند. به همین ترتیب، عضلات تنگ پشت ران، در طول زمان، کشیدگی کمر را افزایش میدهد.
سبک زندگی نادرست
رگ به رگ شدن یا کشیدگی قسمت بالای کمر ممکن است به دلیل موارد زیر ایجاد شود. از این دلایل میتوانیم به برخی عادات سبک زندگی نامناسب مانند خوابیدن در وضعیت نادرست، استفاده از بالش بسیار سفت یا نشستن اشتباه هنگام استفاده از رایانه یا رانندگی نام برد.
آسیبهای شدید
آسیبهای شدید مانند سقوط از ارتفاع یا تصادفات رانندگی، میتواند باعث درد در این قسمت شود. این نوع آسیب بیشتر ناحیهی بالایی کمر یعنی گردن را درگیر میکند.
اضافه وزن و چاقی
اضافه وزن یکی از مهمترین دلایل فشار روی عضلات و بافتهای کمر است که میتواند منجر به رگ به رگ شدن کمر شود. به همین دلیل است که افراد چاق که فعالیت نسبتا بالایی داریند، بیشتر دچار کمردرد و گرفتگی عضلات میشوند.
حرکات تکراری کمر
مکرر خم شدن یا قوز کردن (دولا شدن) رگ به رگ شدن را برای کمر به دنبال خواهد داشت. این عارضه در افرادی کهه کارهای تکراری مانند بلند کردن اجسام یا هل دادن آنها را انجام میدهند، زیاد دیده میشود.
فشار روانی
عوامل روانی مانند استرس عاطفی نیز میتواند به عضلات فشار وارد کرده و رگ به رگ شدن کمر را به دنبال داشته باشد. بسیاری از افراد حین فشارهای عضبی دچار گرفتگی عضلانی یا رگ به رگ شدن عضلات میشوند.
پیچش نامناسب
رگ به رگ شدن کتف، با درد در طرفین و گرفتگی کتفها همراه است. این مشکل غالبا بر اثر پیچش نامناسب عضلات پشت و فشار بیش از حد روی کتفها ایجاد میشود. مثلا در زمان انجام فعالیتهای ورزشی، در صورتی که بدن از قبل گرم نشده باشد
عواملی که احتمال رگ به رگ شدن کمر را افزایش میدهند
- افزایش سن
- خستگی عضلانی
- گرم نکردن عضلات قبل از شروع ورزش
- آسیبدیدگیهای قبلی عضلات یا بازگشت به فعالیتهای روزمره قبل از بهبودی آسیبدیدگی
- خشکشدگی، انقباض یا ضعف عضلانی
- ورزش کردن طولانیتر یا بیشتر از حد معمول
روشهای تشخیصی معمول
معاینه بالینی
ارزیابی حرکت، درد در لمس، قدرت عضلات و دامنه حرکت
تصویربرداری بسته به شدت و نیاز
رادیوگرافی ساده: برای رد شکستگی یا آرتروز شدید
MRI: در صورت شک به آسیبهای عمیق عضلانی/رباطی یا کمردرد مزمن با علائم نورولوژیک
CT: در برخی موارد برای بررسی دقیقتر شکستگیها
اولتراسوند: در مواردی برای ارزیابی سریع بافت نرم
هدف از تصویربرداری، رد سایر علتهای درد مثل شکستگی، فتق دیسک یا مشکلات استخوانی است.
چه موقع باید برای رگ به رگ شدگی کمر به پزشک مراجعه کرد
- اگرچه بیشتر موارد رگ به رگ شدن کمر با مراقبتهای خانگی بهبود مییابند، اما در شرایط زیر باید به پزشک مراجعه کرد:
درد شدید و غیرقابل تحملی که با استراحت و مسکنهای معمولی بهبود نمییابد.
دردی که پس از چند روز (مثلاً 2-3 روز) مراقبت خانگی بهتر نشده یا حتی بدتر میشود.
انتشار درد به یک یا هر دو پا، بهخصوص اگر با ضعف، بیحسی، یا احساس سوزن سوزن شدن در پاها همراه باشد.
از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع، یا بیحسی در ناحیه کشاله ران یا اطراف مقعد.
ضعف پیشرونده در پاها یا مشکل در راه رفتن.
همراهی کمردرد با تب، لرز، یا کاهش وزن غیرقابل توضیح.
سابقه بیماریهایی مانند سرطان، پوکی استخوان شدید، یا مصرف طولانیمدت داروهای کورتیکواستروئیدی.
اگر درد کمر به دنبال یک ضربه یا آسیب شدید ایجاد شده باشد.
اگر درد برای بیش از دو هفته ادامه یابد و موجب ضعف یا از دست دادن عملکرد شود.
روشهای درمان رگ به رگ شدن کمر
هدف اصلی درمان، کاهش درد و التهاب، بازگرداندن دامنه حرکتی طبیعی و عملکرد، و پیشگیری از عود مجدد آسیب است. به صورت عمده، درمان کمر از طریق روشهای زیر صورت میگیرد:
استراحت
از فعالیتهایی که باعث تشدید درد میشوند، خودداری کنید. با این حال، استراحت مطلق طولانیمدت نیز توصیه نمیشود، زیرا میتواند منجر به ضعف عضلات و طولانی شدن دوره بهبودی شود.
یخ درمانی
قرار دادن کیسه یخ پیچیده شده در یک حوله نازک بر روی ناحیه دردناک به مدت 15 تا 20 دقیقه، چندین بار در روز، میتواند به کاهش درد، التهاب و اسپاسم عضلانی کمک کند. این کار را در 48 تا 72 ساعت اول انجام دهید.
گرما درمانی
پس از 48 تا 72 ساعت اولیه، یا زمانی که التهاب حاد کاهش یافته است، استفاده از گرمای مرطوب میتواند به شل شدن عضلات سفت و افزایش جریان خون در ناحیه کمک کرده و درد را تسکین دهد.
استفاده از داروهای ضد درد بدون نسخه
این داروها مانند استامینوفن و سایر مسکنهای بدون نسخه میتوانند به شخص آسیبدیده برای کاهش درد کمک کند.
استفاده از داروهای ضد التهابی
داروهایی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن به کاهش درد و التهاب کمک میکنند.
فیزیوتراپی و توانبخشی
فیزیوتراپی کمردرد نقش بسیار مهمی در درمان رگ به رگ شدن کمر و پیشگیری از بازگشت آن دارد. یک فیزیوتراپیست میتواند با ارزیابی دقیق وضعیت شما، یک برنامه درمانی اختصاصی طراحی کند.
استفاده از کمربند طبی
گاهی برای حمایت موقت و محدود کردن حرکات دردناک تجویز میشود، اما استفاده طولانیمدت از آن توصیه نمیشود زیرا میتواند منجر به ضعف عضلات شود. باید به محض کاهش گرفتگی، استفاده از آن متوقف شود.
لیزر درمانی
لیزر درمانی بهمنظور تسکین درد و تسریع روند بهبودی با استفاده از نور لیزر کمسطح صورت میگیرد. این درمان میتواند برای کاهش التهاب و تحریک فرآیندهای ترمیمی در بافتهای آسیبدیده ستون فقرات مفید باشد و به درمان دردهای مزمن مانند آرتروز کمک کند.
جراحی
جراحی به ندرت برای درمان رگ به رگ شدن ساده کمر لازم است و معمولاً آخرین گزینه درمانی محسوب میشود. جراحی ممکن است در موارد پارگی کامل رباط یا عضله، یا در صورت وجود آسیبهای ساختاری دیگر مانند فتق دیسک شدید که به درمانهای دیگر پاسخ نداده و علائم عصبی پیشرونده ایجاد کرده، در نظر گرفته شود.
جلوگیری از رگ به رگ شدن مجدد کمر
برای پیشگیری از کشیدگی یا رگ به رگ شدن مجدد کمر، باید عادات روزمره را اصلاح کرده و مراقبتهای خاصی را انجام دهید. این اقدامات شامل حفظ وضعیت بدنی صحیح، تقویت عضلات و رعایت نکات ایمنی در فعالیتهای روزانه است.در ادامه، برخی راهکارهای کلیدی برای پیشگیری آورده شده است:
- حفظ وضعیت بدنی صحیح: هنگام نشستن، ایستادن و خوابیدن، مراقب باشید که پشتتان صاف باشد و از ارگونومی مناسب استفاده کنید.
- بلند کردن اجسام به روش صحیح: به جای خم کردن کمر، از زانوها خم شوید و جسم را نزدیک بدن نگه دارید.
- تقویت عضلات مرکزی بدن: تمرینات تقویتی مانند پل و پلانک برای افزایش استحکام کمر و شکم مفید هستند.
- حفظ وزن مناسب: رژیم غذایی سالم و کاهش وزن اضافی فشار روی کمر را کاهش میدهد.
- ورزش منظم: ورزشهایی مانند پیادهروی و یوگا برای تقویت و انعطافپذیری کمر ضروری است.
- استفاده از تجهیزات مناسب: از صندلیهای ارگونومیک و کمربندهای طبی در صورت نیاز استفاده کنید.
- اجتناب از حرکات تکراری: در صورت انجام حرکات تکراری، بهطور منظم استراحت کنید و حرکتهای متنوع انجام دهید.
- مراقبت در شرایط خاص: در سرما از گرم نگهداشتن کمر و در صورت داشتن آسیب قبلی از انجام فعالیتهای پرریسک اجتناب کنید.
- معاینههای دورهای: مشاوره منظم با پزشک یا فیزیوتراپیست برای ارزیابی وضعیت کمر.
- گرمکردن قبل از ورزش و سرد کردن بعد از ورزش: قبل از ورزش یا فعالیتهای سنگین، حتماً از حرکات کششی برای گرم کردن بدن خود استفاده کنید. پس از فعالیتهای سنگین و ورزش نیز از حرکات کششی برای آرامکردن بدن و کاهش تنش عضلانی استفاده کنید.
- توجه به علائم هشدار: در صورت احساس درد یا ناراحتی، فعالیت را متوقف کرده و استراحت کنید.