آرتروز آرنج یک بیماری شایع است که موجب التهاب و درد در مفصل آرنج میشود. این بیماری میتواند به دلایل مختلفی به وجود آید. علائم آرتروز آرنج میتواند از ناراحتی خفیف گرفته تا درد و سفتی شدید، متفاوت باشد. تشخیص به موقع و درمان آرتروز آرنج دست میتواند موجب بهبودی سریع این بیماری شود.
آناتومی آرنج
مفصل آرنج یکی از مفاصل پیچیده و حیاتی بدن است که حرکت بازو و دست را امکانپذیر میسازد. آرنج یک مفصل لولایی است که از سه استخوان اصلی تشکیل شده است:
1-استخوان بازو (هومروس): این استخوان در قسمت بالایی بازو (از شانه تا آرنج) قرار دارد و با استخوانهای ساعد مفصل آرنج را تشکیل میدهد.
2-استخوان اولنا (Ulna): این استخوان در سمت انگشت کوچک دست (سمت داخلی) قرار دارد.
3-استخوان رادیوس: این استخوان در سمت انگشت شست دست (سمت خارجی) قرار دارد.
- سطوح استخوانها که برای تشکیل مفصل آرنج با یکدیگر در تماس هستند با غضروف مفصلی پوشانده میشود. غضروف مفصلی یک ماده انعطافپذیر است که از استخوانها محافظت میکند و حرکت آنها را تسهیل میکند.
- تمام سطوح داخلی مفصل آرنج توسط غشای سینوویال پوشانده شده است. این غشا در مفصل سالم مقداری مایع تولید میکند که غضروفها را روان کرده و تقریباً هیچ اصطکاکی هنگام خم شدن و چرخش بازو ایجاد نمیکند.
- عصبهای اصلی که از ناحیه آرنج عبور میکنند شامل عصب اولنار، عصب رادیال و عصب میانه میشود. این اعصاب به حرکت و احساس در بازو و دست کمک میکنند.
آرتروز آرنج چیست؟
آرتروز آرنج شرایطی است که در آن غضروف سطح مفصل آرنج به تدریج تخریب میشود. همانطور که پیش از این گفته شد، غضروف یک بافت انعطافپذیر است که انتهای استخوانها را میپوشاند و حرکت روان مفصل را امکانپذیر میکند. در آرتروز، این غضروف تحلیل میرود و سطح استخوانها بدون محافظت غضروفی به یکدیگر ساییده میشود.
این فرایند باعث التهاب، کاهش فضای مفصلی و در نهایت تشکیل زائدههای استخوانی (خارهای استخوانی) در اطراف مفصل میشود. این بیماری به طور معمول به دلیل فرسایش طبیعی مفصل با افزایش سن، فعالیتهای تکراری یا آسیبهایی مانند شکستگی ایجاد میشود و به مرور زمان عملکرد طبیعی آرنج را مختل میکند
علائم آرتروز آرنج چیست؟
علائم آرتروز آرنج دست ممکن است بسته به شدت بیماری متفاوت باشد، اما برخی از شایعترین علائم آن عبارتند از:
- درد: درد مفصل آرنج یکی از اصلیترین علائم آرتروز است. این درد ممکن است در مراحل اولیه با حرکتهای خاص یا فعالیتهای روزمره بیشتر شود.
- کاهش دامنه حرکتی: کاهش توانایی حرکت مفصل آرنج یکی دیگر از علائم مهم آرتروز است. بیماران معمولاً از احساس “قفل شدن” در مفصل آرنج شکایت دارند.
- سفتی مفصل: یکی دیگر از علائم شایع آرتروز، سفتی مفصل است. این سفتی باعث محدود شدن دامنه حرکتی مفصل و کاهش توانایی حرکت آن میشود.
- صدای کلیک یا خرد شدن (Crepitus): این اصطلاح به صدای ناشی از حرکت مفصل اطلاق میشود که ممکن است شامل صداهای خرد شدن، کلیک یا ترکیدن باشد. این صدا ممکن است هنگام حرکت مفصل شنیده شود و معمولاً به دلیل حبابهای گازی که در مفصل ترکیدهاند، ایجاد میشود. صدا ممکن است به طور مداوم شنیده نشود، ولی گاهی میتواند به اندازهای بلند باشد که دیگران هم بشنوند.
- بیحسی انگشتان دست: در مراحل پیشرفته آرتروز آرنج، ممکن است بیحسی در انگشت حلقه و انگشت کوچک احساس شود. این مشکل به دلیل فشار بر روی عصب اولنار رخ میدهد که در ناحیه داخلی آرنج قرار دارد.
- تورم: تورم نیز در مراحل پیشرفته آرتروز ممکن است رخ دهد. در مراحل اولیه معمولاً تورم مشاهده نمیشود، اما با پیشرفت بیماری ظاهر میشود. تورم در مفصل آرنج میتواند فشار زیادی به اعصاب این ناحیه وارد کند و باعث سوزش و بیحسی شود
علت آرتروز آرنج
آرتروز آرنج به دلیل از بین رفتن غضروف مفصلی ایجاد میشود. غضروف، بافتی نرم و لغزنده است که انتهای استخوانها را در مفصل میپوشاند و به حرکت روان و بدون درد آنها کمک میکند. عوامل زیادی میتوانند موجب آرتروز آرنج شوند.
افزایش سن، غضروف مفصل به طور طبیعی فرسوده میشود. اضافهوزن فشار بیشتری به مفاصل، به خصوص آرنجها وارد میکند و میتواند یک علت آرتروز آرنج باشد. آسیب قبلی به مفصل مانند شکستگی یا دررفتگی، میتواند خطر ابتلا به آرتروز آرنج را در آینده افزایش دهد. مشاغلی که نیازمند حرکات مکرر آرنج هستند، مانند کار با ابزار یا کار با کامپیوتر، میتوانند خطر ابتلا به آرتروز آرنج را افزایش دهند. در کل بیماریهایی هم هستند که میتوانند علت آرتروز آرنج باشند که لیست آنها را در زیر مشاهده میکنید.
1) آرتروز استئوآرتریت: این شایعترین نوع آرتروز است و با گذشت زمان به دلیل ساییدگی و پارگی غضروف ایجاد میشود.
2) آرتروز پس از سانحه: این نوع آرتروز در اثر آسیب به مفصل، مانند شکستگی یا دررفتگی، ایجاد میشود.
3) روماتیسم فصلی: آرتریت روماتوئید شایعترین علت آرتروز آرنج است. این بیماری میتواند موجب حمله سیستم ایمنی بدن به پوشش مفاصل شده و موجب آرتروز آرنج شود. در صورت پیدا کردن علت بیماری، درمان آرتروز آرنج به آسانی انجام میشود.
4) نقرس: یکی از عوامل ایجاد آرتروز آرنج، نقرس است. هنگامی که اسید اوریک در خون بیش از حد باشد، انباشته شده و باعث ایجاد کریستالهای ریز در بافتها و مفاصل میشود.
5) لوپوس: در بیماری خود ایمنی لوپوس، سیستم ایمنی به بافتهای بیمار حمله میکند و میتواند آرنج را درگیر کند.
6) عوامل دیگر: به صورت کلی آرتروز آرنج نسبتاً شایع است. صدمات، آسیبهای ورزشی، تصادف و عوامل زیادی میتوانند باعث ایجاد آرتروز آرنج شوند
عوامل خطر آرتروز آرنج
در زیر به برخی از شایعترین عوامل خطر آرتروز پرداختهشده است:
- جنسیت. شیوع استئوآرتریت در مردان و آرتروز روماتوئید در زنان بیشتر است.
- سبک زندگی فعال
- عوامل وراثتی
- کهولت سن
- آسیب به مفصل
- مشاغل با فعالیت فیزیکی زیاد
آرتروز در چه سنی شایع است؟
آرتروز یک بیماری دردناک و نسبتاً شایع است که موجب درد و تورم مفاصل در افراد از هر سنی میشود. با این حال، این بیماری در افراد مسن، شایعتر است. برآورد میشود که از هر چهار بزرگسال در ایالات متحده، یکی نفر به آرتروز مبتلا میباشد. البته آرتروز میتواند در افراد جوان نیز به دلیل آسیبدیدگی یا استفاده مکرر از مفاصل ایجاد شود.
تشخیص آرتروز آرنج
تشخیص آرتروز آرنج معمولاً از طریق ترکیب ارزیابی بالینی و آزمایشهای تصویربرداری صورت میگیرد. در ادامه به مراحل اصلی تشخیص آرتروز اشاره میشود:
- پرسش و بررسی تاریخچه پزشکی: پزشک ابتدا از شما میخواهد تا علائم خود را شرح دهید. همچنین سابقه آسیبهای قبلی یا فعالیتهای فیزیکی که میتواند بر مفصل آرنج تاثیر گذاشته باشد، بررسی میشود.
- معاینه فیزیکی: پزشک مفصل آرنج را از نظر وجود علائمی چون درد، تورم، سفتی و محدودیت دامنه حرکتی معاینه میکند. همچنین، ممکن است پزشک به دنبال نشانههایی مانند صدای تق تق هنگام حرکت آرنج باشد.
- تصویربرداری اشعه ایکس (X-ray): تصویربرداری با اشعه ایکس رایجترین روش برای تشخیص آرتروز است. تصاویر رادیوگرافی میتواند تغییرات در مفصل مانند کاهش فاصله مفصلی، تغییرات در سطح غضروف یا رشد استخوان اضافی (خار استخوانی) را نشان دهد.
به این ترتیب، پزشک معمولاً میتواند آرتروز آرنج دست را بر اساس علائم بیمار و تصاویر رادیوگرافی تشخیص دهد. برای تشخیص آرتروز آرنج معمولاً نیاز به تصویربرداری پیشرفته مانند سی تی اسکن (CT) یا MRI نیست.
درمان آرتروز آرنج
هدف روشهای درمانی استفادهشده برای آرتروز آرنج، بازگردانی عملکرد طبیعی، کاهش درد و جلوگیری از آسیب بیشتر میباشد. روش درمانی مورد استفاده، به شدت آرتروز آرنج بستگی خواهد داشت.
محدودیت در فعالیت
از انجام فعالیتهایی که موجب تحریک مفصل میشوند بپرهیزید. در بین تمرینات و فعالیتهای خود استراحت کنید.
دارودرمانی
- قرصهای مسکن درد: برخی از داروها مانند استامینوفن و ایبوپروفن میتوانند درد را کاهش داده و نیازی به نسخهی پزشک نیز ندارند.
- داروهای نیازمند نسخه: در صورتیکه داروهای بدون نسخه کارساز نبودند، ممکن است پزشک داروهای دیگری را برای شما تجویز کند. تزریق استروئید نیز میتواند به کاهش درد کمک کند.
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
- داروهای اصلاحکنندهی بیماری و ضد روماتیسمی (DMARDs)
فیزیوتراپی
ورزش ملایم و روشهای سرما و گرمادرمانی میتوانند در کاهش درد مؤثر باشند. استفاده از اسپلینت میتواند با افزایش حمایت از مفصل، فشار واردشده بر روی آن را کاهش دهد. از جمله روشهای درمانی فیزیوتراپی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- گرما و سرما
- اسپلینت و وسایل طبی به منظور حمایت از مفاصل و بهبود وضعیت آنها؛ این روش معمولاً برای آرتروز روماتوئید مؤثر است.
- آبدرمانی
- ماساژ
اوزون درمانی
قابلیت گاز اوزون برای افزایش اشباع اکسیژن و تسهیل استفاده از اکسیژن در بافتها، از جمله مزایای موثر این درمان میباشد. اوزون درمانی اثر دوگانه دارد؛ اولاً با افزایش درصد اشباع اکسیژن در خون، و دوماً با آسانتر کردن استفاده از اکسیژن. حین اتوهموتراپی، گلبولهای قرمز به تماس با گاز اوزون درآمده و افزایش تولید ۲,۳-DPG و ATP را نشان میدهند. این دو ترکیب مهم برای تولید انرژی متابولیک بدن ضروری هستند.
تزریق پلاسمای سرشار از پلاکت (پی آر پی)
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) درمانی غیرجراحی است که در آن تکنولوژی مدرن با قابلیتهای التیامبخشی طبیعی بدن ترکیب شده است تا دوران بهبود پس از آسیب دیدگیها سریعتر طی شود. پلاکت یکی از چهار جزء اصلی تشکیل دهنده خون است، پلاکت در کنار گلبولهای سفید و قرمز فرایند ترمیم بافت را با آزاد کردن فاکتورهای رشد شروع میکند. عاملهای رشد موادی طبیعی هستند که قابلیت تحریک رشد سلولی و تسریع فرایند التیام آرنج آسیبدیده را دارند.
تزریق کورتیزون
برای آرتروز روماتوئید آرنج، تزریق کورتیزون میتواند التهاب را برای مدت ۲ تا ۳ ماه کاهش دهد. قبل از تزریق کورتیکواستروئید، پزشک مایع درون مفصل آرنج را با فروکردن یک سوزن بیرون میکشد.
تزریق روان کنندهها (مکملهای روان کننده)
تزریق هیالورونیک اسید یا هیالورونان، دومین نوع متداول تزریقات برای درمان آرتروز آرنج است. هیالورونیک اسید مادهای طبیعی است که در مایع سینوویال مفصل یافت میشود. این ماده خاص خواص چسبناکی مایع سینوویال را بهبود میبخشد، این کار باعث انجام بهتر وظیفههای روانکاری و جذب شوک در مفصل میشود. در مفصلی که به آرتروز آرنج مبتلا است، ممکن است میزان هیالورونیک اسید در مایع سینوویال کاهش یابد. تزریق هیالورونیک اسید به داخل مفصل، میتواند خاصیت چسبناکی مایع سینوویال را افزایش داده و در نتیجه حرکت روانتر مفصل و کاهش درد را بهدنبال داشته باشد
راه های پیشگیری از آرتروز آرنج
پیشگیری از آرتروز بهمراتب آسانتر از درمان آن است. با رعایت چند نکته میتوان احتمال ابتلا را کاهش داد:
- گرم کردن بدن قبل از فعالیتهای ورزشی
- پرهیز از حرکات تکراری یا بلند کردن اجسام سنگین
- حفظ وزن ایدهآل برای کاهش فشار روی مفاصل
- انجام تمرینات منظم و سبک برای تقویت عضلات بازو و ساعد
بهعلاوه، داشتن رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها، ویتامین D و کلسیم، در سلامت مفاصل نقش مهمی دارد
ورزش برای آرتروز آرنج
ورزش منظم یکی از مؤثرترین روشها برای کنترل و پیشگیری از پیشرفت آرتروز است. حرکات کششی و قدرتی زیر میتوانند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک کنند:
- حرکت چرخش ساعد: بازو را کنار بدن نگه دارید و ساعد را بهآرامی به داخل و خارج بچرخانید.
- خم و باز کردن آرام آرنج: بدون واردکردن فشار زیاد، چند بار آرنج را خم و باز کنید.
- کشش عضلات بازو: دست را به سمت بالا برده و بهآرامی به سمت پشت سر خم کنید.
توجه داشته باشید که انجام این حرکات باید زیر نظر متخصص فیزیوتراپی یا پزشک انجام شود تا فشار اضافی به مفصل وارد نشود.