دیسکوژل (DiscoGel) یکی از روش‌های نوین، کم‌تهاجمی و غیرجراحی برای درمان بیرون‌زدگی، پارگی و دردهای ناشی از دیسک بین‌مهره‌ای است که طی سال‌های اخیر در سراسر دنیا مورد توجه پزشکان متخصص قرار گرفته است.

این روش یک درمان سرپایی، سریع، کم‌خطر است که می‌تواند برای افرادی که از درد دیسک گردن یا کمر رنج می‌برند و نمی‌خواهند زیر تیغ جراحی بروند، گزینه‌ای بسیار موثر باشد.

دیسکوژل چگونه کار می‌کند؟

دیسکوژل با سازوکاری ساده اما بسیار هوشمندانه عمل می‌کند. وقتی ماده دیسکوژل به داخل دیسک تزریق می‌شود:

1. ماده به‌تدریج در فضای داخلی دیسک پراکنده می‌شود.

2. این ماده باعث کاهش فشار داخلی دیسک شده و حجم هسته دیسک را کم می‌کند.

3. فشار از روی ریشه‌های عصبی برداشته شده و درد و التهاب کاهش پیدا می‌کند.

4. ساختار ژل‌مانند باعث سفت شدن بخش آسیب‌دیده دیسک می‌شود، در نتیجه احتمال بازگشت مجدد بیرون‌زدگی بسیار کمتر می‌شود.

موارد کاربرد دیسکوژل

دیسکوژل برای درمان طیف گسترده‌ای از مشکلات دیسکی استفاده می‌شود، از جمله:

1. دیسک کمر

• بیرون‌زدگی خفیف تا متوسط دیسک

• پارگی‌های کوچک

• دردهای سیاتیکی ناشی از فشار دیسک

• درد کمری مزمن ناشی از افزایش فشار داخل دیسک

2. دیسک گردن

• بیرون‌زدگی و پارگی‌های جزئی دیسک گردن

• دردهای منتشرشونده به بازو و کتف

• محدودیت حرکتی گردن

3. دردهای مقاوم به درمان

در بیمارانی که:

• دارو

• فیزیوتراپی

• ماساژ

• لیزر درمانی

نتیجه لازم را ایجاد نکرده باشد، دیسکوژل می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

4. بیماران نامناسب برای جراحی

افرادی که به دلیل سن بالا، بیماری‌های زمینه‌ای یا ترس از جراحی امکان عمل باز دیسک را ندارند.

قبل از تزریق دیسکوژل چه کارهایی لازم است؟

قبل از تزریق، پزشک معمولاً مراحل زیر را بررسی می‌کند:

1. بررسی MRI یا CT Scan

برای تشخیص دقیق محل و میزان آسیب دیسک.

2. ارزیابی شدت علائم بیمار

از جمله:

• درد سیاتیک

• درد گردن

• گزگز و بی‌حسی

• محدودیت حرکتی

3. آزمایش‌های خون در برخی موارد

مثل بررسی عفونت یا مشکلات انعقادی.

4. بررسی سابقه درمانی

اینکه بیمار قبلاً:

• فیزیوتراپی

• دارودرمانی

• تزریق اپیدورال

• لیزر
  انجام داده است یا خیر

روش‌ تزریق دیسکوژل

• آماده‌سازی: بیمار قبل از تزریق ممکن است نیاز به ارزیابی تصویربرداری مانند ام‌آرآی (MRI) داشته باشد تا وضعیت دیسک و میزان آسیب بررسی شود.درمان معمولاً تحت شرایط استریل و با استفاده از بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.
• تزریق: در طول عمل، یک سوزن نازک و بلند از طریق پوست و با هدایت تصویربرداری به داخل دیسک آسیب‌دیده وارد می‌شود. دیسکوژل به داخل دیسک تزریق می‌شود، جایی که ماده ژل مانند به طور مستقیم به ناحیه آسیب‌دیده وارد می‌شود.

مراقبت‌های بعد از عمل

پس از تزریق، پزشک توصیه‌هایی ارائه می‌کند، اما به‌صورت کلی:

• استراحت نسبی طی ۲ تا ۳ روز

• پرهیز از خم و راست شدن شدید

• پرهیز از برداشتن اجسام سنگین تا ۳–۴ هفته

• شروع فیزیوتراپی یا تمرینات تقویتی طبق نظر پزشک

دیسکوژل گردن و کمر چگونه انجام می‌شود؟

این روش می‌تواند برای دیسک‌های گردنی و کمر استفاده شود. در ادامه، به بررسی روش انجام دیسکوژل در نواحی گردن و کمر پرداخته می‌شود.

دیسکوژل کمر

آماده‌سازی

• ارزیابی و تصویربرداری: قبل از انجام دیسکوژل، بیمار معمولاً نیاز به ارزیابی دقیق و تصویربرداری مانند ام‌آرآی (MRI) دارد تا وضعیت دیسک و میزان آسیب مشخص شود.
• بی‌حسی: درمان معمولاً تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و در برخی موارد ممکن است آرام‌بخش نیز استفاده شود.

تزریق

• وضعیت بیمار: بیمار به حالت خوابیده به شکم یا به پهلو قرار می‌گیرد، بسته به محل دیسک آسیب‌دیده و راحتی بیمار.
• هدایت سوزن: با استفاده از تصویربرداری فلوروسکوپی (X-ray) یا سی‌تی‌اسکن (CT scan)، سوزن نازکی به داخل دیسک آسیب‌دیده در ناحیه کمر هدایت می‌شود.
• تزریق دیسکوژل: ماده دیسکوژل به داخل دیسک تزریق می‌شود. این ماده به طور خاص طراحی شده است تا به کاهش فشار داخلی دیسک و بهبود ساختار آن کمک کند.

مراقبت‌های بعد از عمل

• استراحت: بیمار ممکن است نیاز به استراحت و نظارت بر علائم خود داشته باشد.
• پیگیری: پیگیری‌های بعدی با پزشک برای ارزیابی نتایج و هرگونه عارضه احتمالی لازم است.

دیسکوژل گردن

آماده‌سازی

• ارزیابی و تصویربرداری: مشابه با دیسکوژل کمر، ارزیابی و تصویربرداری با استفاده از ام‌آرآی یا سی‌تی‌اسکن برای تعیین وضعیت دیسک گردنی ضروری است.
• بی‌حسی: درمان معمولاً تحت بی‌حسی موضعی و در برخی موارد با آرام‌بخش انجام می‌شود.

تزریق

• وضعیت بیمار: بیمار ممکن است به حالت خوابیده به پشت یا به پهلو قرار گیرد. موقعیت دقیق بستگی به ناحیه دیسک آسیب‌دیده و راحتی بیمار دارد.
• هدایت سوزن: با استفاده از تصویربرداری فلوروسکوپی یا سی‌تی‌اسکن، سوزن نازک به داخل دیسک گردنی هدایت می‌شود.
• تزریق دیسکوژل: ماده دیسکوژل به داخل دیسک گردنی تزریق می‌شود تا به کاهش فشار و بهبود عملکرد دیسک کمک کند.

مراقبت‌های بعد از عمل

• استراحت: بیمار ممکن است نیاز به استراحت و کاهش فعالیت‌های فیزیکی داشته باشد.
• پیگیری: ارزیابی‌های منظم برای بررسی نتایج و شناسایی هرگونه عارضه یا مشکل احتمالی ضروری است

مزایای دیسکوژل

دیسکوژل نسبت به جراحی باز و حتی سایر روش‌های کم‌تهاجمی ویژگی‌های منحصر‌به‌فردی دارد:

1. بدون جراحی و بیهوشی

تنها با یک سوزن نازک و تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

2. عدم آسیب به ساختار دیسک

برخلاف برخی روش‌های لیزری یا حرارتی، در دیسکوژل بافت دیسک سوزانده یا تخریب نمی‌شود.

3. انجام سرپایی در کمتر از ۳۰ دقیقه

نیازی به بستری طولانی وجود ندارد و بیمار همان روز مرخص می‌شود.

4. اثربخشی بالا

در بسیاری از مطالعات، بین ۷۰ تا ۹۰ درصد بیماران از کاهش پایدار درد گزارش می‌دهند.

5. عوارض بسیار کم

به‌دلیل عدم استفاده از جراحی و بیهوشی، ریسک عوارض بسیار پایین است.

6. بازگشت سریع به زندگی روزمره

بیمار معمولاً طی چند روز تا چند هفته به فعالیت‌های معمول برمی‌گردد.

چه افرادی بهترین کاندید تزریق دیسکوژل هستند؟

• بیماران با بیرون‌زدگی خفیف تا متوسط دیسک

• افرادی که به درمان‌های غیرجراحی پاسخ نداده‌اند

• افرادی که درد مزمن کمر یا گردن دارند

• بیمارانی که به دلیل شرایط جسمی کاندید جراحی نیستند

• کسانی که از درد سیاتیکی ناشی از فشار دیسک رنج می‌برند

عوارض احتمالی دیسکوژل

هرچند این روش بسیار کم‌خطر است، اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد خفیف موقتی محل تزریق

• احساس فشار در ناحیه تزریق

• احتمال بسیار کم عفونت

• واکنش خفیف التهابی

مکانیسم اثر دیسکوژل

یکی از نکات مهمی که دیسکوژل را از سایر روش‌های غیرجراحی متمایز می‌کند، شیوه عملکرد منحصر‌به‌فرد آن است.

ماده ژل‌مانند درون دیسک:

1. آب هسته دیسک را کاهش می‌دهد و حجم دیسک کم می‌شود.

2. باعث سفت شدن بخش آسیب‌دیده می‌شود و از جابه‌جایی مجدد جلوگیری می‌کند.

3. در نهایت، التهاب ریشه عصبی که عامل اصلی درد است، به‌تدریج فروکش می‌کند.

این فرایند علاوه‌بر کاهش درد، به بهبود عملکرد حرکتی و کیفیت زندگی بیمار کمک چشمگیری می‌کند.

مقایسه دیسکوژل با سایر روش‌های درمانی

برای درک بهتر اهمیت دیسکوژل، مقایسه آن با شایع‌ترین روش‌های درمان دیسک ضروری است:

1. مقایسه با فیزیوتراپی

• فیزیوتراپی یک درمان اولیه عالی است، اما در همه موارد پاسخ کافی نمی‌دهد.

• دیسکوژل مخصوص بیمارانی است که پس از 4–8 هفته درمان‌های غیرتهاجمی هنوز درد دارند.

2. مقایسه با تزریق اپیدورال

• تزریق اپیدورال بیشتر برای کاهش التهاب به‌کار می‌رود، اما اثربخشی آن معمولاً موقتی است.

• دیسکوژل روی ساختار خودِ دیسک اثر می‌گذارد و ماندگاری بیشتری دارد.

3. مقایسه با جراحی باز

هرچند دیسکوژل ایمن است، اما برای همه افراد مناسب نیست. موارد زیر معمولاً احتیاط یا عدم انجام را توصیه می‌کنند:

• پارگی‌های شدید دیسک با بیرون‌زدگی گسترده

• تنگی کانال نخاعی پیشرفته

• عفونت‌های فعال در بدن یا ستون‌فقرات

• بارداری (طبق تشخیص پزشک)

• وجود اختلالات انعقادی کنترل‌نشده

در چنین مواردی پزشک ممکن است روش‌های دیگری را پیشنهاد کند

نتیجه‌گیری واقعی بیماران از تزریق دیسکوژل

در بسیاری از گزارش‌ها، بیماران پس از تزریق دیسکوژل تجربه‌های مشابهی دارند:

• کاهش درد طی ۳ تا ۱۰ روز

• بهبود قابل‌توجه حرکت

• کاهش درد سیاتیک و تیرکشنده پا

• امکان انجام فعالیت‌هایی که قبلاً درد ایجاد می‌کرد

• بازگشت تدریجی به ورزش‌های سبک

البته حداکثر اثر درمان معمولاً طی ۴ تا ۶ هفته ایجاد می‌شود و این روند طبیعی است.

نقش فیزیوتراپی بعد از دیسکوژل

گرچه دیسکوژل به‌تنهایی مؤثر است، اما برای ماندگاری بهتر نتایج:

• حرکات اصلاحی

• تقویت عضلات مرکزی

• کشش عضلات کوتاه‌شده

• آموزش صحیح نشستن و ایستادن

دیسکوژل و زندگی روزمره بیمار

پس از انجام این روش، بیشتر بیماران گزارش می‌دهند که:

• می‌توانند راحت‌تر بنشینند

• راه‌رفتن بدون درد دارند

• رانندگی راحت‌تر می‌شود

• خواب شبانه بهتر می‌شود

• انرژی روزانه بهبود می‌یابد

به همین دلیل کیفیت زندگی به‌طور قابل توجهی بالا می‌رود

پیشگیری از درد دیسک کمر پس از درمان دیسکوژل

برای پیشگیری از درد دیسک کمر پس از درمان دیسکوژل، می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

• ورزش منظم: تمرینات کششی و تقویتی مخصوص کمر و عضلات هسته بدن را به طور منظم انجام دهید.
• وضعیت صحیح بدن: حفظ وضعیت صحیح در هنگام نشستن، ایستادن و بلند کردن اشیا به جلوگیری از فشار اضافی بر دیسک‌ها کمک می‌کند.
• وزن سالم: حفظ وزن مناسب برای کاهش فشار روی ستون فقرات ضروری است.
• اجتناب از فعالیت‌های سنگین: از فعالیت‌های سنگین و ناگهانی که ممکن است به کمر آسیب برساند، خودداری کنید.
• استفاده از تکنیک‌های صحیح بلند کردن: هنگام بلند کردن اشیا، از زانوها و پاها به جای کمر استفاده کنید.
• استفاده از تشک مناسب: یک تشک حمایتی و راحت برای خوابیدن انتخاب کنید تا فشار کمتری به ستون فقرات وارد شود.
• استراحت کافی: به بدن خود استراحت کافی بدهید و از استرس‌های فیزیکی و ذهنی پرهیز کنید.

سؤالات متداول

۱. آیا دیسکوژل درد دارد؟

تنها بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و بیشتر بیماران درد قابل‌توجهی احساس نمی‌کنند.

۲. چند روز بعد از تزریق می‌توان کار را شروع کرد؟

بسته به وضعیت بیمار، معمولاً ۲ تا ۷ روز بعد امکان بازگشت به کارهای سبک وجود دارد.

۳. برای چه نوع دیسکی مناسب است؟

برای برجستگی دیسک، بیرون‌زدگی کم و متوسط و پارگی‌های خفیف مناسب است، اما برای موارد بسیار شدید یا تنگی کانال نیاز به روش‌های دیگر وجود دارد.

۴. آیا دیسکوژل دائمی است؟

نتایج آن طولانی‌مدت است و بسیاری بیماران چندین سال بدون درد باقی می‌مانند.

۵. آیا ممکن است نیاز به تکرار تزریق باشد؟

گاهی بسته به شرایط بیمار، امکان تکرار وجود دارد اما معمولاً یک‌بار کافی است.

۶. دیسکوژل بهتر است یا جراحی؟

برای موارد خفیف تا متوسط، دیسکوژل نتیجه‌ای بسیار خوب با عوارض کمتر نسبت به جراحی دارد. اما برای موارد شدید جراحی ممکن است ضرورت داشته باشد.