تزریق ژل به زانو یکی از درمانهای تزریقی برای کاهش درد و بهبود حرکت مفصل زانو است. این روش شامل تزریق مادهای روانکننده (ژل هیالورونیک اسید) به داخل فضای مفصلی زانو است تا اصطکاک بین سطوح مفصل زانو کاهش یابد و حرکت روانتر انجام شود.
تزریق ژل بیشتر برای عارضههایی مانند آرتروز زانو (در درجات مختلف)، نرمی غضروف کشکک (کندرومالاسی)، التهاب مفصلی مزمن و برخی موارد محدود از آسیبهای مینیسک یا پارگی رباط مفید است، بهویژه زمانی که درد و خشکی مفصل با درمانهای اولیه کنترل نشده باشد.
تزریق ژل معمولاً بهصورت سرپایی، بدون نیاز به بیهوشی و در کلینیک پزشک انجام میشود. تزریق ژل معمولاً در یک یا چند جلسه با فاصله زمانی مشخص انجام میشود. در برخی محصولات، تزریق بهصورت یکمرحلهای است، در حالیکه در برخی دیگر، تزریق طی سه یا پنج مرحله انجام میشود. نتایج درمانی ممکن است چند هفته بعد از تزریق ظاهر شوند و بسته به شرایط بیمار، چند ماه ماندگار باشند.
تزریق ژل به زانو چیست؟
تزریق ژل به زانو که از نظر علمی با عنوان ویسکوساپلیمنتیشن (Viscosupplementation) شناخته میشود، یکی از روشهای درمانی غیرتهاجمی برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل زانو در افراد دارای ساییدگی و آسیبدیدگی غضروف زانو هستند.
ماده اصلی مورد استفاده در این تزریقها، هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) است. این ماده بهطور طبیعی در بدن انسان، بهویژه در مایع مفصلی، پوست و چشمها وجود دارد و نقش مهمی در روانسازی مفاصل و حفظ رطوبت دارد. در مفصل زانو، هیالورونیک اسید بخشی از مایع سینوویال است که مانند روغن موتور، سطح غضروفها را روان نگه میدارد و از اصطکاک و ساییدگی جلوگیری میکند. همچنین برخی بیماران برای تسکین درد سطحی و التهاب خفیف، استفاده از روغنهای گیاهی زانودرد را همراه با تزریق ژل مفید میدانند.
با افزایش سن یا در اثر آرتروز، غلظت و کیفیت هیالورونیک اسید در مفصل کاهش مییابد و مفصل زانو خشک، سفت و دردناک میشود. ژلهایی که به زانو تزریق میشوند معمولاً از هیالورونیک اسید استخراجشده از منابع طبیعی (مانند تاج خروس) یا بهصورت صنعتی تولید شدهه، استفاده میشود تا ساختار و عملکرد طبیعی این ماده را در مفصل بازسازی کنند.
تزریق هیالورونیک اسید به زانو چند هدف اصلی را دنبال میکند:
- افزایش روانکنندگی مفصل برای بهبود حرکت و کاهش اصطکاک بین سطوح غضروفی؛
- کاهش التهاب موضعی و تحریک ترمیم بافتی؛
- کاهش درد مزمن ناشی از ساییدگی و آسیب به غضروف زانو
چه زمانی تزریق ژل به زانو بهترین گزینه است؟
تزریق ژل به زانو بسته به نوع و شدت عارضهای که پزشک برای درمان یا کاهش علائم آن، تزریق را توصیه کرده، نتایج متفاوتی داشته باشد. این روش معمولاً زمانی توصیه میشود که پزشک تشخیص دهد روانسازی مفصل یا کاهش التهاب میتواند به کاهش درد و بهبود حرکت کمک کند.
در برخی بیماران، بهویژه در مراحل اولیه یا در مشکلات خاص مفصلی، تزریق ژل میتواند اثرات چشمگیری داشته باشد و کیفیت زندگی فرد را بهطور محسوس بهبود دهد. اما در مواردی دیگر، بهویژه در شرایط پیشرفتهتر یا آسیبهای گستردهتر مفصل، اثربخشی ژل ممکن است محدود، موقتی یا کمتر محسوس باشد. بنابراین ارزش و نتیجه تزریق تا حد زیادی به نوع مشکل زانو و شرایط کلی بیمار بستگی دارد.
در ادامه عارضههایی که ممکن است تزریق ژل برای آنها توصیه شوند آورده شده است:
| آرتروز زانو |
| آرتروز خفیف تا متوسط: بیشترین اثربخشی را دارد؛ تزریق ژل در این مراحل به روانسازی مفصل، کاهش درد و به تأخیر انداختن پیشرفت آرتروز کمک میکند. در این مراحل ترکیب ژل با پیآرپی یا سلولهای بنیادی باعث افزایش اثربخشی میشود. آرتروز شدید: تزریق ژل به تنهایی اثربخشی پایینی دارد و معمولاً فقط در افرادی توصیه میشود که کاندید جراحی نیستند. |
| کندرومالاسی کشکک (نرمی غضروف کشکک) |
| در مراحل بسیار خفیف، معمولاً نیازی به تزریق نیست. در مراحل متوسط، تزریق ژل میتواند به کاهش اصطکاک بین کشکک و استخوان ران، بهبود حرکت و کاهش درد کمک کند. در مراحل شدید، تزریق ژل اثربخشی پایینتری دارد و معمولاً با سلولدرمانی یا پیآرپی ترکیب میشود تا اثر آن تقویت گردد. |
| آسیبدیدگی (پارگی رباط و مینیسک) |
| فقط پارگی خفیف تا متوسط مینیسک یا رباط،
اگر درد یا التهاب مفصل باقی مانده باشد، تزریق ژل میتواند در کنار فیزیوتراپی، برای حرکت بهتر مفصل مفید باشد. |
| بعد از جراحی زانو |
| پس از آرتروسکوپی یا منیسکتومی جزئی، اگر درد یا خشکی باقی مانده باشد، تزریق ژل میتواند روند بازتوانی را تسهیل کند.در صورت ترکیب ژل با پیآرپی، میتواند بعد از برخی جراحیهای جزئی اثربخشی بیشتری داشته باشد. |
آرتروز زانو
آرتروز زانو یکی از شایعترین مشکلات مفصلی است که بهدلیل فرسایش تدریجی غضروف مفصل زانو ایجاد میشود. شدت آرتروز میتواند از درجات خفیف با سفتی و درد خفیف تا مراحل پیشرفته با درد شدید، محدودیت حرکتی و تغییر شکل مفصل متغیر باشد. با پیشرفت بیماری، غضروف نازکتر شده، فضای مفصلی کاهش مییابد و استخوانها بهطور مستقیم به هم ساییده میشوند که باعث درد و التهاب مزمن میشود. با توجه به شدت بیماری، تزریق ژل به زانو با اهداف مختلفی تجویز میشود و در برخی موارد ممکن است همراه با درمانهای دیگری مانند پیآرپی یا سلولهای بنیادی انجام گیرد تا اثرگذاری بهتری داشته باشد (منبع).
برای اطمینان از اینکه آیا به آرتروز زانو مبتلا هستید یا خیر، توصیه میشود پرسشنامه تشخیص آرتروز زانو را تکمیل کنید. پاسخهای شما به این پرسشنامه به پزشک کمک میکند تا میزان پیشرفت بیماری را ارزیابی کرده و روش درمانی مناسبتری را انتخاب کند.
در ادامه با توجه به شدت آرتروز، ارزش انجام تزریق ژل توضیح داده شده است:
آرتروز بسیار خفیف
| ویژگی این مرحله از آرتروز |
| فضای مفصلی طبیعی، فقط استخوانسازی خفیف |
| ارزش انجام تزریق |
| بسیار بالا به خصوص در صورت بروز درد و محدود شدن فعالیتهای روزمره |
| هدف تزریق |
| روانسازی مفصل، کاهش التهاب و درد، بهبود عملکرد، به تاخیر انداختن پیشرفت بیماری |
در مرحله بسیار خفیف آرتروز زانو، فضای مفصلی هنوز طبیعی است و آسیب به غضروف بسیار جزئی است. در این مرحله، اگرچه آسیب ساختاری جدی وجود ندارد، اما برخی بیماران ممکن است دچار درد خفیف، خشکی صبحگاهی یا محدودیت جزئی در حرکت شوند. تزریق ژل در این گرید میتواند بسیار ارزشمند باشد، بهویژه اگر علائم باعث اختلال در فعالیتهای روزمره شده باشد. هدف از تزریق در این مرحله، روانسازی مفصل، کاهش التهاب و درد، بهبود حرکت مفصل و مهمتر از همه، بهتاخیر انداختن پیشرفت آرتروز است.
در مقایسه با سایر روشها، تزریق ژل در آرتروز بسیار خفیف میتواند نسبت به مصرف طولانیمدت داروهای خوراکی ضدالتهاب یا استفاده مداوم از مسکنها، مؤثرتر و ایمنتر باشد. همچنین در این مرحله معمولاً نیازی به روشهای تهاجمیتر وجود ندارد. فیزیوتراپی و حرکاتاصلاحی همچنان درمانهای اصلی هستند، اما تزریق ژل میتواند بهعنوان یک درمان تکمیلی هدفمند برای تسکین علائم و حفظ عملکرد مفصل در مراحل اولیه بسیار مفید واقع شود.
آرتروز خفیف
| ویژگی این مرحله از آرتروز |
| باریک شدن خفیف فضای مفصل + استئوفیت کوچک |
| ارزش انجام تزریق |
| بالا به خصوص پس از درد خفیف تا متوسط، پاسخ ناکافی به درمانهای اولیه (فیزیوتراپی، دارو) (ترکیب ژل با پی آر پی برای افزایش اثر) |
| هدف تزریق |
| کاهش درد، حفظ غضروف باقیمانده، بهبود مایع سینوویال، کاهش التهاب |
در آرتروز خفیف زانو، فضای مفصلی بهطور جزئی کاهش یافته و معمولاً استئوفیتهای کوچکتری در لبه مفصل دیده میشود. در این مرحله، علائم مانند درد خفیف تا متوسط، احساس خشکی یا صدای تقتق مفصل بهویژه هنگام حرکت آغاز میشود. زمانیکه بیمار به درمانهای اولیه مانند داروهای خوراکی یا فیزیوتراپی پاسخ کافی نمیدهد، روشهای تزریقی از جمله تزریق ژل و برخی روشهای مکمل مانند اوزونتراپی میتوانند بهعنوان گزینههای درمانی مطرح شوند.
ارزش انجام این تزریق در این مرحله بالاست، بهخصوص برای کاهش درد، حفظ غضروف باقیمانده، بهبود کیفیت مایع سینوویال و کاهش التهاب مفصل. در برخی موارد، ترکیب تزریق ژل با پیآرپی میتواند اثربخشی درمان را افزایش دهد و روند تخریب مفصل را کندتر کند.
در مقایسه با روشهای دیگر، تزریق ژل در آرتروز خفیف معمولاً تأثیری بیشتر و پایدارتر از مصرف طولانیمدت داروهای ضدالتهابی است (منبع). در این مرحله میتوان از ترکیب پی آر پی (PRP) با ژل اثربخشی آن را افزایش داد (منبع). فیزیوتراپی همچنان باید در کنار تزریق ادامه یابد، اما تزریق ژل میتواند بهعنوان یک روش تکمیلی، به کنترل بهتر علائم کمک کرده و کیفیت زندگی فرد را بهبود بخشد.
آرتروز متوسط
| ویژگی این مرحله از آرتروز |
| باریک شدن واضح فضای مفصل، استئوفیت قابل توجه |
| ارزش انجام تزریق |
| متوسط، در موارد عدم امکان جراحی یا بهعنوان درمان موقت تا جراحی (ترکیب ژل با سلولهای درمانی برای بهبود اثر) |
| هدف تزریق |
| تسکین موقت درد، بهبود موقت عملکرد، به تاخیر انداختن پیشرفت عارضه |
در مرحله متوسط آرتروز زانو، باریک شدن فضای مفصل بهصورت واضح دیده میشود و استئوفیتهای قابل توجه در لبههای مفصل شکل گرفتهاند. در این مرحله معمولاً درد شدیدتر، محدودیت حرکتی محسوستر و گاهی التهاب و تورم مزمن مشاهده میشود.
تزریق ژل در این گرید همچنان ارزش انجام دارد و معمولاً زمانی توصیه میشود که بیمار گزینه مناسبی برای جراحی نیست یا قصد دارد جراحی را به تعویق بیندازد. در این مرحله، تزریق ژل به تنهایی ممکن است اثر محدودی داشته باشد، اما اگر با درمانهای بازسازیکننده مانند PRP یا سلولهای بنیادی ترکیب شود، میتواند در کاهش درد، بهبود موقت عملکرد مفصل و کند کردن روند تخریب مؤثرتر باشد.
در مقایسه با سایر روشهای درمان، تزریق ژل در آرتروز متوسط کمتر از مراحل خفیف مؤثر است، اما همچنان نسبت به داروهای خوراکی یا تزریقهای مکرر کورتون ایمنتر و قابل تکرارتر است. از سوی دیگر، روشهایی مانند PRP و سلولهای بنیادی در این مرحله مزایای بیشتری نسبت به ژل به تنهایی دارند. فیزیوتراپی نیز اگرچه کمککننده است، اما بهتنهایی نمیتواند عملکرد مفصل را به شکل قابل توجهی بازگرداند، بنابراین تزریق ژل بهعنوان یک اقدام حمایتی موقت تا رسیدن به زمان مناسب جراحی میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
آرتروز شدید
| ویژگی این مرحله از آرتروز |
| تخریب کامل غضروف، تماس استخوان با استخوان |
| ارزش انجام تزریق |
| کم، موارد خاص که جراحی ممکن نیست |
| هدف تزریق |
| تسکین موقت درد، بهبود جزئی عملکرد کوتاهمدت |
در آرتروز شدید زانو، غضروف مفصل تقریباً بهطور کامل از بین رفته و استخوانها مستقیماً با یکدیگر تماس دارند. این مرحله با درد مداوم، محدودیت شدید در حرکت، تغییر شکل مفصل و گاه التهاب مزمن همراه است. در چنین شرایطی، تزریق ژل معمولاً تأثیر زیادی ندارد و فقط در موارد خاص، مانند بیمارانی که امکان انجام جراحی ندارند (به دلیل سن بالا، بیماریهای زمینهای یا عدم تمایل به جراحی)، بهعنوان یک راهکار موقت برای تسکین درد تجویز میشود. هدف از تزریق در این مرحله صرفاً کاهش موقت درد و ایجاد بهبود جزئی در عملکرد روزمره است.
در مقایسه با سایر روشها، اثربخشی تزریق ژل در آرتروز شدید بسیار محدودتر از مراحل قبلی است. در این گرید، جراحی تعویض مفصل (پروتز زانو) معمولاً تنها گزینه مؤثر و قطعی بهشمار میرود. درمانهایی مانند PRP یا سلولهای بنیادی نیز در این مرحله نتیجه قابلتوجهی ندارند، زیرا بستر مفصلی برای ترمیم بسیار آسیبدیده است. بنابراین تزریق ژل در این مرحله بیشتر بهعنوان یک مداخله تسکینی و موقت برای بیماران خاص مورد استفاده قرار میگیرد.
کندرومالاسی کشکک (نرمی غضروف کشکک)
کندرومالاسی کشکک به وضعیتی گفته میشود که در آن غضروف پشت کشکک (پاتلا) دچار نرمشدگی، ساییدگی یا تخریب جزئی میشود. این مشکل معمولاً در افراد جوانتر، بهویژه زنان و ورزشکاران، بیشتر دیده میشود و یکی از دلایل شایع درد جلوی زانو، بهویژه هنگام بالا و پایین رفتن از پله، نشستن طولانی یا زانو زدن است. ناهماهنگی حرکتی کشکک، ضعف عضلات چهارسر ران، یا ضربههای مکرر از علل رایج این اختلال هستند.
تزریق ژل به زانو در مواردی از کندرومالاسی کشکک ممکن است توسط پزشک توصیه شود، بهویژه زمانیکه درد مزمن و التهاب مفصل باعث اختلال در عملکرد روزمره شده باشد و درمانهای محافظهکارانه (مانند فیزیوتراپی و اصلاح حرکت) پاسخ کافی نداده باشند. هیالورونیک اسید تزریقشده میتواند با روانسازی مفصل، کاهش اصطکاک بین کشکک و استخوان ران، و کاهش التهاب، به تسکین درد و بهبود حرکت کمک کند. این تزریق معمولاً بهعنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع تجویز میشود، نه بهعنوان تنها راهکار درمانی.
درمان کندرومالاسی کشکک بسته به شدت آسیب غضروف و علائم بیمار متفاوت است. در ادامه هر مرحله این عارضه توضیح داده شده است:
گرید ۱ (خفیف)
| ویژگی این مرحله از نرمی کشکک |
| نرمشدگی جزئی غضروف، بدون تخریب واضح؛ درد گاهبهگاه با فعالیت خاص. |
| ارزش انجام تزریق ژل |
| عمولاً انجام نمیشود؛ ارزش تزریق در این مرحله کم است مگر در مواردی که درد به درمانهای معمولی پاسخ ندهد. |
| درمان اصلی |
| فیزیوتراپی، اصلاح الگوی حرکتی، تمرینات تقویتی عضله چهارسر ران، دارودرمانی |
در این مرحله غضروف پشت کشکک فقط دچار نرمشدگی خفیف شده و هنوز تخریب ساختاری واضحی ندارد. بیمار ممکن است گاهی درد خفیف یا ناراحتی هنگام فعالیت خاص احساس کند. درمان اصلی شامل فیزیوتراپی، اصلاح حرکت، تقویت عضله چهارسر و اجتناب از فشار اضافی به زانو است. تزریق ژل معمولاً در این مرحله توصیه نمیشود، مگر در موارد نادر که درد به درمانهای ساده پاسخ ندهد. در مجموع، ارزش تزریق پایین است و درمانهای محافظهکارانه مؤثرتر هستند.
گرید ۲ و ۳ (متوسط)
| ویژگی این مرحله از نرمی کشکک |
| ترکخوردگی سطحی یا متوسط در غضروف، درد هنگام فعالیت، خشکی و گاهی التهاب. |
| ارزش انجام تزریق ژل |
| ارزش بالاتری به عنوان درمان تکمیلی دارد؛ بهویژه اگر درد مزمن شده یا درمانهای فیزیوتراپی و دارویی به تنهایی کافی نبودهاند. در موارد مقاوم، ترکیب ژل با PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) میتواند بازسازی غضروف و کاهش درد را تقویت کند. |
| درمان اصلی |
| فیزیوتراپی + تزریق ژل + گاهی داروهای ضدالتهاب. |
در این مرحله آسیب غضروف بیشتر شده و ممکن است ترکخوردگی یا فرسایش سطحی تا متوسط ایجاد شود. علائم شامل درد مداوم هنگام بالا رفتن از پله، نشستن طولانی، یا انجام حرکات خاص زانو است. اگر فیزیوتراپی و داروهای ضدالتهاب به تنهایی مؤثر نباشند، تزریق ژل میتواند نقش مهمی در کاهش درد، بهبود روانی مفصل و مهار پیشرفت بیماری ایفا کند. در موارد مقاوم، ترکیب ژل با PRP باعث اثرگذاری بیشتر میشود. ارزش تزریق در این مرحله بالاست و معمولاً در کنار سایر درمانها انجام میشود.
گرید ۴ (شدید)
| ویژگی |
| تخریب عمیق یا کامل غضروف، تماس استخوان با استخوان، درد دائمی و محدودیت واضح حرکت. |
| تزریق ژل |
| اثربخشی محدود دارد؛ فقط در موارد خاص که امکان جراحی وجود ندارد، انجام میشود. اگر جراحی بهتعویق افتاده یا امکانپذیر نباشد، ترکیب ژل با سلولهای بنیادی یا PRP میتواند کمی اثر تقویتی داشته باشد، اما نتایج همچنان محدود است و نباید انتظار بازسازی کامل داشت. |
| درمان اصلی |
| در این مرحله معمولاً درمان جراحی مانند آرتروسکوپی یا اصلاح مسیر کشکک توصیه میشود. |
در این مرحله غضروف تقریباً از بین رفته و کشکک مستقیماً با استخوان ران تماس پیدا میکند. درد شدید، محدودیت حرکتی، التهاب مزمن و ناتوانی در فعالیتهای روزمره شایع است. تزریق ژل در این گرید اثربخشی محدودی دارد و تنها زمانی استفاده میشود که بیمار به دلایل پزشکی یا شخصی قادر به انجام جراحی نیست. در برخی موارد، ترکیب ژل با سلولهای بنیادی یا PRP میتواند اثر تسکینی موقت داشته باشد، اما درمان اصلی در این مرحله معمولاً جراحی است. تزریق ژل بیشتر جنبه حمایتی و موقتی دارد.
آسیبدیدگی (پارگی رباط و مینیسک)
آسیبهای رباطی و مینیسک زانو معمولاً در اثر حرکات ناگهانی، پیچخوردگی، یا ضربههای شدید در حین فعالیتهای ورزشی یا حوادث رخ میدهند. بسته به شدت پارگی، ممکن است علائمی مانند درد، تورم، احساس ناپایداری زانو یا محدودیت در حرکت ایجاد شود. درمان این آسیبها به وسعت پارگی، محل آن و سطح فعالیت بیمار بستگی دارد و میتواند شامل استراحت، فیزیوتراپی، تزریقهای هدفمند و در برخی موارد جراحی باشد. در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است تزریق ژل را برای کاهش التهاب مفصل و کمک به بازگشت حرکت طبیعی زانو توصیه کند، بهویژه زمانی که مفصل درگیر التهاب ثانویه یا درد مزمن شده باشد.
در ادامه زمان انجام تزریقها در هر آسیبدیدگی توضیح داده شده است:
پارگی رباط
پارگی رباط زانو یکی از آسیبهای شایع در ورزشها یا حرکات ناگهانی است و میتواند از کشیدگی ساده تا پارگی کامل متغیر باشد. شایعترین رباطهایی که دچار آسیب میشوند، رباط صلیبی قدامی (ACL)، رباط جانبی داخلی (MCL) و رباطهای دیگر زانو هستند. شدت آسیب تأثیر مستقیمی بر نوع درمان دارد و بسته به میزان درد، بیثباتی مفصل، و سطح فعالیت فرد، درمان ممکن است از استراحت و فیزیوتراپی گرفته تا جراحی متفاوت باشد. تزریق ژل معمولاً درمان اصلی برای پارگی رباط نیست، اما در برخی شرایط خاص میتواند به کاهش التهاب مفصل و بهبود حرکت کمک کند.
▪ خفیف (کشیدگی رباط)
در این حالت رباط فقط کشیده شده یا فیبرهای آن اندکی آسیب دیدهاند. درد و تورم خفیف است و بیثباتی زیادی وجود ندارد.
تزریق ژل معمولاً انجام نمیشود؛ زیرا با استراحت، فیزیوتراپی و کمپرس قابل درمان است.
▪ متوسط (پارگی جزئی)
در این مرحله بخشی از فیبرهای رباط پاره شدهاند. بیمار ممکن است بیثباتی خفیف، درد و التهاب داشته باشد.
تزریق ژل در برخی موارد انجام میشود، بهویژه اگر التهاب مفصل باقی بماند یا درد مزمن ایجاد شده باشد؛ ژل به کاهش التهاب و بهبود حرکت کمک میکند.
▪ شدید (پارگی کامل)
در این وضعیت رباط بهطور کامل پاره شده و مفصل زانو بیثبات میشود. معمولاً نیاز به جراحی دارد.
تزریق ژل معمولاً انجام نمیشود؛ چون نقش درمانی مستقیم ندارد و پارگی کامل نیاز به بازسازی جراحی دارد. ژل تنها در موارد خاص و برای مدیریت درد و التهاب پس از آسیب (یا قبل از جراحی) ممکن است استفاده شود.
پارگی مینیسک
پارگی مینیسک یکی از آسیبهای رایج زانو است که معمولاً با درد، تورم و محدودیت در حرکت مفصل همراه است. بسته به شدت پارگی، درمان میتواند شامل استراحت، فیزیوتراپی، تزریقهای کمکی مانند تزریق پی آر پی و سلولهای بنیادی یا جراحی باشد. در برخی موارد خاص، تزریق ژل برای کاهش التهاب و بهبود حرکت مفصل توصیه میشود.
در این آسیب، یکی از غضروفهای نیمحلقهای داخل زانو که نقش ضربهگیر و تثبیتکننده مفصل را دارد، دچار ترک یا پارگی میشود. این اتفاق میتواند بهتنهایی یا همراه با آسیبهای دیگر مانند پارگی رباطها رخ دهد. علائم بسته به نوع پارگی متفاوت است، اما معمولاً شامل درد عمقی، احساس قفل شدن زانو یا ناپایداری در حرکت است. اگر پارگی کوچک یا در ناحیهای با خونرسانی خوب باشد، ممکن است با درمان غیرجراحی بهبود یابد؛ اما در موارد شدیدتر، بهویژه در افراد فعال یا ورزشکار، ممکن است نیاز به جراحی ترمیمی یا برداشت بخش پارهشده وجود داشته باشد. تزریق ژل در موارد خاص میتواند التهاب مفصل را کاهش دهد و به بازگشت زودتر عملکرد زانو کمک کند، بهخصوص اگر آسیب با آرتروز یا التهاب ثانویه همراه باشد.
بعد از جراحی زانو
پس از جراحی زانو، روند بهبودی و بازگشت عملکرد مفصل به شرایط مختلفی مانند نوع جراحی، سن بیمار و میزان آسیب اولیه بستگی دارد. در مواقعی که بیماران پس از جراحی با خشکی، درد یا التهاب باقیمانده مواجه میشوند، تزریق آمپولهای زانو درد میتواند به روانسازی مفصل و کاهش ناراحتی کمک کند. در این شرایط، تزریق ژل ممکن است بهعنوان یک روش مکمل برای روانسازی مفصل و کاهش ناراحتیها تجویز شود. البته اثربخشی و ایمنی تزریق به نوع جراحی انجامشده بستگی دارد و در برخی موارد مانند تعویض مفصل، تزریق ژل نهتنها فایدهای ندارد، بلکه ممکن است توصیه نشود.
- پس از آرتروسکوپی ساده یا منیسکتومی جزئی
در جراحیهای ساده مانند آرتروسکوپی یا برداشت جزئی مینیسک، برخی بیماران ممکن است پس از مدتی دچار خشکی مفصل، التهاب یا درد باقیمانده شوند. در این شرایط، تزریق ژل میتواند به روانسازی مفصل، کاهش التهاب و تسهیل حرکت کمک کند. اثربخشی آن در صورت ترکیب با فیزیوتراپی فعال و گاهی پیآرپی بیشتر خواهد بود، بهویژه اگر زانو هنوز علائم تحریک مفصلی داشته باشد. - پس از جراحی رباط یا تعویض مفصل زانو (TKA)
در جراحیهای بازسازی رباط یا بهویژه در تعویض کامل مفصل زانو، تزریق ژل معمولاً انجام نمیشود. در مورد پروتز، بهدلیل نبود غضروف طبیعی و تغییر ساختار مفصل، تزریق هیالورونیک اسید اثری ندارد و حتی ممکن است توصیه نشود. بااینحال، برای بیمارانی که به دلایل پزشکی یا شخصی تمایلی به جراحی ندارند، روشهایی مانند تزریق ژل یا تمرینات تقویتی میتوانند بهعنوان جایگزین عمل تعویض مفصل زانو استفاده شوند تا حرکتپذیری مفصل حفظ شود. در این بیماران، تمرکز درمانی بر تمرینات بازتوانی، مصرف داروهای ضدالتهاب و مراقبتهای فیزیوتراپی برای حفظ عملکرد مفصل جدید است.
برای تزریق ژل به کجا مراجعه کنم؟
برای تزریق ژل به زانو، بیماران باید به کلینیکهایی مراجعه کنند که در زمینه طب فیزیکی، توانبخشی یا درمانهای غیرجراحی بیماریهای مفصلی فعالیت دارند. این مراکز معمولاً تحت نظر پزشکان متخصص طب فیزیکی، درمان درد یا ارتوپدی فعالیت میکنند و با در اختیار داشتن تجهیزات تصویربرداری مانند سونوگرافی، تزریق ژل را بهصورت دقیق و هدایتشده در فضای مفصلی انجام میدهند. علاوه بر تزریق ژل، در این کلینیکها درمانهای مکمل مانند فیزیوتراپی، تزریق PRP، سلولهای بنیادی و ازوندرمانی نیز برای افزایش اثربخشی درمان تجویز میشود.
یکی از مراکز معتبر در این زمینه، کلینیک تخصصی دکتر گوهری در تهران است. این کلینیک با بهرهگیری از دستگاههای پیشرفته، درمانهای غیرجراحی مفاصل و ستون فقرات را با تمرکز بر روشهای تزریقی و توانبخشی انجام میدهد. تزریق ژل به زانو در این مرکز بهصورت دقیق و با هدایت سونوگرافی انجام میشود و در موارد لازم با درمانهایی مانند PRP یا سلولدرمانی ترکیب میشود. همچنین خدمات فیزیوتراپی تخصصی پس از تزریق برای کمک به بازگشت حرکت مفصل و کاهش التهاب ارائه میگردد. این روند چندمرحلهای باعث میشود بیماران بدون نیاز به جراحی، بهبود قابل توجهی در عملکرد مفصل تجربه کنند.
برای دریافت نوبت و مراجعه، به صفحه تماس با ما مراجعه کنید.
هزینه تزریق ژل به زانو
هزینه تزریق ژل به زانو به عوامل متعددی بستگی دارد که باعث میشود قیمت برای هر فرد متفاوت باشد. مهمترین این عوامل شامل نوع و مقدار ژل مصرفی، تخصص و تجربه پزشک، تجهیزات و فناوری مورد استفاده (مثل هدایت سونوگرافی)، و همچنین منطقه جغرافیایی و کلینیکی که تزریق در آن انجام میشود، است. علاوه بر این، در صورت نیاز به ترکیب تزریق ژل با روشهای مکمل مانند PRP یا سلولدرمانی، هزینه نهایی افزایش پیدا میکند. بنابراین نمیتوان یک قیمت ثابت برای همه بیماران تعیین کرد و بهتر است برای دریافت اطلاعات دقیقتر به کلینیک مراجعه شود.
سوالات متداول
آیا تزریق ژل دردناک است؟
معمولاً درد تزریق کم و قابل تحمل است. پزشک ممکن است از بیحسی موضعی استفاده کند تا حس درد کاهش یابد و سوزش لحظهای پس از ورود سوزن طبیعی است.
چند جلسه تزریق ژل لازم است؟
معمولاً یک جلسه تزریق کافی است، اما در بعضی موارد پزشک ممکن است تکرار تزریق را پس از چند ماه توصیه کند تا اثر درمانی حفظ شود.
چقدر طول میکشد تا اثر تزریق ژل مشخص شود؟
معمولاً کاهش درد و بهبود حرکت طی ۱ تا ۳ هفته پس از تزریق دیده میشود، اما ممکن است اثر کامل تا چند ماه باقی بماند.
آیا تزریق ژل قابل تکرار است؟
بله. بسیاری از بیماران هر ۶ تا ۱۲ ماه یکبار تزریق را تکرار میکنند. با این حال، اثر بخشی آن در دفعات بعد ممکن است کمتر از بار اول باشد.
قبل از تزریق ژل به زانو چه آمادگیهایی باید داشته باشم؟
قبل از تزریق، پزشک سوابق پزشکی و داروهای مصرفی شما را بررسی میکند تا از ایمنی تزریق اطمینان حاصل شود. بهتر است ۲۴ ساعت قبل از تزریق از مصرف داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن خودداری کنید تا احتمال خونریزی کاهش یابد. همچنین محل تزریق باید بدون عفونت یا التهاب پوستی باشد و روز تزریق لباس راحت بپوشید.
در جلسه تزریق ژل به زانو چه اتفاقی میافتد؟
ابتدا پزشک با توجه به شرایط شما، نوع و برند مناسب ژل هیالورونیک اسید را انتخاب میکند. سپس محل تزریق با مواد ضدعفونیکننده تمیز شده و در صورت نیاز بیحسی موضعی زده میشود. تزریق ژل معمولاً تحت هدایت سونوگرافی انجام میشود تا دقت تزریق افزایش یابد و پس از آن بیمار برای مدتی تحت نظر میماند.
مراقبتهای بعد از انجام تزریق چگونه است؟
پس از تزریق، بهتر است ۲۴ تا ۴۸ ساعت از انجام فعالیتهای سنگین خودداری کنید و در صورت تورم یا درد میتوانید از کمپرس سرد استفاده کنید. مصرف خودسرانه داروهای ضدالتهاب توصیه نمیشود و باید طبق نظر پزشک انجام شود. محل تزریق را تمیز نگه داشته و از فشار یا مالش زانو پرهیز کنید.
عوارض و خطرات احتمالی تزریق ژل به زانو چه چیزی است؟
تزریق ژل معمولاً بیخطر است اما ممکن است باعث درد و تورم موقت در محل تزریق شود که معمولاً طی چند روز رفع میشود. در موارد نادر عفونت، واکنش آلرژیک یا آسیب به ساختارهای اطراف ممکن است رخ دهد. برای کاهش خطرات، تزریق باید توسط پزشک متخصص و با رعایت اصول بهداشتی انجام شود.
چقدر بعد از تزریق ژل نباید راه بروم یا ورزش کنم؟
بهطور معمول توصیه میشود تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت از ایستادن طولانی، پیادهروی زیاد، دویدن یا ورزشهای پرفشار پرهیز کنید. بعد از آن، میتوانید بهآرامی فعالیتهای سبک را از سر بگیرید و با نظر پزشک برنامه فیزیوتراپی را شروع کنید.
تزریق ژل برای چه افرادی بیشترین اثربخشی را دارد؟
تزریق ژل معمولاً در افرادی با آرتروز خفیف تا متوسط، کندرومالاسی یا التهاب مفصلی مزمن که به درمانهای دارویی و فیزیوتراپی پاسخ کامل ندادهاند، بهترین اثربخشی را دارد. در این موارد، ژل میتواند به کاهش اصطکاک مفصل، تسکین درد و بهبود عملکرد کمک کند.
ماندگاری اثر تزریق ژل چقدر است؟
اثربخشی ژل معمولاً بین ۴ تا ۱۲ ماه دوام دارد، بسته به نوع ژل، شدت آسیب مفصل و میزان فعالیت بیمار. پس از آن در صورت نیاز میتوان تزریق را تکرار کرد، اما باید زیر نظر پزشک انجام شود.
آیا امکان حساسیت یا آلرژی به ژل وجود دارد؟
حساسیت به ژل هیالورونیک بسیار نادر است، زیرا این ماده بهطور طبیعی در بدن انسان وجود دارد. با این حال، در موارد نادر ممکن است بدن واکنش خفیف التهابی نشان دهد که معمولاً با کمپرس سرد یا داروهای ساده برطرف میشود.
آیا تزریق ژل از جراحی جلوگیری میکند؟
در بسیاری از بیماران، بهویژه در مراحل اولیه آرتروز، تزریق ژل میتواند باعث تأخیر یا حتی جلوگیری از نیاز به جراحی شود. البته در مراحل پیشرفته یا تخریب کامل مفصل، اثر آن موقتی و محدود خواهد بود و جراحی ممکن است در نهایت ضروری باشد.
آیا قرصهای غضروفساز زانو میتوانند جایگزین تزریق ژل شوند؟
قرصهای غضروفساز مانند گلوکزامین و کندرویتین بهعنوان مکمل برای حمایت از غضروف و کاهش علائم آرتروز یا کندرومالاسی استفاده میشوند. این مکملها در مراحل اولیه ممکن است درد را کاهش داده و عملکرد مفصل را بهبود بخشند، اما اثربخشی آنها نسبت به تزریق ژل کمتر و کندتر است. برای انتخاب بهترین درمان، مشورت با پزشک ضروری است.
یک پاسخ