اوزون تراپی برای آرتروز زانو یک روش تزریقی غیرجراحی است که در آن مخلوطی از اکسیژن و گاز اوزون (O₃) در دوز کنترلشده و با سوزنی ظریف، مستقیماً به فضای مفصل زانو تزریق میشود. این تزریق با کاهش مواد التهابی، بهبود خونرسانی و تحریک فرایندهای ترمیمی بدن، التهاب محیط مفصل و درد ناشی از آن را کاهش میدهد.
اوزون تراپی بیشترین اثربخشی را در مراحل اولیه آرتروز زانو، یعنی مراحل 1 و 2، نشان داده است. این روش نهتنها عوارض ناچیزی دارد، بلکه قابلیت ترکیب با سایر درمانهای تزریقی مانند هیالورونیک اسید را نیز دارد تا اثربخشی آن افزایش یابد. به همین دلیل، اوزون تراپی بهعنوان یک گزینه انعطافپذیر و کمتهاجمی، جایگاه ویژهای در درمان غیرجراحی آرتروز پیدا کرده است.
آیا اوزون تراپی درمان قطعی آرتروز زانو محسوب میشود؟
اوزون تراپی درمان قطعی آرتروز نیست، زیرا نمیتواند غضروف ازبینرفته را بازسازی کند، اما با کاهش التهاب، تسکین درد و بهبود جریان خون، به بهترشدن وضعیت مفصل کمک میکند. مزایای اوزون تراپی شامل کاهش ناراحتی، بهبود حرکت زانو و کند کردن تخریب غضروف است.
میزان تأثیر اوزون تراپی بستگی به مرحله آرتروز دارد. آرتروز زانو به چهار مرحله تقسیم میشود (منبع): بسیار خفیف (مرحله ۱)، خفیف (مرحله ۲)، متوسط (مرحله ۳) و شدید (مرحله ۴). اوزون تراپی برای بعضی مراحل آرتروز بسیار مفید است، اما در همه موارد اثرگذار نیست.
اوزون تراپی در مراحل 1 و 2: انتخابی اثرگذار برای بهبود درد و التهاب
اوزون تراپی برای مرحله ۱ و مرحله ۲ آرتروز زانو بیشترین اثربخشی را دارد (منبع).
در مرحله ۱ که غضروف تقریباً سالم است و علائم خفیف مانند درد یا سفتی جزئی در زانو پس از فعالیت زیاد بروز میکند، اوزون تراپی التهاب را کنترل کرده، درد را کاهش میدهد و حرکت زانو را بهبود میبخشد.
در مرحله ۲ که غضروف کمی ساییده شده و علائمی مانند درد یا خشکی هنگام راهرفتن، بالارفتن از پلهها یا فعالیتهای روزمره بیشتر میشود، اوزون تراپی همچنان التهاب و درد را کم میکند و از سرعت تخریب غضروف میکاهد.
چگونه گاز اوزون اثر میکند؟
اوزون تراپی با تزریق گاز اوزون (O₃) به مفصل زانو، بهصورت مستقیم روی التهاب و بافتهای آسیبدیده اثر میگذارد. این گاز با کاهش مواد التهابی در مفصل، مانند پروتئینهایی که باعث تورم و درد میشوند، ناراحتی را کم میکند. همچنین، اوزون جریان خون را در اطراف زانو بهبود میبخشد و باعث میشود اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به بافتها برسد که به ترمیم نسبی آنها کمک میکند.
اوزون تراپی در مراحل 3 و 4: اثرگذاری بسیار محدود
در مرحله ۳ و مرحله ۴ آرتروز زانو، اوزون تراپی تأثیر بسیار محدودی دارد و نمیتواند بهبود چشمگیری ایجاد کند.
در مرحله ۳ که غضروف به میزان قابلتوجهی ساییده شده و علائم شامل درد شدید هنگام حرکت، تورم مداوم و محدودیت در خمکردن یا صافکردن زانو است، اوزون تراپی میتواند تا حدی درد و التهاب را کاهش دهد، اما به دلیل شدت آسیب غضروف، اثر آن موقت است و نسبت به مراحل اولیه، بهبود قابلتوجهی در حرکت یا عملکرد مفصل فراهم نمیکند.
✅ روشهای قویتر شامل سلول بنیادی و PRP برای مدیریت بهتر آرتروز توصیه میشود.
در مرحله ۴ که غضروف تقریباً کامل از بین رفته، استخوانها به هم ساییده میشوند و علائم شامل درد شدید حتی در حالت استراحت، سفتی کامل زانو و ناتوانی در انجام فعالیتهای روزمره است، اوزون تراپی تأثیر ناچیزی دارد و فقط در موارد نادر تسکین بسیار کوتاهمدت درد ارائه میدهد. حتی ممکن است با تأخیر در انتخاب روش مناسب، منجر به پیشرفت آرتروز شود.
✅ جراحی تعویض مفصل بهترین گزینه برای مدیریت بیماری در این مرحله است.
چه افرادی نیاز به ارزیابی دقیقتر برای انتخاب اوزون تراپی دارند؟
اوزون تراپی برای بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز زانو ایمن است، اما برخی افراد به دلیل شرایط خاص خود نیاز به ارزیابی دقیقتر توسط پزشک دارند تا از مناسببودن این روش مطمئن شوند.
افراد دارای بیماریهای زمینهای: بیماریهایی مانند دیابت، بیماریهای قلبی یا نقص سیستم ایمنی ممکن است روند بهبودی را مختل کنند یا خطر عوارض را افزایش دهند.
افراد با سابقه جراحی قبلی در همان ناحیه: مثلاً جراحی ترمیم مینیسک یا رباط صلیبی در زانو میتواند ساختار مفصل را تغییر دهد و بر اثربخشی اوزون تراپی تأثیر بگذارد.
افراد با عفونت فعال یا التهاب شدید در مفصل: تزریق اوزون در مفصل عفونی یا بهشدت ملتهب ممکن است وضعیت را بدتر کند.
افراد با مشکلات انعقادی یا مصرف داروهای رقیقکننده خون: این افراد در معرض خطر خونریزی در محل تزریق هستند و نیاز به بررسی دارند.
زنان باردار یا شیرده: نبود شواهد کافی درباره ایمنی اوزون تراپی در این گروه، لزوم مشورت با پزشک را بیشتر میکند.
افراد با آلرژی یا حساسیت خاص: واکنش به تزریق یا مواد استفادهشده نیاز به بررسی پیشینه آلرژی دارد.
آمادهسازی قبل از اوزونتراپی
قبل از شروع اوزون تراپی، چند مرحله برای اطمینان از ایمنی و اثربخشی انجام میشود:
مشاوره با پزشک
در اولین مرحله، پزشک با بررسی شرححال کامل بیمار، سوابق بیماریهای مفصلی، نوع و شدت علائم، و ارزیابی سابقه درمانهای پیشین، تشخیص میدهد که آیا اوزون تراپی روش مناسبی برای فرد هست یا نه. در این مشاوره ممکن است نیاز به انجام تصویربرداری (مانند MRI یا رادیوگرافی زانو) برای بررسی وضعیت غضروف، و فضای مفصلی وجود داشته باشد.
بررسی وضعیت پزشکی
پیش از انجام اوزون تراپی، بررسی دقیق وضعیت پزشکی بیمار ضروری است، زیرا برخی شرایط مانند دیابت کنترلنشده، اختلالات انعقادی، نقص سیستم ایمنی یا سابقه جراحی در ناحیه زانو میتوانند بر ایمنی یا اثربخشی این روش تأثیر بگذارند و نیاز به مدیریت ویژه داشته باشند. همچنین در صورت وجود سابقه حساسیت دارویی یا واکنش به مواد تزریقی، حتماً باید پزشک را مطلع کرد.
توقف برخی داروها
داروهایی مانند رقیقکنندههای خون (مانند وارفارین، آسپرین یا برخی از مکملهای گیاهی ضدانعقاد) ممکن است نیاز به قطع موقت داشته باشند. این اقدام برای کاهش خطر خونریزی در محل تزریق انجام میشود و تنها با نظر مستقیم پزشک باید صورت گیرد.
آمادهسازی گاز اوزون
برای اوزون تراپی مفصل زانو، از گاز اوزون پزشکی استفاده میشود که باید در لحظه تزریق و بهصورت تازه تولید شود. این گاز از ترکیب اکسیژن پزشکی (O₂) با استفاده از دستگاههای مخصوص اوزونساز تولید میشود. دستگاه، اکسیژن را به گاز اوزون (O₃) تبدیل میکند و به پزشک امکان میدهد تا غلظت موردنظر را تنظیم کند.
غالباً غلظت اوزون برای تزریق مفصلی بین ۱۰ تا ۳۰ میکروگرم بر میلیلیتر در نظر گرفته میشود. انتخاب این مقدار به عوامل مختلفی مثل شدت التهاب، مرحله آرتروز و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
پس از تولید، گاز اوزون به سرعت داخل سرنگ استریل کشیده میشود، چون نیمهعمر کوتاهی دارد و در مدتزمان کوتاهی ناپایدار میشود. به همین دلیل، تمام این فرآیند باید با دقت بالا، در محیطی کاملاً استریل و تحت نظارت پزشک یا تکنسین آموزشدیده انجام شود. این آمادهسازی معمولاً در اتاق تزریق و همزمان با حضور بیمار انجام میگیرد تا از تازگی و دقت غلظت گاز اطمینان حاصل شود.
آمادگی به هنگام تزریق
در روز مراجعه برای تزریق، بهتر است پوست اطراف زانو تمیز، بدون کرم یا لوسیون و فاقد هرگونه زخم یا خراش باشد. پوشیدن لباس راحت و گشاد، مصرف غذای سبک قبل از مراجعه نیز توصیه میشود.
مراحل انجام اوزونتراپی
اوزون تراپی معمولاً در مطب یا کلینیک انجام میشود و کمتر از ۳۰ دقیقه طول میکشد. مراحل آن شامل موارد زیر است:
آمادهسازی محل تزریق
پیش از هر اقدامی، ناحیه اطراف مفصل زانو بهدقت با محلولهای ضدعفونیکننده (مانند بتادین یا کلرهگزیدین) پاکسازی میشود تا از بروز عفونت جلوگیری شود. سپس محل تزریق با پارچههای استریل پوشانده شده و شرایط برای تزریق بدون آلودگی میکروبی آماده میشود.
بیحسی موضعی (در صورت نیاز)
برای کاهش درد ناشی از ورود سوزن به مفصل، در بیمارانی که آستانه درد پایینتری دارند یا سابقه حساسیت به تزریق دارند از بیحسی موضعی استفاده میشود. در این روش، مقدار کمی از داروی لیدوکائین با سرنگ کوچک، دقیقاً به ناحیهای از پوست که قرار است سوزن اصلی وارد شود، تزریق میگردد. این بیحسی ظرف چند دقیقه اثر میگذارد و باعث میشود بیمار هنگام تزریق اوزون حداقل احساس ناراحتی را داشته باشد.
نکته مهم این است که لیدوکائین فقط روی پوست و بافتهای سطحی اثر دارد و هیچ تداخلی با گاز اوزون ایجاد نمیکند.
تزریق گاز اوزون
در درمان آرتروز زانو با اوزونتراپی، روش ترجیحی برای تزریق، مسیر سوپرولاترال (Superolateral Approach) است؛ روشی که دسترسی دقیق و مستقیم به فضای مفصلی را فراهم میکند. در این مرحله، پزشک گاز اوزون را با استفاده از سرنگ و سوزن استریل، به فضای داخل مفصل زانو (intra-articular) تزریق میکند. فرایند تزریق باید با هدایت آناتومیکی دقیق انجام شود؛ میتوان از راهنمایی سونوگرافی برای اطمینان از ورود صحیح سوزن به فضای مفصلی استفاده کرد.
بررسی نهایی
پس از تزریق، ناحیه درمان از نظر وجود خونریزی، واکنش حساسیتی یا درد شدید بررسی میشود. محل تزریق با پانسمان پوشانده میشود و معمولاً تا ۲۴ ساعت باقی میماند تا از خطر عفونت جلوگیری شود.
مراقبتهای پس از اوزونتراپی
برای به حداکثر رساندن اثربخشی و جلوگیری از عوارض، رعایت مراقبتهای زیر ضروری است:
استراحت کوتاهمدت
در ۲۴ ساعت نخست پس از تزریق، بهتر است از انجام فعالیتهای شدید، پیادهروی طولانی، بالا و پایینرفتن از پله یا ورزش پرهیز شود. بسته به شدت التهاب و نظر پزشک، این دوره استراحت ممکن است تا یک هفته نیز ادامه یابد. استراحت نسبی در این مدت به کاهش التهاب و جذب بهتر گاز اوزون کمک میکند.
کاهش التهاب با کمپرس سرد
ایجاد درد خفیف یا تورم محدود در محل تزریق، بهویژه طی چند ساعت اول، طبیعی است. در این موارد میتوان هر ۳ تا ۶ ساعت، بهمدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه از کمپرس سرد برای کنترل التهاب، درد خفیف یا تورم موضعی استفاده کرد.
اشتباهات رایج در اوزون تراپی کداماند؟
برای گرفتن نتیجهای ایمن و مؤثر از اوزون تراپی، پرهیز از برخی اشتباهات رایج ضروری است.
- انجام تزریق در مراکز فاقد مجوز یا بدون تخصص لازم
انتخاب کلینیکهایی که پزشک متخصص و دستگاه تولید اوزون استاندارد ندارند، میتواند اثربخشی این روش را بهشدت کاهش دهد و حتی خطرناک باشد.
- تزریق عضلانی بهجای تزریق داخلمفصلی
برخی مراکز، اوزون را بهجای مفصل به عضله تزریق میکنند؛ این روش نهتنها تأثیر درمانی ندارد، بلکه با پروتکل علمی اوزون تراپی مفصل زانو نیز مغایرت دارد.
- استفاده از سرمهای آماده یا روشهای غیرپزشکی
گاز اوزون باید تازه و دقیقاً در زمان تزریق تولید شود. استفاده از محلولها یا سرمهایی که بهعنوان «اوزون تراپی» معرفی میشوند، بیپایه و غیراستاندارد است.
- عدم بررسی شرایط اختصاصی بیمار پیش از تزریق
اوزون تراپی باید با ارزیابی کامل وضعیت بیمار انجام شود. این روش بدون درنظرگرفتن شدت آرتروز یا بیماریهای زمینهای، میتواند بیاثر یا پرخطر باشد.
ماندگاری اثر و تعداد جلسات
اثربخشی اوزون تراپی معمولاً پس از چند جلسه متوالی بهتر مشخص میشود و پاسخ به درمان تا حد زیادی به مرحله آرتروز بستگی دارد. در مرحله ۱ معمولاً ۱ تا ۲ جلسه درمان کافی است. در مرحله ۲ اغلب ۲ تا ۳ جلسه با فاصله ۱ تا ۲ هفته نیاز است.
ماندگاری اثر اوزون تراپی معمولاً بین 2 تا 3 ماه است. در صورت بازگشت علائم، امکان تکرار درمان وجود دارد، اما این به معنای نیاز دائمی به تزریق نیست. تکرار جلسات تنها در صورتی انجام میشود که علائم مجدداً ظاهر شوند و بیمار همچنان در مرحلهای باشد که نیاز به جراحی ندارد.
در مواردی که روند تخریب مفصل آهسته پیش میرود، ممکن است پزشک برای حفظ عملکرد مفصل و به تعویقانداختن جراحی، این روش را بهصورت دورهای توصیه کند.
آینده درمان
بیماران مبتلا به آرتروز زانو در مراحل 1 و 2، به طور متوسط حدود 50 درصد بهبود در توانایی حرکت و کاهش درد را تجربه میکنند (منبع). بسیاری از بیماران پس از بهبود علائم، میتوانند به فعالیتهای روزمره مانند پیادهروی، رانندگی، و حتی ورزشهای سبک بازگردند. با این حال، چون آرتروز یک بیماری پیشرونده است، احتمال بازگشت تدریجی علائم در طول زمان وجود دارد. بنابراین، پایش مداوم وضعیت مفصل، سبک زندگی فعال اما محافظهکارانه، و پیروی از توصیههای پزشک نقش مهمی در حفظ اثربخشی دارند.
عوارض اوزونتراپی
اوزون تراپی مفصل زانو معمولاً عارضه قابلتوجهی ندارد و یکی از روشهای کمریسک در مدیریت آرتروز به شمار میرود. بااینحال، امکان بروز برخی واکنشهای خفیف و موقتی وجود دارد.
- درد یا احساس فشار خفیف در محل تزریق
- تورم خفیف مفصل تا ۲۴ ساعت اول
- قرمزی یا گرمی ناحیه تزریق
- سفتی موقت زانو یا محدودیت حرکتی کوتاهمدت
با وجود کمریسک بودن اوزون تراپی زانو، در صورت مشاهده علائم زیر، حتماً به پزشک اطلاع دهید:
- درد شدید و مداوم در زانو
- تورم زیاد یا ادامهدار بیش از ۲ روز
- ترشح یا تغییر رنگ پوست در محل تزریق
- محدودیت حرکتی شدید یا ناتوانی در ایستادن روی پا
چگونه اثر اوزون تراپی را افزایش دهیم؟
اوزون تراپی بهتنهایی نمیتواند مسیر پیشرفت آرتروز را متوقف کند، مگر اینکه سبک زندگی بیمار هم با آن همراه باشد.
کاهش وزن تا محدوده نرمال
اگر وزن بدن در محدوده نرمال قرار داشته باشد، فشار کمتری به مفصل زانو وارد میشود و روشهایی مانند اوزون تراپی اثربخشی بیشتری خواهند داشت. به طور میانگین، هر یک کیلوگرم کاهش وزن میتواند تا ۴ برابر فشار وارده را از روی زانو کم کند. این کاهش بار به کنترل التهاب، کاهش درد و تأخیر در پیشرفت آرتروز کمک میکند.
جدول زیر، محدوده تقریبی وزن نرمال و اضافهوزن را برای بزرگسالان، بر اساس قد، نشان میدهد (منبع):
| قد (سانتیمتر) | وزن نرمال (کیلوگرم) | اضافهوزن (کیلوگرم) |
| 152 | ۴۴ – ۵۶ | ۵۸ – ۶۷ |
| 157 | ۴۸ – ۶۱ | ۶۴ – ۷۴ |
| 162 | ۵۰ – ۶۳ | ۶۶ – ۷۶ |
| 167 | ۵۳ – ۶۷ | ۷۰ – ۸۱ |
| 172 | ۵۷ – ۷۱ | ۷۴ – ۸۶ |
| 177 | ۶۱ – ۷۵ | ۷۸ – ۹۰ |
| 182 | ۶۴ – ۷۹ | ۸۲ – ۹۵ |
| 187 | ۶۸ – ۸۳ | ۸۶ – ۹۹ |
| 193 | ۷۱ – ۸۹ | ۹۳ – ۱۰۸ |
چند راهکار ساده برای شروع کاهش وزن
- پیادهروی تند روزانه (۳۰ دقیقه)
- حذف نوشابه و قندهای ساده
- افزایش مصرف سبزیجات و پروتئین کمچرب
- کاهش حجم برنج، نان و غذاهای سرخکردنی
- خواب کافی و مدیریت استرس برای کنترل اشتها
رعایت اصول حرکتی روزمره
از حرکاتی که باعث فشار ناگهانی یا ممتد به زانو میشوند اجتناب کنید.
- نشستن به حالت دو زانو یا چهارزانو
- بالارفتن مکرر از پلهها
- ایستادن طولانیمدت روی سطوح سخت بدون کفش مناسب
- چمباتمهزدن یا زانوزدن هنگام انجام کارهای خانه
تمرینات فیزیوتراپی سبک در خانه
دو حرکت ساده و مؤثر که میتوانید با مشورت پزشک انجام دهید:
تمرین انقباض ایزومتریک عضله چهارسر ران
در حالت نشسته یا درازکش، زانو را صاف نگه دارید و عضله جلوی ران را برای ۵ ثانیه منقبض کنید، سپس رها کنید. این حرکت را ۱۰ بار در هر پا انجام دهید.
بالابردن پای صاف
به پشت بخوابید، یکی از پاها را با زانوی صاف تا زاویه ۴۵ درجه بالا بیاورید و ۳ ثانیه نگه دارید، سپس بهآرامی پایین بیاورید. این تمرین عضلات اطراف زانو را بدون آسیب تقویت میکند.
استفاده از کفش مناسب یا کفی طبی
پوشیدن کفشهای راحت با کفی نرم و قوس استاندارد میتواند فشار را روی مفصل کاهش دهد. کفش پاشنهبلند یا تختِ خیلی نازک مناسب نیستند.
اجتناب از بیتحرکی مطلق
بیحرکتی کامل باعث خشکی مفصل و تحلیل عضله میشود. فعالیتهایی مثل پیادهروی سبک روزانه یا دوچرخه ثابت با فشار کم میتوانند به حفظ دامنه حرکتی مفصل کمک کنند.
آیا میتوان اوزون را با سایر روشهای مدیریت آرتروز زانو ترکیب کرد؟
بله. در مدیریت آرتروز زانو، اوزون تراپی را میتوان با سایر روشهای مؤثر مانند PRP، ژل هیالورونیک و داروهای ضدالتهاب ترکیب کرد. هدف از این ترکیبها، افزایش اثربخشی، تسریع روند بهبود، کاهش درد، و جلوگیری از پیشرفت بیماری است.
درمان ترکیبی در مراحل ۱ و ۲ آرتروز زانو
در مراحل اولیه آرتروز زانو، اوزونتراپی معمولاً قابل ترکیب با سایر روشهای تزریقی مانند ژل هیالورونیک اسید یا کورتیکواستروئیدهاست. دلیل ترکیب افزایش اثربخشی کلی و دستیابی به تسکین سریعتر و ماندگارتر است. این ترکیبها در جلسات جداگانه انجام میشوند و هرکدام هدف مشخصی دارند:
- ترکیب با ژل هیالورونیک اسید: افزایش لغزندگی مفصل، کاهش خشکی و بهبود دامنه حرکت
- ترکیب با کورتیکواستروئیدها: کاهش التهاب حاد و کنترل سریعتر درد
در اغلب موارد، استفاده از یکی از این ترکیبات کافی است و ضرورتی برای استفاده همزمان از هر دو وجود ندارد.
معمولاً ابتدا تزریق اوزون انجام میشود و در جلسه بعدی و با فاصله زمانی مناسب، یکی از ترکیبات مکمل (ژل یا کورتیکواستروئید) به کار گرفته میشود. پزشک بر اساس پاسخ بدن به تزریق اولیه، زمان و نوع درمان مکمل را مشخص میکند.
درمان ترکیبی در مراحل ۳ و ۴ آرتروز زانو
در مرحله ۳ آرتروز زانو، شدت تخریب غضروف بیشتر شده است. در این شرایط، پزشک در گام اول از ترکیب اوزونتراپی با کورتیکواستروئیدها یا ژل هیالورونیک اسید استفاده میکند تا درد کاهش یابد، التهاب کنترل شود و از گسترش بیشتر آسیب مفصلی جلوگیری شود.
پس از مدیریت علائم اولیه، معمولاً در یک فاصله زمانی یک ماهه، درمانهایی با اثر ترمیمی عمیقتر مانند PRP یا سلولهای بنیادی بهکار گرفته میشوند. PRP با تحریک بازسازی بافت مفصلی و کنترل التهاب مزمن، میتواند روند تخریبی مفصل را آهسته کند، در حالی که تزریق سلولهای بنیادی ظرفیت بالاتری برای بازسازی غضروفهای آسیبدیده دارد و در موارد پیشرفتهتر نقش کلیدیتری ایفا میکند.
این رویکرد مرحلهای و ترکیبی به پزشک اجازه میدهد همزمان علائم آزاردهنده بیمار را کنترل کرده و هم به بهبود ساختار مفصل کمک کند.
در مرحله ۴، اوزونتراپی حتی بهصورت ترکیبی نیز فقط برای تأخیر در جراحی کاربرد دارد و نمیتواند جایگزین عمل تعویض مفصل زانو شود؛ چرا که جراحی تنها روش درمانی است.
مقایسه اوزون تراپی با سایر راههای مدیریت آرتروز زانو
در انتخاب روش درمان آرتروز زانو، آگاهی از مزایا و محدودیتهای گزینههای مختلف اهمیت زیادی دارد.
| روش درمان | مناسب برای مرحله | اثربخشی | ماندگاری اثر | تهاجمی بودن | هزینه نسبی |
| اوزون تراپی | مرحله ۱ تا ۳ | کاهش درد و التهاب، بهبود حرکت | ۳ تا ۶ ماه | غیرجراحی، کمتهاجمی | متوسط |
| تزریق هیالورونیک اسید | مرحله ۲ تا ۳ | روانسازی مفصل، کاهش درد | ۶ تا ۱۲ ماه | غیرجراحی، کمتهاجمی | بالا |
| PRP | مرحله ۲ تا ۳ | کاهش درد، ترمیم نسبی بافت | 6 تا 12 ماه | غیرجراحی، کمتهاجمی | بالا |
| سلولهای بنیادی | مرحله 3 | کاهش درد، ترمیم نسبی بافت | 12 ماه یا بیشتر | نیمهتهاجمی | بالا |
اوزون تراپی در مراحل 1 و 2 آرتروز زانو گزینهای بسیار مؤثر و مقرونبهصرفه است، زیرا با هزینه کمتر نسبت به PRP و ژل هیالورونیک اسید، میتواند درد و التهاب را بهخوبی کاهش دهد و حرکت زانو را بهبود ببخشد. این روش مانند سایر آمپولهای زانو درد به صورت تزریقی انجام میشود، اما تفاوت اصلی آن در مکانیسم گاز اوزون و تأثیر ویژه بر التهاب و ترمیم مفصل است.
هرچند ماندگاری اثر آن نسبت به ژل یا PRP کمتر است، اما به دلیل کمتهاجمی بودن و عوارض ناچیز، برای بیمارانی که به دنبال درمان غیرجراحی هستند، انتخابی مناسب محسوب میشود.
در مرحله ۳، اوزون تراپی نمیتواند مانند PRP یا سلولهای بنیادی اثر قابلتوجهی ایجاد و به ترمیم بافت کمک کند و صرفا میتواند به عنوان مقدمه درمان و کاهش علائم استفاده شود.
سوالات متداول
آیا میتوان همزمان هر دو زانو را اوزون تراپی کرد؟
بله. درصورتیکه هر دو زانو دچار آرتروز باشند، پزشک میتواند در یک جلسه هر دو مفصل را به طور جداگانه اوزون تراپی کند، البته با رعایت دوز و نکات ایمنی.
آیا در دوران قاعدگی میتوان اوزون تراپی زانو انجام داد؟
بله اما اگر درد و ضعف عمومی دارید، بهتر است تزریق به زمان دیگری موکول شود تا راحتتر باشید.
آیا اوزون تراپی تأییدیه FDA دارد؟
خیر. اوزون تراپی بهعنوان یک روش درمانی برای آرتروز زانو تأیید رسمی FDA را ندارد، اما در بسیاری از کشورها و کلینیکها به طور تجربی و تحت نظارت پزشک انجام میشود.
آیا تزریق اوزون درد دارد؟
معمولاً درد آن کم و قابلتحمل است. برخی بیماران فقط احساس فشار یا سوزش خفیف دارند که طی چند دقیقه از بین میرود.
آیا نیاز به استراحت پس از اوزون تراپی وجود دارد؟
استراحت مطلق لازم نیست، اما بهتر است تا ۲۴ ساعت از فعالیتهای سنگین، دویدن یا فشار مستقیم بر زانو پرهیز شود.
آیا بیمه هزینه اوزون تراپی را پوشش میدهد؟
در بیشتر موارد، اوزون تراپی تحت پوشش بیمههای پایه یا تکمیلی نیست؛ بهتر است پیش از شروع درمان از کلینیک و شرکت بیمه استعلام بگیرید.
آیا بعد از اوزون تراپی نیاز به دارو هست؟
در برخی موارد بله؛ بسته به شدت درد یا التهاب، پزشک ممکن است داروهای ضدالتهاب خوراکی یا موضعی برای چند روز تجویز کند.
آیا میتوان اوزون تراپی را در خانه انجام داد؟
خیر. این درمان باید حتماً در شرایط کاملاً استریل و توسط پزشک آموزشدیده انجام شود.
آیا میتوان بلافاصله بعد از تزریق اوزون رانندگی کرد؟
بهتر است حداقل چند ساعت پس از تزریق از رانندگی پرهیز کنید تا عوارض موقت مانند احساس سنگینی یا بیحسی زانو از بین برود.
اگر اوزون تراپی نتیجه نداد، چقدر باید صبر کرد تا روش دیگری را امتحان کرد؟
معمولاً نتیجه طی چند هفته مشخص میشود؛ اگر پاسخ درمانی کافی نبود، پزشک ممکن است پس از ۴ تا ۶ هفته روش مکمل یا جایگزین را پیشنهاد دهد.
آیا میتوان قبل از تزریق اوزون، داروی مسکن مصرف کرد؟
مصرف داروی مسکن غیرکورتونی (مثل استامینوفن) معمولاً مانعی ندارد، اما قبل از تزریق باید با پزشک هماهنگ شود.
آیا ممکن است با وجود انجام اوزون تراپی باز هم به جراحی نیاز باشد؟
بله. اگر بیماری پیشرفت کند یا بیمار در مرحله ۴ آرتروز باشد، حتی با انجام اوزون تراپی ممکن است در نهایت جراحی تعویض مفصل ضرورت پیدا کند.