آمپول سیاتیک و دیسک کمر معمولا شامل ضدالتهابها (ملوکسیکام، تریامسینولون)، شلکنندههای عضلات (باکلوفن) و ویتامینها (ب کمپلکس) میشود که به تسکین موقت درد و التهاب کمک میکنند؛ اما علاوه بر این آمپولها، روشهای تزریقی دیگری هم برای مشکلات سیاتیک و دیسک کمر استفاده میشوند که نه فقط برای تسکین موقت، بلکه برای درمان سیاتیک و دیسک کمر بهکار میروند و شامل تزریق کودال لایزیز، سلولهای بنیادی، پی آر پی یا اوزون میشوند.
آمپول برای تسکین موقت درد و التهاب
آمپولهای تسکیندهنده و ضدالتهاب معمولا زمانی تجویز میشوند که پزشک بخواهد درد، التهاب یا گرفتگی عضلات کمر ناشی از گرفتگی عصب سیاتیک یا بیرونزدگی دیسک را موقتا (از چند ساعت تا چند هفته) کاهش دهد. کارکرد اصلی تزریق آمپول تسکین درد و التهاب برای ادامه سایر روشهای درمانی مانند فیزیوتراپی، اوزونتراپی یا حتی جراحی است.
آمپولهای ضد درد و ضدالتهاب از سه طریق باعث تسکین علائم سیاتیک یا دیسک کمر میشوند.
- جلوگیری از تولید سلولهای التهابی (آمپولهای ضد التهاب)
- کاهش فشار ماهیچه بر عصب سیاتیک (آمپولهای شلکننده عضلات)
- کمک به بازسازی بافت عصب (آمپولهای تقویتی و ویتامین)
آمپولهای ضدالتهاب بدون کورتون (غیراستروئیدی)
- ایبوپروفن — » برای دردهای خفیف یا بهعنوان مکمل درمان (تا 6 ساعت)
- دیکلوفناک — » اثر فوری برای دردهای متوسط تا زیاد (تا 8 ساعت)
- کتورولاک — » اثر فوری برای دردهای زیاد (تا 6 ساعت)
- ناپروکسن — » اثر ماندگار برای دردهای مزمن و طولانیمدت (12 تا 24 ساعت)
- ملوکسیکام — » اثر ماندگار برای دردهای مزمن و طولانیمدت (12 تا 24 ساعت)
⚠️ کتورولاک و دیکلوفناک بهتر است در بلندمدت استفاده نشوند. برای دردهای مزمن و طولانیمدت، معمولا از ملوکسیکام یا ناپروکسن استفاده میشود که عوارض کمتری دارند.
کِی تجویز میشوند؟
- اگر فرد درد و التهاب متوسط داشته باشد و به داروهای استروئیدی (دارای کورتون) نیازی نباشد.
- اگر قرصهای مسکن و ضدالتهاب مؤثر نباشند.
- اگر بهدلیل شرایط جسمانی بیمار و عوارض این داروها، پزشک نخواهد از آمپولهای استروئیدی استفاده کند.
چطور تأثیر میگذارند؟
- کاهش التهابهای خفیف برای چند ساعت
- کاهش درد و تورم ناحیه دیسک کمر و اطراف عصب
- برداشتن فشار از روی عصب و تسکین موقت و محدود درد
آمپولهای ضدالتهاب دارای کورتون (کورتیکواستروئید)
- هیدروکورتیزون — » اثر فوری و کوتاهمدت (8 تا 12 ساعت)
- بتامتازون — » اثر فوری و بلند مدت (تا یک هفته)
- دگزامتازون — » برای دردهای متوسط و طولانی (تا 4 روز)
- تریامسینولون — » برای درد و التهاب شدید و حاد (اثر با مدت متوسط)
- متیل پردنیزولون — » برای درد و التهاب شدید و حاد (اثر با مدت متوسط)
کِی تجویز میشوند؟
- اگر درد و التهاب، شدید و گسترده باشد و فرد نیاز به کاهش سریع التهاب و درد داشته باشد.
- اگر آمپولهای غیراستروئیدی مؤثر نباشند.
- اگر فرد ممنوعیت استفاده از داروهای دارای کورتون نداشته باشد.
چطور تأثیر میگذارند؟
- کاهش التهاب در بافت اطراف عصب سیاتیک
- تسکین خفیف درد و ورم در ناحیه کمر
آمپولهای شلکننده عضلات
- متوکاربامول — » برای دردهای عضلانی متوسط (5 تا 10 ساعت)
- تیزانیدین — » اثر فوری برای دردهای عضلانی شدید (3 تا 6 ساعت)
- اورفنادرین — » اثر فوری برای دردهای عضلانی شدید (تا 12 ساعت)
- باکلوفن — » برای دردهای عضلانی مزمن و طولانیمدت (10 تا 20 ساعت)
- دیازپام — » برای دردهای عضلانی مزمن و طولانیمدت (1 تا 2 روز)
کِی تجویز میشوند؟
- اگر علت درد سیاتیک، گرفتگی عضلات باشد؛ مثلا انقباض عضله پیریفورمیس.
- اگر بیرونزدگی دیسک کمر، باعث گرفتگی عضلات شدید و دردناک شده باشد.
- اگر مشکل دیسک یا عصب سیاتیک، بیشتر پایین کمر را درگیر کرده باشد.
چطور تأثیر میگذارند؟
- شل کردن عضلات اطراف ستون فقرات و تسکین درد دیسک کمر
- شل کردن ماهیچههایی که به عصب سیاتیک فشار میآورند.
آمپولهای تقویتی (ویتامین)
- B کمپلکس — » برای ترمیم اعصاب و کاهش درد (هفتهای 1 تا 3 بار)
- ویتامین D3— » برای تسکین درد عضلات اطراف ستون فقرات (ماهی یکبار)
- ویتامین C— » ترمیم بافت عصبی و کاهش التهاب (هفتهای یکبار)
- فولیک اسید — » ترمیم بافت عصبی و کاهش التهاب (دو هفتهای یکبار)
⚠️ برای اثرگذاری بر بهبود درد و التهاب سیاتیک و دیسک کمر، دوز و فاصله تزریق این ویتامینها باید حتما توسط پزشک تجویز شوند.
کِی تجویز میشوند؟
- اگر فرد دچار آسیب بافت عصب سیاتیک شده باشد و نیاز به ترمیم آن داشته باشد.
- اگر فرد دارای التهابهای خفیف تا متوسط باشد.
- اگر علت آسیب سیاتیک، کمبود ویتامین B یا ویتامین D باشد.
چطور تأثیر میگذارند؟
- ترمیم آسیبهای بافتهای عصبی
- کاهش التهاب و دردهای عصبی
آمپول برای درمان سیاتیک و دیسک کمر
این آمپولها برخلاف آمپولهای بالا، صرفا برای تسکین موقت (چند ساعت یا چند هفته) استفاده نمیشوند، بلکه میتوانند دردهای شدید ناشی از بیرونزدگی دیسک کمر را به طور کامل درمان کنند؛ البته معمولا بهتر است بهصورت ترکیبی استفاده شوند.
در مواردی که آسیب دیسک یا درد عصب سیاتیک بسیار شدید باشد و این روشهای تزریقی نتوانند باعث درمان کامل شوند، میتوانند تا چند ماه (حدود ۶ ماه) علائمی مانند درد و التهاب را تسکین دهند و ممکن است برای اثربخشی طولانیتر، نیاز به تزریق مجدد آنها داشته باشند.
اگر فشردگی عصب سیاتیک یا آسیب دیسک کمر چنان شدید باشد که فرد دچار ضعف شدید عضلات، دشواری در راهرفتن، یا از کار افتادگی مانند عدم کنترل مثانه و روده شده باشد، تزریق این آمپولها هم معمولا تأثیر زیادی ندارند و جراحی باز برای فرد انجام میشود.
بلوک عصبی از طریق تزریق
چطور انجام میشود؟
در این روش، داروی مخصوصی به ناحیه اپیدورال (فضای خالی بین نخاع و ستون فقرات) تزریق میشود تا تولید سیگنالهای درد و التهاب را مسدود (بلوکه) کند. این تزریق میتواند برای مشکلات مختلفی مثل دیسک کمر، سیاتیک و حتی تنگی کانال نخاعی به کار رود، به ویژه وقتی فشردگی عصبی باعث درد شدید یا ضعف عضلانی شده باشد.
پزشک با کمک دستگاه تصویربرداری (مثل عکسبرداری با اشعه ایکس) محل دقیق عصب دردناک را پیدا میکند. بعد ناحیه تزریق را بیحس میکند و دارو را با یک سوزن به نزدیکی عصب (فضای اپیدورال) تزریق میکند. کل این فرایند معمولا ۱ ساعت طول میکشد و فرد بعد از آن مرخص میشود.
برای چه کسانی مناسب است؟
- کسانی که درد شدید و مزمن، و گاهی گزگز خفیف دارند.
- کسانی که به دلیل مشکلات قلبی یا دلایل دیگر، نمیخواهند جراحی باز انجام دهند.
- میزان اثرگذاری روش بلوک عصبی، در افراد متفاوت است و به شرایط جسمانی، شدت و علت آسیب بستگی دارد. بهطورکلی میزان موفقیت این روش در کاهش و درمان درد سیاتیک و دیسک بین ۵۰٪ تا ۹۰٪ است.
تزریق کودال لایزیز
چطور انجام میشود؟
در این روش محلول خاصی که به برطرفکردن چسبندگیهای بافت اطراف عصبها و آزادسازی عصب کمک میکند، به ناحیه موردنظر در کمر تزریق میشود.
پزشک با استفاده از یک لوله نازک (کاتتر) و تصویربرداری دقیق، دارو را به فضای کودال (انتهای ستون فقرات) تزریق میکند.
برای چه کسانی مناسب است؟
- افرادی که به دلیل بیرونزدگی دیسک کمر یا جراحی باز، دچار چسبندگی بافت و التهاب شدید شدهاند.
- افرادی که دارای درد شدید کمر و پا به دلیل فشردگی عصب سیاتیک هستند.
- تزریق کودال لایزیز جزو روشهای درمانی مؤثر است که معمولا باعث آزاد شدن عصب گیر افتاده، و کاهش التهاب و درد در بین ۵۰ تا ۸۰ درصد از افراد میشود.
تزریق سلولهای بنیادی
چطور انجام میشود؟
سلولهای بنیادی از بدن بیمار (معمولاً از چربی یا مغز استخوان) گرفته میشود و به ناحیه آسیبدیده در دیسک یا اطراف عصب سیاتیک تزریق میشود. این سلولها میتوانند به بافتهای آسیبدیده تبدیل شوند و به ترمیم دیسک کمر و بافت اطراف عصب سیاتیک کمک کنند.
معمولا در کنار تزریق سلولهای بنیادی، از تزریق پیآرپی یا دیسکوژل برای کاهش درد و التهاب استفاده میشود.
برای چه کسانی مناسب است؟
- افرادی که آسیب شدید و پیشرفته در ناحیه عصب سیاتیک یا دیسک کمر دارند، و درد مزمن و التهاب طولانیمدتی را تجربه میکنند.
- حدود ۷۰٪ افراد با مشکل بیرونزدگی دیسک، بعد از استفاده از روش سلولهای بنیادی با کاهش درد و التهاب، و بهبود بافت عصبی را تجربه میکنند.
تزریق پی آر پی
چطور انجام میشود؟
در روش پیآرپی (پلاسمای غنی از پلاکت)، پلاکتهای خون بیمار از خون او جدا میشوند و به محل آسیبدیده مانند دیسک یا ناحیه ستون فقرات تزریق میشوند. پلاکتها حاوی فاکتورهای رشد هستند و به ترمیم بافتها و کاهش التهاب کمک میکنند.
برای چه کسانی مناسب است؟
- افرادی که دچار آسیبهای بافت نرم (دیسک) شدهاند.
- افرادی که درد مزمن در ناحیه ستون فقرات دارند.
- حدود ۷۰٪ افراد بعد از انجام پی آر پی، کاهش درد و التهاب در ناحیه عصب سیاتیک یا دیسک کمر را تجربه میکنند.
- تزریق همزمان پی آر پی با سلولهای بنیادی هزینه بیشتری دارد؛ اما در بهبود علائم، بسیار مؤثرتر است.
تزریق اوزون
چطور انجام میشود؟
در روش اوزونتراپی، غلظت مشخصی از گاز اوزون (ترکیبی از اکسیژن و اوزون) به دیسک کمر، مهرهها یا ناحیه اطراف عصب سیاتیک تزریق میشود تا با کاهش التهاب، به تسکین درد آن کمک کند.
برای چه کسانی مناسب است؟
- افرادی که دارای آسیب دیسک خفیف یا متوسط هستند و درحال حاضر نیازی به انجام جراحی باز یا حتی جراحی بسته (بلوک عصبی و کودال لایزیز) ندارند.
- افرادی که ضعفهای عضلانی جزئی و موقت دارند.
- اوزونتراپی در اکثر بیمارانی که از آن استفاده کردهاند، باعث بهبود کامل ضعف عضلانی میشود.
- در حدود ۸۵٪ از افراد دارای مشکلات دیسک و سیاتیک هم باعث کاهش درد و التهاب میشود.
تزریق دیسکوژل
چطور انجام میشود؟
در این روش یک ماده ژلمانند به نام دیسکوژل (حاوی الکل و سایر ترکیبات) به داخل دیسک آسیبدیده تزریق میشود. این ژل با کاهش حجم دیسک، کمک میکند تا فشار از روی عصبها برداشته شود.
برای چه کسانی مناسب است؟
- افرادی که مشکل بیرونزدگی یا فتق دیسک کمر دارند و با دردهای مزمن روبهرو هستند.
- افرادی که علت اصلی فشردگی عصب سیاتیک در آنها، فتق دیسک است.
- استفاده از دیسکوژل در حدود ۸۰٪ از بیماران باعث کاهش درد و التهاب، و بهبود علائم حرکتی میشود.
سؤالات متداول
تزریق اپیدورال دیسک کمر چطور انجام میشود؟
در تزریق به محل اپیدورال (فضای خالی بین نخاع و ستون فقرات)، پزشک با استفاده از تصویربرداری (مثل اشعه ایکس) یک سوزن نازک را به فضای اطراف نخاع (اپیدورال) هدایت میکند. دارویی شامل کورتون و بیحسکننده به ناحیه آسیبدیده تزریق میشود تا التهاب و درد را کاهش دهد.
عوارض تزریق ژل دیسک کمر چیست؟
تزریق ژل دیسک بهطورکلی عوارضی ندارد و فرد معمولا فقط درد محدود در ناحیه تزریق سوزن را تجربه میکند.
چه آمپولی برای دیسک کمر درد خوب است؟
نوع آمپول به علت اصلی و شدت آسیب دیسک کمر بستگی دارد. بهطورکلی معمولاً از آمپولهای استروئیدی (مثل متیل پردنیزولون) یا آمپولهای بیحسکننده موضعی برای کاهش التهاب و درد دیسک کمر استفاده میشود.
چه آمپولی برای درد سیاتیک خوب است؟
برای درد سیاتیک هم معمولا آمپولهای استروئیدی (مثل دگزامتازون) یا آمپولهای ضد التهاب غیراستروئیدی (مثل دیکلوفناک) برای کاهش التهاب و درد عصب سیاتیک تجویز میشود.
اگر آمپول به عصب سیاتیک بخورد چه میشود؟
اگر آمپول به طور اشتباهی به عصب سیاتیک تزریق شود، ممکن است درد شدیدتر، التهاب و حتی آسیب عصبی موقت ایجاد کند؛ به همین دلیل پزشک هنگام تزریق، از تصویربرداری دقیق برای پیشگیری از این اشتباه استفاده میکند.
آیا همیشه باید برای درد کمر و سیاتیک از آمپول و دارو استفاده کرد؟
خیر، در بسیاری از موارد روشهای طبیعی و غیر دارویی مثل فیزیوتراپی، ورزشهای کششی مخصوص کمر، گرما یا سرما درمانی و ماساژ میتوانند به کاهش درد کمک کنند و حتی بهتر از مصرف قرص و مسکن باشند. آمپولها بیشتر برای درد شدید یا التهاب شدید تجویز میشوند.