پس از پارگی رباط مچ پا، بیشتر ورزشکاران تمایل دارند هرچه سریعتر به فعالیت خود بازگردند. مطالعات و شواهد MRI نشان میدهند که سلولهای بنیادی به بازسازی رباط، کاهش التهاب و تسریع روند بهبود کمک میکنند. گزارشهای بیماران نیز کاهش درد در طی دو روز، افزایش ثبات مفصل و بهبود حرکت را تأیید میکنند.
این روش یک درمان سرپایی یکروزه است که در صورت آسیب همزمان تاندون یا مفصل، مانند پارگی تاندون آشیل یا سایر رباطها، به بازسازی آنها نیز کمک میکند. بسته بهشدت آسیب و تشخیص پزشک، ممکن است بین ۱ تا ۳ جلسه تزریق نیاز باشد. در پارگی کامل رباط، جراحی ضروری است و سلولدرمانی میتواند بهعنوان یک روش مکمل، روند بهبودی را تسریع کند.
بازسازی رباط مچ پا با پی آر پی و سلولهای بنیادی
پارگی رباط مچ پا به این معنی است که نوارهای فیبری که استخوانها را به هم متصل میکنند یا به طور کامل پاره میشود یا دچار کشیدگی و پارگی جزئی میشود. اگر آسیب اولیه مچ پا (مثل پیچخوردگی یا رگبهرگ شدن) به طور کامل درمان نشود، احتمال پارگی کامل رباط مچ پا در پیچخوردگیهای بعدی افزایش مییابد و در این صورت جراحی باز ضرورت مییابد.
روش نوین و بازساختی سلولهای بنیادی و PRP با تحریک بازسازی طبیعی بافت، یک درمان غیرجراحی مؤثر است که بهبودی سریعتر و توانبخشی کوتاهتری را فراهم میکند. با تکمیل دوره درمان (تا سه جلسه تزریق)، احتمال بازگشت و عود مجدد آسیب به حداقل میرسد.
این روش همچنین برای افرادی که پس از جراحی هنوز به فعالیتهای روزمره بازنگشتهاند، گزینهای کمککننده و تسریعکننده در روند بهبودی است.
اثرگذاری سلولدرمانی در درجات مختلف پارگی رباط
- کشیدگی شدید و پارگی خفیف: تزریق پی آر پی و سلولهای بنیادی میتواند به بهبودی و ترمیم کامل رباط کمک کرده و درد و التهاب را کاهش دهد. در صورت وجود کبودی یا خونریزی سطحی، این مسئله خللی در روند درمان ایجاد نمیکند و درمان به طور مؤثر ادامه مییابد.
- پارگی متوسط رباط: در پارگیهای متوسط رباط، روند بهبودی و بازسازی ممکن است طولانیتر باشد. بااینحال، تا زمانی که پارگی کامل رخ نداده باشد، تزریق پی آر پی و سلولهای بنیادی میتواند به تسریع بهبودی و ترمیم بافت کمک کند.
- پارگی شدید و جداشدن کامل رباط: در این وضعیت اگر هدف درمان اتصال مجدد رباط باشد، جراحی لازم است. اما اگر هدف کاهش درد و التهاب و بهبود عملکرد باشد، تزریق پی آر پی و سلولهای بنیادی میتواند به طور مؤثر کمک کند، هرچند نمیتوانند جایگزین جراحی شوند.
سلولهای بنیادی و پی آر پی چگونه به دست میآیند؟
پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) از خون خود بیمار در کلینیک استخراج شده و 5 تا 10 برابر غلیظتر از پلاکتهای طبیعی بدن است. در مقابل، سلولهای بنیادی از بافت چربی، استخوان یا بند ناف جنین به دست میآیند و بهصورت ویالهای آماده از بانکهای سلولی قابل تهیه هستند.
با تزریق همزمان این دو، سلولهای بنیادی به بافت آسیبدیده تبدیل شده و تکثیر مییابند، درحالیکه پی آر پی روند ترمیم را تسریع میکند. این ترکیب نهتنها باعث کاهش درد و التهاب میشود، بلکه فرایند بازسازی طبیعی رباط را نیز آغاز میکند.
در برخی موارد، بنا به تشخیص پزشک، اگزوزوم نیز به همراه سلولهای بنیادی و PRP در روند درمان استفاده میشود. اگزوزومها با افزایش اثربخشی سلولهای بنیادی و تقویت فرایند ترمیم، بهبودی سریعتر و بازسازی بهتر بافت را فراهم میکنند.
برتری درمانی سلولهای بنیادی و پی آر پی
- مؤثرترین روش غیرجراحی: درحالیکه روشهای غیرجراحی معمولاً تنها به کاهش علائم یا کند کردن پیشرفت بیماری کمک میکنند و قادر به بازسازی پارگی رباط نیستند، سلولهای بنیادی و PRP بهعنوان روشهای غیرجراحی مؤثر شناخته میشوند که توانایی واقعی بازسازی طبیعی بافتها را دارند.
- مؤثر در سنین بالاتر: در سنین بالاتر تا حدود 70 سالگی، زمانی که جلسات متعدد فیزیوتراپی ممکن است خستهکننده باشد یا دارو درمانی اثر کافی نداشته باشد، درمان با سلولهای بنیادی و PRP به ویژه در مواجهه با آسیبهایی مانند پیچ خوردگی شدید مچ پا میتواند گزینهای بسیار مؤثر باشد.
- برتری نسبت به جراحی: سلولهای بنیادی و PRP نسبت به جراحی برتریهایی مانند عدم نیاز به بیهوشی، هزینه کمتر، دوره نقاهت کوتاهتر و عوارض کمتر دارند. در جراحی رباط مچ پا، معمولاً از بافتهای دیگر بدن برای ترمیم استفاده شده و با پیچ یا بخیههای مخصوص تثبیت میشود. در برخی موارد، درد و ضعف مفصل نیز باقی میماند. اما با سلولدرمانی، بدن روند بازسازی طبیعی را انجام داده و درد و التهاب بهسرعت کاهش مییابد.
- امکان بهبود آسیبهای همراه: اگر آسیب مچ پا فراتر از پارگی رباط باشد و تاندونها یا مفصل نیز درگیر شده باشند، تزریق سلولهای بنیادی و PRP گزینهای بسیار مؤثر برای درمان جامع و همزمان خواهد بود.
فواید سلولدرمانی رباط مچ پا
آسیبهای رباط مچ پا معمولاً بر اثر پیچخوردگی به سمت داخل یا خارج یا کشیدگی شدید رباطها رخ میدهند که میتوانند باعث پارگی رباط و التهاب بافتهای اطراف شوند. در این موارد، تزریق سلولهای بنیادی، PRP و اگزوزوم میتواند علاوه بر ترمیم رباط آسیبدیده، التهاب و ورم سایر بافتهای درگیر را نیز کاهش دهد. اگزوزومها ذرات ریز حاوی فاکتورهای رشد و پیامرسانهای سلولی هستند که فرایند بازسازی و ترمیم را تقویت میکنند. در ادامه، مزایای سلولدرمانی در بهبود پارگی رباط مچ پا بررسی شده است.
کاهش ورم و التهاب
تزریق سلولهای بنیادی و PRP بهسرعت التهاب و ورم ناشی از پارگی رباط مچ پا را کاهش میدهد. فاکتورهای رشد موجود در PRP فرایند ترمیم را فعال کرده و التهاب را مهار میکنند، درحالیکه سلولهای بنیادی با بازسازی بافت آسیبدیده، به بهبود پایدار کمک میکنند. معمولاً طی چند روز، ورم مچ پا و التهاب تا حد زیادی کاهشیافته و بیمار احساس بهتری خواهد داشت.
کاهش درد شدید
تزریق سلولهای بنیادی و PRP بهسرعت درد شدید را کاهش میدهد، بهطوریکه طی دو روز، تا 70 درصد از علائم بهبود مییابد. در حالی که کاهش درد فوری است، روند بازسازی رباط ماهها ادامه دارد و به تدریج استحکام و عملکرد مفصل را بازمیگرداند.
درد قوزک پا
تزریق سلولهای بنیادی و PRP با ترمیم رباط، به کاهش درد قوزک پا نیز کمک میکند، زیرا این دو مستقیماً به هم مرتبط هستند. با بازسازی رباط و بهبود پایداری مفصل، فشار اضافی از روی قوزک برداشته شده و درد بهتدریج کاهش مییابد.
پیشگیری از آرتروز مچ پا
سلولدرمانی و PRP با ترمیم آسیبهای رباطی و جلوگیری از تخریب غضروف، کاهش التهاب و بهبود پایداری مفصل، از آرتروز مچ پا پیشگیری میکنند. افراد مستعد آرتروز میتوانند با این درمان از نیاز به جراحیهای آینده جلوگیری کنند.
بهبود بیثباتی مزمن یا - بهاصطلاح - خالیکردن مچ پا
بیثباتی مزمن یا “خالیکردن مچ پا” معمولاً به دلیل پارگیهای مکرر رباطها و ضعف تاندونها ایجاد میشود و منجر به پیچخوردگیهای مداوم و ناپایداری مفصل میشود. سلولهای بنیادی و PRP با تقویت و بازسازی طبیعی رباطها، تاندونها و مفصل، به افزایش استحکام مچ پا کمک کرده و احتمال پیچخوردگیهای مکرر را کاهش میدهند.
مراحل انجام سلولدرمانی و پی آر پی
تزریق سلولهای بنیادی و PRP در مچ پا ممکن است در چندین نقطه انجام شود تا ترکیبات درمانی به تمام نواحی آسیبدیده برسد. درصورتیکه رباطهای داخلی، خارجی یا سایر بافتهای اطراف درگیر باشند، تزریق بهگونهای انجام میشود که حداکثر پوشش درمانی را فراهم کند. این روش نهتنها به بازسازی رباطها کمک میکند، بلکه باعث بهبود سریعتر سایر بافتهای آسیبدیده نیز میشود. سلولدرمانی مچ پا شامل موارد زیر است.
آسپیراسیون (در صورت نیاز) پیش از تزریق
در مواردی که کبودی و خونریزی در محل پارگی رباط عمیق باشد و در اطراف مفصل تجمع خون مشاهده شود، ممکن است پیش از تزریق سلولهای بنیادی و PRP، تخلیه خون تجمعیافته (آسپیراسیون) با هدایت سونوگرافی انجام شود. این کار به کاهش التهاب، بهبود محیط بافتی برای تزریق و افزایش اثربخشی درمان کمک میکند و باعث میشود ترکیبات درمانی بهتر در بافت نفوذ کنند.
استخراج پیآرپی (پلاسمای غنی از پلاکت)
برای تهیه PRP، ابتدا مقداری خون از بیمار گرفته شده و در دستگاه سانتریفیوژ قرار میگیرد. این فرایند باعث جداسازی پلاکتها و فاکتورهای رشد از سایر اجزای خون میشود. پس از ۳۰ تا ۴۵ دقیقه، پلاسمای تغلیظشده حاوی پلاکتهای فعال آماده شده و برای تزریق به مفصل یا بافت آسیبدیده استفاده میشود.
تهیه کوکتل تزریقی پیآرپی، سلولهای بنیادی و اگزوزوم
سلول های بنیادی با پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) و اگزوزومها ترکیب میشوند تا علاوه بر کاهش درد ناشی از تزریق، اثر درمانی به حداکثر برسد. در این روش، سلولهای بنیادی و اگزوزومهای تهیهشده از بانک سلولی، همراه با PRP استخراجشده از خون بیمار، به یک محلول ترکیبی تبدیل شده و بهصورت یک کوکتل درمانی آماده تزریق به مچ پا میشود. این ترکیب نهتنها درد را کاهش میدهد، بلکه روند بازسازی بافت را نیز تسریع میکند.
تزریق با هدایت سونوگرافی
در مرحله تزریق سلولهای بنیادی و PRP، استفاده از هدایت سونوگرافی از اهمیت بالایی برخوردار است. در این مرحله، پزشک با بررسی دقیق امآرآی و معاینه رباطهای آسیبدیده را شناسایی کرده و با استفاده از سونوگرافی، سوزن را بادقت به ناحیه موردنظر هدایت میکند. هدایت سونوگرافی به پزشک این امکان را میدهد تا محل دقیق تزریق را بهوضوح مشاهده و کنترل کند. این فرایند که بادقت و در محیطی استریل انجام میشود، معمولاً بین 20 تا 30 دقیقه زمان میبرد.
راهکارهایی برای نتایج بهتر از PRP و سلولهای بنیادی
درمان پارگی رباط مچ پا با تزریق سلولهای بنیادی و PRP، علاوه بر تکنیک و دقت پزشک در انجام تزریق، به رعایت مراقبتهای قبل و بعد از درمان نیز وابسته است. رعایت توصیههای پزشکی، پرهیز از فعالیتهای نامناسب و انجام اقدامات حمایتی، میتواند تأثیر این روش را به میزان قابلتوجهی افزایش دهد و روند بازسازی رباط را تسریع کند. در ادامه، راهکارهای مؤثر برای بهبود نتایج سلولدرمانی و ارتقای میزان موفقیت این روش ارائه شده است.
مراقبتهای قبل از تزریق
قبل از تزریق سلولهای بنیادی و PRP برای درمان پارگی رباط مچ پا، رعایت برخی نکات ضروری است تا اثربخشی درمان افزایش یابد و از عوارض احتمالی جلوگیری شود. این مراقبتها شامل قطع برخی داروها، حفظ سلامت عمومی بدن و آمادهسازی محل تزریق است که در ادامه توضیح داده میشود.
| قطع داروهای رقیقکننده خون (مانند آسپرین، وارفارین و ایبوپروفن) حداقل ۳ تا ۷ روز قبل از تزریق (با مشورت پزشک) |
| مصرف آب کافی و رژیم غذایی سالم برای افزایش کیفیت خون و پلاکتها در PRP |
| عدم مصرف الکل و سیگار حداقل ۴۸ ساعت قبل از تزریق برای بهبود عملکرد سلولهای بنیادی |
| انجام آزمایشهای لازم (در صورت نیاز) مانند بررسی فاکتورهای انعقادی و التهاب |
| استحمام قبل از تزریق و تمیز نگهداشتن ناحیه مچ پا برای جلوگیری از عفونت |
مراقبتهای پس از تزریق
اگر بیمار پس از تزریق سلولهای بنیادی و PRP، مراقبتهای لازم را رعایت کرده و از آسیب مجدد جلوگیری کند، احتمال بازگشت پارگی رباط به حداقل میرسد. چنین، انجام درمانهای مکمل مانند فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی به پایداری مفصل کمک کرده و از آسیبهای آینده پیشگیری میکند.
۷۲ ساعت اول – ممنوعیت حرکات مکرر مچ پا
- استراحت نسبی و پرهیز از حرکات مکرر و سنگین برای جلوگیری از التهاب و تحریک محل تزریق
- استفاده از یخ در ۲۴ ساعت اول (هر ۲ تا ۳ ساعت، ۱۵ دقیقه) برای کاهش ورم
- بالا نگهداشتن مچ پا برای بهبود جریان خون و کاهش فشار روی بافت
حرکات کششی
- پس از کاهش التهاب اولیه، حرکات کششی ملایم برای جلوگیری از سفتی مفصل توصیه میشود.
- تمرینات ساده مانند خموراست کردن مچ پا و حرکات دایرهای ملایم کمک میکند.
حرکات تقویتی
- پس از دو هفته، تمرینات تقویتی برای بازسازی عضلات و پایداری مفصل آغاز میشود.
- تمریناتی مانند فشاردادن مچ به باند کشی و بلندکردن پاشنه از روی زمین توصیه میشود.
حرکات تعادلی (ایستادن روی یک پا و توانبخشی)
- پس از بهبود نسبی، تمرینات تعادلی مانند ایستادن روی یک پا کمک میکند تا پایداری مفصل بازگردد.
- استفاده از تخته تعادل یا سطح نرم برای تقویت کنترل عضلانی مچ پا مؤثر است.
درمانهای مکمل
پس از تزریق سلولهای بنیادی و PRP، استفاده از درمانهای مکمل میتواند روند بهبودی را تسریع کند و از آسیب مجدد جلوگیری نماید. کفی و کفش طبی با توزیع یکنواخت فشار روی مچ پا، از واردشدن استرس اضافی به رباط جلوگیری میکند و به بهبود عملکرد مفصل کمک میکند.
درصورتیکه پارگی رباط از نوع درجه ۲ باشد، استفاده از بریس برای حمایت از مچ پا توصیه میشود، زیرا بریس با کاهش فشار روی رباط آسیبدیده، به ترمیم بهتر و جلوگیری از حرکات ناگهانی کمک میکند. این درمانها، همراه با فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی، نقش مهمی در پیشگیری از بازگشت آسیب و بهبود سریعتر مفصل مچ پا دارند.
عوامل تأثیرگذار بر عوارض تزریق سلولهای بنیادی و PRP
تزریق سلولهای بنیادی و PRP معمولاً ایمن است، اما ممکن است با عوارضی مانند درد موقت در محل تزریق، التهاب خفیف، تورم یا قرمزی همراه باشد. این عوارض معمولاً طی چند روز برطرف میشوند و بهندرت مشکلات جدی ایجاد میکنند. بااینحال، عوامل زیر میتوانند در کاهش یا افزایش این عوارض نقش داشته باشند.
مهارت پزشک: تکنیک صحیح تزریق و استفاده از راهنمایی تصویربرداری (مانند سونوگرافی یا فلوروسکوپی) توسط یک پزشک ماهر، میتواند از تزریق نادرست جلوگیری کرده و خطر عوارضی مانند التهاب یا آسیب به بافتهای اطراف را کاهش دهد.
کیفیت سلولهای بنیادی و PRP: منبع و خلوص سلولهای بنیادی و PRP نقش مهمی در اثربخشی و ایمنی درمان دارند. استفاده از سلولهای بنیادی باکیفیت، تهیهشده از بانکهای معتبر و PRP با غلظت استاندارد، خطر واکنشهای نامطلوب را کاهش داده و روند بهبودی را بهبود میبخشد.
سن و وضعیت سلامت عمومی بیمار: سن بالاتر و بیماریهای مزمن مانند دیابت کنترل نشده، مشکلات ایمنی یا التهابهای مزمن ممکن است روند بهبودی را کندتر کند. در بیماران سالم و جوان، پاسخ بدن به سلولدرمانی بهتر بوده و عوارض کمتری مشاهده میشود.
ممنوعیت و احتیاط سلولدرمانی
تزریق سلولهای بنیادی و PRP در برخی شرایط زیر میتواند خطرناک باشد یا نیازمند احتیاط ویژه باشد.
- بیماران مبتلا به سرطان فعال (به دلیل خطر تحریک رشد سلولی)
- افراد با عفونت حاد یا مزمن در محل تزریق
- بیماران با اختلالات خونی شدید یا مصرفکنندگان داروهای رقیقکننده خون (بدون نظر پزشک)
- افراد با نقص ایمنی شدید (مانند بیماران مبتلا به ایدز یا تحت شیمیدرمانی)
- زنان باردار یا شیرده (به دلیل نبود تحقیقات کافی)
اگرچه برخی مطالعات تزریق سلولهای بنیادی را برای بیماریهای عصبی مفید میدانند، اما در بیماری ام اس به دلیل ماهیت خودایمنی آن، باید بااحتیاط انجام شود.
هزینه سلولدرمانی
هزینه تزریق برای درمان پارگی مچ پا به چند عامل اصلی بستگی دارد که شامل حجم موردنیاز تزریق بر اساس شدت آسیب، نوع بانک سلولی استفادهشده و تعداد جلسات تزریق است. همچنین، ازآنجاکه پارگی رباط معمولاً بهصورت ایزوله رخ نمیدهد و اغلب با آسیب به تاندونها و درگیری مفصل همراه است، تزریق در چند نقطه تحت هدایت سونوگرافی انجام میشود تا دقت درمان افزایش یابد. بهاینترتیب، هزینه درمان پارگی مچ پا با تزریق در مطب دکتر گوهری در سال 1403 بین 12 تا 20 میلیون تومان متغیر خواهد بود.
سؤالات متداول
خارش در نقطه پارگی رباط مچ پا به چه معناست؟
خارش در ناحیة پارگی رباط مچ پا معمولاً به دلیل فرایند ترمیم بافتهاست. اما اگر با علائم دیگری مثل درد یا تورم شدید همراه باشد، ممکن است نشانه عفونت بوده و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
یا پارگی رباط مچ پا میتواند باعث آرتروز شست پا شود؟
پارگی رباط مچ پا، به خصوص اگر درمان مناسبی نشود و بیثباتی مفصل باقی بماند، میتواند باعث تغییر توزیع فشار روی پا شود. این تغییر فشار ممکن است مفصل شست پا را تحت فشار غیرطبیعی قرار دهد و در طول زمان خطر ساییدگی غضروف و بروز آرتروز شست پا را افزایش دهد. درمانهای نوین مانند تزریق PRP و سلولهای بنیادی ممکن است با بهبود پایداری مفصل و کاهش التهاب، به کاهش ریسک ابتلا به آرتروز شست و مچ پا کمک کنند.
از چه نوع سلول بنیادی در درمان پارگی رباط مچ پا استفاده میشود؟
برای درمان پارگی رباط مچ پا از سلولهای بنیادی مزانشیمی (MSC) استخراجشده از چربی، مغز استخوان یا بند ناف استفاده میشود.
تفاوت سلولدرمانی فرکانسی با تزریق سلولهایی بنیادی چیست؟
سلولدرمانی فرکانسی، روشی غیرتهاجمی برای تحریک سلولها و کاهش علائم در آسیبهای خفیف تا متوسط است، درحالیکه تزریق سلولهای بنیادی یا PRP، یک روش کم تهاجمی برای بازسازی مستقیم و فعال بافتهای آسیبدیده در موارد شدیدتر محسوب میشود.
چگونه میتوانم برای ذخیرهسازی خون بندناف فرزندم اقدام کنم؟
برای ذخیرهسازی خون بند ناف باید چند هفته قبل از زایمان اقدام کنید و با یک بانک خصوصی یا عمومی خون بند ناف تماس بگیرید. ثبتنام معمولاً از طریق وبسایت یا دفاتر بانک انجام میشود و پس از آن کیت جمعآوری دریافت میکنید. در روز زایمان، کادر پزشکی یا ماما خون بند ناف را جمعآوری کرده و برای پردازش و ذخیرهسازی به بانک ارسال میکنند.