تزریق پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) و سلولهای بنیادی دو روش درمانی نوین و متفاوت از همدیگر هستند که در درمان مشکلات زانو، بهویژه پارگیهای مینیسک، به کار میروند. پی آر پی از پلاکتهای خون خود بیمار برای تحریک فرایند ترمیم و بازسازی بافت استفاده میکند، درحالیکه سلولهای بنیادی، با توانایی تبدیلشدن به انواع مختلف سلولها، به بهبود بافت آسیبدیده کمک میکنند.
تحقیقات نشان دادهاند که ترکیب این دو روش (تزریق پی آر پی همراه با سلولهای بنیادی) میتواند تأثیر چشمگیری در درمان آسیبهای وارد شده به مینیسک، حتی در بخش سفید با خونرسانی کم، داشته باشد. این روش ترکیبی میتواند در حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد بهبودی ببخشد و در بسیاری از موارد، نیاز به جراحی را کاهش دهد. برای استفاده از این درمان، معمولاً ۲ تا ۳ جلسه تزریق در فاصله ۳ هفتهای نیاز است تا بهترین نتیجه حاصل شود.
این روش چگونه عمل میکند؟
پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) یک روش درمانی است که در آن پلاکتهای حاوی فاکتور رشد از خون بیمار استخراج و به ناحیه آسیبدیدهی مینیسک تزریق میشود. سپس این پلاکتها با ترشح فاکتورهای رشد و سیتوکینهای ضدالتهاب بافت غضروفی آسیبدیده را ترمیم کرده و درد و التهاب را نیز در این ناحیه مهار میکند. اما در مواردی که پارگی بافت مینیسک شدید باشد، اثرگذاری این روش خیلی بالا نخواهد بود؛ بنابراین، تحقیقات جدید پیوسته به دنبال روشهای پیشرفتهتر برای بهبود نتایج درمانی هستند.
مطالعات جدید نشان میدهند که روش درمانی تزریق سلولهای بنیادی میتواند حتی پارگیهای شدیدتر مینیسک یا مشکلات غضروفی مانند نرمی کشکک زانو را به طور چشمگیری ترمیم کند. در این روش، ترکیب (کوکتل) پی آر پی و سلولهای بنیادی برای افزایش اثربخشی درمان به کار میرود.
سلولهای بنیادی که سلولهای تخصص نیافتهای هستند، قادرند به انواع مختلف سلولها تمایز پیدا کنند. این ویژگی به آنها این امکان را میدهد که بعد از تزریق به سلولهای بافت غضروفی آسیبدیده تبدیل شده و فرایند ترمیم و بازسازی بافت را آغاز کنند. اما دلیل اینکه از پی آر پی در کنار سلولهای بنیادی برای تقویت اثرات درمانی استفاده میشود این است که پی آر پی حاوی فاکتورهای رشد بوده که میتوانند هم سلولهای بنیادی را به ناحیه آسیبدیده جذب کنند و هم محیطی غنی از عوامل ضروری برای تمایز و رشد سلولهای بنیادی فراهم میکند که به سلولهای بنیادی کمک میکند تا بهتر و سریعتر بافت مینیسک را ترمیم کنند.
ازطرفی تزریق سلولهای بنیادی بهتنهایی میتواند فرایندی دردناک باشد؛ اما وقتی تزریق بهصورت کوکتل پی آر پی با سلولهای بنیادی به عمق بافت آسیبدیده صورت میگیرد ویژگی ضدالتهابی پلاکتهای موجود در پی آر پی درد و التهاب حاصل از فعالیت سلولهای بنیادی را مهار کرده و درمانی بدون دردی را فراهم میکند.
زمان بهبودی پس از تزریق سلولهای بنیادی برای رفع عارضهی پارگی مینیسک به عوامل مختلفی، از جمله شدت پارگی مینیسک، سن بیمار، وضعیت سلامتی عمومی، و… بستگی دارد؛ بااینحال، بهطورکلی، در بازهی زمانی ۳ تا ۶ ماه اول پس از تزریق باید اثرات مثبت درمانی؛ مانند کاهش درد، بهبود عملکرد زانو و افزایش دامنه حرکتی را مشاهده کنید.
اگر پس از این مدت هیچگونه بهبودی محسوس یا کاهش درد نداشتید، یا اگر درد به طور قابلتوجهی ادامه پیدا کرد، حتماً باید با پزشک خود مشورت کنید.
توجه داشته باشید که درمان با سلولهای بنیادی فرایندی تدریجی است و ممکن است در برخی موارد زمان بیشتری نیاز باشد تا اثرات کامل خود را نشان دهد؛ بنابراین، صبر و پیگیری دقیق روند درمان اهمیت زیادی دارد.
آیا شما کاندید مناسبی برای تزریق سلولهای بنیادی در درمان پارگی مینیسک هستید؟
عوامل مختلفی وجود دارند که تعیین میکنند آیا تزریق سلولهای بنیادی برای درمان پارگی مینیسک برای شما مناسب است یا خیر.
متخصص ارتوپد با بررسی تاریخچه پزشکی، انجام معاینات فیزیکی و تجویز آزمایشات و تصاویر عکسبرداری مختلف (مانند MRI یا سونوگرافی)، شدت پارگی و وضعیت کلی مفصل زانوی شما را ارزیابی میکند تا تصمیم بگیرد که آیا این روش درمانی برای شما مؤثر خواهد بود و آیا میتواند باعث ترمیم بافت آسیبدیده شود یا خیر. در ادامه، به بررسی دقیقتر این عوامل و شرایطی که میتوانند اثربخشی درمان با سلولهای بنیادی را تحتتأثیر قرار دهند، خواهیم پرداخت.
نوع و شدت پارگی مینیسک(ناحیه و نوع پارگی)
مینیسک زانو از دو بخش اصلی تشکیل شده: بخش خارجی (قرمز) و بخش داخلی (سفید). بخش خارجی مینیسک به دلیل رگهای خونی فراوان دارای خونرسانی بهتری است و بنابراین ترمیم آن سریعتر انجام میشود، درحالیکه بخش داخلی خونرسانی کمتری دارد و ترمیم آن دشوارتر است.
وقتی این بافت دچار پارگی میشود آسیب آن نیز به انواع مختلفی تقسیم میشود: پارگی طولی (Longitudinal)، پارگی افقی (Horizontal)، پارگی مورب (Oblique)، و پارگی پیچشی (Radial). هرکدام از این آسیبها میتوانند علائم و شدت متفاوتی داشته باشند و بسته به محل ایجاد، روشهای مختلفی برای درمان آن لازم است.
تزریق کوکتل سلولهای بنیادی همراه با پی آر پی برای درمان پارگی مینیسک معمولاً در پارگیهای عمقی و در نواحی داخلی با خونرسانی ضعیف، مانند بخش سفید مینیسک، مؤثرتر است. تزریق پی آر پی بهتنهایی ممکن است در ترمیم پارگیهای سطحی و غیر عمقی مخصوصاً در بخش قرمز مینیسک مؤثر باشد، اما وقتی که با سلولهای بنیادی ترکیب شده و تزریق میشود، اثرات بهبود بخش آن افزایشیافته و ترمیم بافتهای آسیبدیده با خونرسانی کم را نیز به طور قابلتوجهی تسریع میکند. در این روش، پی آر پی با ترشح فاکتورهای رشد، محیط مناسبی برای سلولهای بنیادی فراهم میآورد تا به طور مؤثرتری به غضروف و بافت آسیبدیده تبدیل شوند و روند ترمیم را تسریع کنند؛ بنابراین، تزریق سلولهای بنیادی همراه با پی آر پی برای پارگیهای عمقی و شدید مینیسک، گزینهای مؤثر و مناسب است.
سن و توان بازسازی بدن
با افزایش سن، سلولهای بدن مانند سلولهای بنیادی و حتی پلاکتها (برای تزریق پی آر پی) در بدن دچار تغییراتی میشوند که توانایی آنها برای ترمیم و بازسازی بافتهای آسیبدیده را تحتتأثیر قرار میدهد. بهعبارتدیگر، این سلولها بهتدریج ویژگیهای خود مانند قابلیت ترمیم، تکثیر و تمایز به سلولهای مختلف از جمله سلولهای غضروفی مینیسک، را از دست میدهند. به همین دلیل، تزریق سلولهای بنیادی و پی آر پی در سنین بالاتر ممکن است نتایج کمتری را به دنبال داشته باشد. ازاینرو، این درمانها معمولاً برای افراد جوانتر (بین ۲۰ تا ۴۰ سال) بیشتر توصیه میشود، چرا که در این سنین سلولها از قابلیت بازسازی بالاتری برخوردار هستند.
بااینحال، اگر برای افراد میانسال از سلولهای بنیادی اهدا شده (که معمولاً از بانکهای سلولی تهیه میشوند) استفاده شود، این مشکل تا حد زیادی برطرف میگردد. سلولهای بنیادی اهدا شده معمولاً از خون بندناف جنین یا بافتهای جوان استخراج شده و به همین دلیل، از قابلیت ترمیم و بازسازی بالاتری برخوردار هستند. این سلولها برخلاف روش پی آر پی که کیفیت و تعداد پلاکتها در افراد مسن ممکن است کاهش یابد، توانایی بازسازی بافتها را حتی در افراد میانسال نیز حفظ میکنند و میتوانند در ترمیم آسیبهای غضروفی و مینیسک مؤثر واقع شوند؛ بنابراین، ترکیب سلولهای بنیادی اهدا شده با پی آر پی به طور خاص در افراد مسن بسیار مؤثرتر از استفاده از پی آر پی بهتنهایی است.
علائم و وضعیت زانو (میزان محدودیت عملکردی)
علائمی که تجربه میکنید و وضعیت مینیسک زانو شما نقشی تعیینکننده دارند که آیا تزریق سلولهای بنیادی برای آسیب شما گزینهی مناسبی است یا خیر.
در برخی موارد، اگر آسیب مینیسک به حدی باشد که عملکرد زانو را مختل کند، پزشک ممکن است ابتدا جراحی را پیشنهاد دهد و سپس از تزریق سلولهای بنیادی برای تسریع روند بهبودی استفاده کند.
ازطرفی، افرادی که دچار آسیبهای ورزشی شدهاند، فعالیتهای فیزیکی سنگین انجام میدهند، یا در مشاغلی فعالیت میکنند که مستلزم فشار مداوم بر زانو است، معمولاً بهتر است به جای تزریق سلولهای بنیادی، کاندید جراحی شوند، چرا که احتمال بازگشت این آسیب پس از تزریق در این گروه از افراد بیشتر است.
درمقابل، تزریق سلولهای بنیادی همراه با پی آر پی میتواند در مواردی که پارگی مینیسک جزئی یا متوسط در تصویر امآرآی گزارش شده باشد، بهعنوان یک درمان جایگزین برای جراحی توصیه شود. در چنین شرایطی، تزریق کوکتل سلولهای بنیادی و پی آر پی میتواند ترمیم طبیعی بافتهای آسیبدیده را تحریک کرده، و با کاهش درد، عملکرد زانو را بهبود ببخشد.
توجه داشته باشید که بسته به میزان آسیب و محل پارگی مینیسک، زمان بهبودی با این روش متفاوت است؛ بنابراین، باید آگاه باشید که فرایند درمان ممکن است زمانبر باشد و به صبر و پیگیری منظم نیاز داشته باشد.
تمایل به درمان غیرتهاجمی
طبیعتاً بسیاری از افراد تمایل دارند که بهجای جراحی، از روشهای غیرتهاجمی برای درمان آسیبهای زانو استفاده کنند. تزریق سلولهای بنیادی به همراه پی آر پی یک روش درمانی است که توانسته در ترمیم آسیبهای جدی مینیسکها مؤثر واقع شود و حتی در مواردی که آسیب وسیع است، بهعنوان جایگزینی برای جراحی عمل کند.
بااینحال، اگر پزشک پس از ارزیابی وضعیت زانو و بررسی نتایج تصویربرداری مانند امآرآی، عمل جراحی را پیشنهاد دهد، بهتر است به توصیهی پزشک خود توجه کنید. در مواردی که آسیب بهشدت گسترده است و روشهای غیرتهاجمی تأثیر کافی ندارند، جراحی میتواند انتخاب بهتری باشد.
وضعیت سلامت عمومی
سلامت عمومی تأثیر زیادی بر اثربخشی این روش درمانی دارد. برخی از بیماریها میتوانند توانایی بدن شما در ترمیم و بازسازی بافتها را محدود کنند و ازاینرو حتی اگر سایر شرایط برای این نوع درمان مناسب باشد، این روش درمانی ممکن است نتیجهی خوبی ندهد یا اثربخشی کمتری داشته باشد.
برای مثال، در افرادی که دیابت کنترلنشده دارند، به دلیل سطح بالای قند خون و اختلالات متابولیکی که فرایندهای ترمیمی بدن را مختل میکند، ممکن است تزریق سلولهای بنیادی اثربخشی مناسبی نداشته باشند.
همچنین، بیماریهای خودایمنی مانند آرتروز یا لوپوس که بیماری اختلالات سیستم ایمنی بدن هستند، باعث میشوند که سلولهای بنیادی بهدرستی در محل آسیبدیده عمل نکنند. استفاده از پرسشنامه تشخیص آرتروز زانو میتواند به شناسایی زودهنگام و دقیقتر این بیماری کمک کند.
بهعلاوه، افرادی که سابقهی سرطان دارند یا در حال درمان با شیمیدرمانی یا رادیوتراپی هستند، نیز ممکن است به دلیل ضعف سیستم ایمنی و کاهش توان ترمیمی بدن، به نتایج مطلوبی از این روش درمانی دست پیدا نکنند.
ازاینرو، پیش از انجام درمان با سلولهای بنیادی، بسیار مهم است که وضعیت سلامت عمومی خود را بادقت مورد بررسی قرار دهید و قبل از اقدام به این تزریق، با پزشک خود دررابطهبا بیماری زمینهای که دارید مشورت کنید تا پزشک بتواند ارزیابی دقیقی انجام دهد و تصمیم بگیرد که آیا این روش درمانی برای شما مناسب است یا خیر.
آمادگی برای پیگیری درمان
زمانی که درمان با سلولهای بنیادی و پیآرپی برای شما تجویز میشود، باید بدانید که این درمان فرایندی تدریجی است. ازآنجاییکه این روش بر ترمیم و بازسازی بافتهای آسیبدیده تمرکز دارد، لازم است صبور باشید و پیگیر روند درمان خود باشید.
یکی از نکات مهم این است که پس از تزریق، حتماً به دستورالعملهای پزشک خود دررابطهبا مراقبتهای بعد از تزریق توجه کنید و جلسات فیزیوتراپی و توانبخشی را در مراکز تخصصی و بهموقع انجام دهید تا فرایند بهبودی به بهترین نحو پیش برود. همچنین، ممکن است پزشک شما از ترکیب چند روش درمانی مختلف برای بهبود سریعتر و کاملتر وضعیت زانو استفاده کند، بنابراین مهم است که به توصیههای پزشک در این زمینه نیز توجه داشته باشید.
اگرچه درمان با سلولهای بنیادی و پیآرپی میتواند برای بسیاری از افراد نتایج مثبتی به همراه داشته باشد، اما باید توجه داشته باشید که این روش درمانی همیشه جایگزین جراحی نیست.
در مواردی که آسیب بهقدری شدید باشد که سلولهای بنیادی نتوانند بهتنهایی فرایند ترمیم را به طور کامل انجام دهند، جراحی ضروری می شود. این درمان بیشتر برای آسیبهای جزئی و متوسط مؤثر است و در صورت نیاز به اصلاحات ساختاری در مفصل، جراحی ممکن است گزینهی مناسبتری باشد.
البته برای افرادی که به هر دلیلی نمیخواهند جراحی انجام دهند، این روش میتواند یک گزینه مؤثر و غیرتهاجمی درنظر گرفته شود. در این شرایط، پزشک ممکن است این نوع تزریق را بهعنوان جایگزینی برای جراحی پیشنهاد کند؛ بنابراین، توصیه میشود که پس از مشاوره دقیق با پزشک خود و بررسی نتایج تصویربرداری، تصمیمگیری کنید و از هرگونه تأخیر در انجام جراحی یا درمانهای ضروری دیگر خودداری کنید.
چگونه برای درمان با سلولهای بنیادی آماده شویم؟
- ارزیابی اولیه
برای شروع درمان با سلولهای بنیادی، پزشک ابتدا ممکن است آزمایش خون برای بررسی وضعیت سلامت عمومی شما، سطح التهاب و بیماریهای زمینهای مانند دیابت، فشارخون بالا یا اختلالات انعقادی تجویز کند. این آزمایشها به پزشک کمک میکنند تا اطمینان حاصل کند که شما برای این درمان آماده هستید و هیچ مشکلی که ممکن است بر روند درمان تأثیر بگذارد وجود ندارد. همچنین، ممکن است پزشک درخواست عکس امآرآی از زانو داشته باشد تا میزان آسیب مینیسک و شرایط دقیق مفصل شما را بررسی کند.
- قطع مصرف داروهای خاص
قبل از انجام تزریق، معمولاً پزشک از شما میخواهد که داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) و داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین را برای مدت مشخصی (معمولاً یک هفته) قطع کنید. این داروها میتوانند خطر خونریزی در ناحیه تزریق را افزایش داده و روند بهبودی را مختل کنند. همچنین، مصرف این داروها ممکن است بر عملکرد پلاکتها تأثیر بگذارند و در نتیجه توانایی بدن برای ترمیم بافت را کاهش دهند.
- تغذیه و رژیم غذایی مناسب
تغذیهی مناسب چندین روز قبل از تزریق نیز نقش مهمی در آمادگی بدن برای درمان با سلولهای بنیادی ایفا میکند. برای افزایش کیفیت سلولهای خونی، بهتر است از مواد غذایی سرشار از ویتامینهایی مانند ویتامین C و E (که در میوههایی چون توتفرنگی، کیوی، پرتقال و سبزیجات یافت میشود) و ویتامین D (که در ماهی و زرده تخممرغ موجود است) استفاده کنید.
همچنین، مصرف مواد غذایی حاوی پروتئین مانند مرغ، ماهی، تخممرغ و حبوبات برای تقویت فرایند بازسازی بافتها و افزایش تعداد سلولهای بنیادی بسیار مهم است.
ازطرفی، مصرف مایعات به مقدار کافی نیز ضروری است، چرا که بدن نیاز به هیدراتاسیون مناسب دارد تا بتواند سلولها را به طور مؤثرتری بازسازی کند. به همین دلیل، مصرف حداقل ۸ لیوان آب در روز و اجتناب از الکل و نوشیدنیهای کافئیندار که میتوانند باعث کمآبی بدن شوند، توصیه میشود.
- آمادهسازی ناحیهی برداشت سلول
درصورتیکه قرار است سلولهای بنیادی از بدن خود شما برداشت شود (مثلاً از ناحیه چربی یا مغز استخوان)، لازم است ناحیهی برداشت سلولها آماده شود. برای برداشت چربی، قسمتی از بدن شما که برای برداشت سلولها انتخاب شده (مانند شکم یا ران)، باید تمیز و بدون هر گونه کرم یا لوسیون باشد؛ بنابراین، در روز قبل از عمل یا روز عمل، از هر گونه محصول مراقبت از پوست در ناحیه انتخابشده خودداری کنید. درصورتیکه پزشک از شما خواسته است که ناحیه را اصلاح کنید (مثلاً اصلاح موهای بدن)، بهتر است این کار را چند روز قبل از درمان انجام دهید.
مهم است که طبق دستورالعملهای پزشک دقیقاً عمل کنید، چرا که این آمادگیها میتوانند بر موفقیت فرایند برداشت سلولها و روند درمان تأثیر بگذارند.
مراحل درمان با تزریق سلولهای بنیادی و PRP
مراقبت های بعد از تزریق سلول های بنیادی و پی آر پی برای درمان پارگی مینیسک
پس از تزریق، رعایت دقیق توصیههای بعد از آن برای دستیابی به بهترین نتایج درمانی بسیار اهمیت دارد. این مراقبتها نهتنها شامل پیروی از دستورالعملهای پزشک، بلکه دربردارندهی تمرینات توانبخشی، محدودیت در فعالیتهای فیزیکی، و استفاده از داروهای تجویز شده است که روند بهبودی را تسریع میکند.
در این مرحله، هرگونه غفلت از دستورالعملها میتواند بر نتیجهی درمان تأثیر منفی بگذارد. به همین دلیل، پزشکان توصیه میکنند که پس از تزریق، بهدقت دستورالعملها را انجام دهید تا نتایج مطلوبی به دست بیاورید. در ادامه، به توضیح این توصیهها خواهیم پرداخت.
کوتاه مدت(هفته ی اول تا ماه اول)
بعد از انجام تزریق، معمولاً نیاز به بستریشدن نیست و میتوانید به خانه برگردید. بااینحال، باید حداقل یک یا دو روز اول را به استراحت بپردازید و از انجام فعالیتهای سنگین یا فیزیکی خودداری کند. بهعنوانمثال، بهتر است از نمازخواندن بهصورت ایستاده، بالا و پایینرفتن از پله یا خم و راست کردن زیاد زانو در ابتدای روزهای بعد از تزریق اجتناب کنید.
همچنین، کارهای سنگین خانه مانند بلندکردن اجسام سنگین یا فعالیتهای سنگین بدنی باید تا مدتی کنار گذاشته شود. در مقابل، پیادهروی سبک و تمرینات کششی سبک میتواند در این بازهی زمانی مفید باشد.
در طول یک ماه اول، بهتر است از مواد غذایی ضدالتهاب و تقویتکننده برای حمایت از روند ترمیم استفاده کنید. مواد غذایی غنی از پروتئین، امگا-۳ و ویتامین C مانند ماهی (سالمن، قزلآلا)، مغزها و دانهها، سبزیجات، میوهها و همچنین سوپهای حاوی استخوان و آب قلم (که غنی از کلاژن و مواد معدنی است) به تسریع فرایند ترمیم کمک میکنند. علاوه بر این، مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین D مانند زردهی تخممرغ و کلسیم مثل لبنیات و بادام برای تقویت استخوانها مفید است. علاوه بر تغذیه مناسب، پزشک ممکن است مصرف قرص غضروف ساز زانو را هم توصیه کند تا فرایند بازسازی بافت غضروفی سریعتر و مؤثرتر انجام شود و زانو پس از تزریق سلولهای بنیادی و PRP بهتر تقویت شود.
به طور معمول، برای ترمیم کامل پارگی مینیسک با این روش، نیاز به ۲ تا ۳ جلسه تزریق در فواصل تقریبی ۳ هفتهای وجود دارد؛ بنابراین، ممکن است در این بازهی زمانی نیاز باشد که در جلسات بعدی نیز شرکت کنید تا روند درمان تکمیل شود و به نتیجه مطلوب برسید.
بلند مدت(ماه دوم به بعد)
بعد از اتمام جلسات تزریق سلولهای بنیادی و PRP ، بسیار مهم است که همچنان به دستورالعملهای پزشک ادامه دهید، زیرا این تزریق بهصورت تدریجی اثر خود را نشان میدهد و ترمیم بافتها در طول زمان صورت میگیرد. هرچند که جلسات تزریق به پایان رسیده، اما نیاز به انجام تمرینات توانبخشی و فیزیوتراپی وجود دارد تا مفصل زانو به حالت طبیعی خود بازگردد. تمرینهای جلسات فیزیوتراپی شما شامل تمرینهای تقویت عضلات اطراف زانو و بهبود دامنهی حرکتی است که در فرایند بهبودی تأثیر دارد و از بروز آسیبهای مجدد جلوگیری میکند.
در این مدت، باید از فعالیتهایی که فشار زیادی بر زانو وارد میکنند، اجتناب کنید. این شامل ورزشهای پرفشار مانند دویدن، پریدن یا وزنهبرداری سنگین است که میتوانند تأثیر منفی در روند ترمیم داشته باشد. همچنین، باید از قرارگرفتن در وضعیتهایی که بهزانو آسیب میزنند (مثل ایستادن طولانیمدت یا خمشدن ناگهانی) پرهیز کنید. بهعلاوه، در این مرحله، نباید حرکات ناگهانی یا پیچش زانو به سمتهای مختلف را انجام دهید تا فشار اضافی به ناحیهی آسیبدیده وارد نشود.
برای افزایش تأثیر درمان در درازمدت، رعایت رژیم غذایی مناسب و حفظ وزن بدن اهمیت بسیاری دارد. کاهش وزن اضافی میتواند فشار کمتری بهزانو وارد کرده و فرایند ترمیم را تسریع کند. علاوه بر این، توصیه میشود که به طور منظم به فیزیوتراپ خود مراجعه کنید و تمرینات بازتوانی را طبق برنامهی مشخص شده انجام دهید. این اقدامات کمک میکنند تا علاوه بر ترمیم پارگی مینیسک، زانو به بهترین شکل ممکن تقویت و پایدار شود.
بعد از انجام تزریق سلولهای بنیادی و PRP برای درمان پارگی مینیسک، شما باید منتظر تغییرات تدریجی در وضعیت زانو باشید. اولین نشانههای بهبود معمولاً کاهش درد و افزایش راحتی در حرکت است. اگر بهمرورزمان احساس کنید که درد کمتری دارید، دامنه حرکتی زانو بهبودیافته و قادر به انجام فعالیتهای روزمره مانند راهرفتن، خم و راست کردن زانو بدون مشکل هستید، اینها نشانههایی از تأثیر مثبت درمان هستند. بااینحال، فرایند ترمیم بهتدریج اتفاق میافتد و ممکن است تا چند ماه طول بکشد تا نتیجه کامل دیده شود.
اما اگر در طول این مدت درد یا تورم ادامهدار را تجربه کردید یا وضعیت زانو بدتر شد، لازم است که با پزشک خود تماس بگیرید و وضعیت را بررسی کنید. در غیر این صورت، روند بهبود بهتدریج و با انجام تمرینات و فیزیوتراپیهای مناسب، ادامه خواهد یافت.
عوارض احتمالی تزریق سلول های بنیادی با پی ار پی به زانو
تزریق سلولهای بنیادی به همراه پی آر پی بهعنوان یک روش نوین و کمخطر در درمان آسیبهای زانو شناخته میشود، اما مانند هر درمان پزشکی دیگر، ممکن است با عوارضی همراه باشد. این عوارض بهطورکلی نادر هستند و معمولاً در صورت انجام درمان در یک مرکز معتبر و تحتنظر پزشک متخصص، بروز نمیکنند. مهمترین نکته این است که انتخاب یک مرکز بهداشتی و پزشک حاذق باعث کاهش احتمال بروز مشکلات احتمالی میشود.
کلینیک تخصصی دکتر گوهری با فراهمکردن فضایی استاندارد و امن، به طور کامل از صحت و ایمنی درمانها اطمینان میدهد.
در این بخش به بررسی عوارض نادر این روش درمانی خواهیم پرداخت.
درد یا ناراحتی موقت در محل تزریق یا محل برداشت سلول های بنیادی
بعد از تزریق سلولهای بنیادی و پی آر پی، طبیعی است که در محل تزریق یا محل برداشت سلولها، درد یا ناراحتی موقتی احساس کنید. این درد عمدتاً به دلیل واکنش طبیعی بدن به فرایند درمان و تحریک بافتها بهمنظور شروع ترمیم، ایجاد میشود. زمانی که تأثیر داروهای بیحسی از بین میرود، ممکن است احساس درد یا تورم در ناحیهی تزریق یا ناحیهی برداشت سلولها بیشتر حس شود که معمولاً خفیف و موقتی بوده و با استراحت کافی، استفاده از کمپرس سرد، یا مصرف مسکنهای تجویز شده توسط پزشک به طور قابلتوجهی کاهش مییابد. درصورتیکه درد ادامهدار یا شدید باشد، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.
عفونت در محل تزریق
در برخی موارد نادر، ممکن است محل تزریق یا برداشت سلولهای بنیادی دچار عفونت شود، بهویژه اگر ناحیه بهدرستی تمیز نشده باشد یا ابزارهای مورداستفاده استریل نبوده باشند. این مشکل معمولاً در مراکز غیرمعتبر و با استانداردهای بهداشتی پایین رخ میدهد. با انتخاب یک مرکز معتبر و تحت نظارت پزشک متخصص، خطر بروز عفونت را به حداقل برسانید.
علائم عفونت شامل قرمزی، تورم، گرما در ناحیه تزریق، درد شدید یا مداوم، ترشح چرک، و گاهی تب است. اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، باید بلافاصله با پزشک خود مشورت کنید تا روش درمانی مناسبی (مانند دریافت آنتیبیوتیک) برای شما انتخاب شود. رعایت بهداشت و انتخاب مرکز استاندارد از بروز این عارضه جلوگیری میکند.
واکنشهای آلرژیک
اگر در فرایند درمان پارگی مینیسک از سلولهای بنیادی بانک خون برای تزریق به زانوی شما استفاده شود، احتمال بروز واکنشهای آلرژیک وجود دارد که البته نادر است.
این واکنشها به دلیل تفاوتهای موجود بین سلولهای اهدا شده از فرد دیگر یا سلولهای جنینی موجود در بندناف با سلولهای بدن شما به وجود میآید. با اینکه این سلولها پیش از استفاده، در آزمایشگاه برای اطمینان از ایمن بودن تست میشوند، برخی افراد ممکن است به طور غیرمنتظرهای به آنها واکنش حساسیتی نشان دهند.
درصورتیکه واکنش آلرژیک رخ دهد، علائمی مانند کهیر، تورم در محل تزریق، درد یا التهاب شدید، خارش، یا در موارد نادر، مشکلات تنفسی میتواند بروز کند.
برای پیشگیری از این عوارض، درصورتیکه دارای بیماریهای خاصی مانند آلرژیهای شدید یا اختلالات سیستم ایمنی هستید، توصیه میشود که پیش از انجام تزریق، این موضوعات را با پزشک خود در میان بگذارید. پزشک ممکن است در این شرایط آزمایشهای ایمونولوژیک را برای بررسی احتمال بروز واکنشهای آلرژیک توصیه کند. در صورت مشاهده هرکدام از علائم ذکرشده، مراجعه فوری به پزشک برای ارزیابی و درمان ضروری است.
کبودی یا هماتوم در محل برداشت سلول یا تزریق
در حین تزریق سلولهای بنیادی یا برداشت سلول از بدن، به دلیل ورود یک جسم خارجی به بدن، تورم و هماتوم (کبودی) در محل تزریق یا برداشت سلول طبیعی است. این واکنشها معمولاً به دلیل آسیبهای جزئی به رگهای خونی سطحی ایجاد میشود و میتوانند در نواحی خاصی مانند محل تزریق یا ناحیه برداشت سلول از چربی یا مغز استخوان بروز پیدا کنند. کبودی و تورم معمولاً به شکل لکههای آبی یا بنفشرنگ در ناحیه موردنظر مشاهده شده و معمولاً طی چند روز بهتدریج کمرنگتر میشوند.
برای کاهش شدت این علائم، بهتر است از کمپرس یخ در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول استفاده کنید و همچنین از انجام فعالیتهای سنگین که ممکن است فشار زیادی به این ناحیه وارد کنند خودداری کنید.
این علائم به طور معمول در مدت کوتاهی از بین میروند و جای نگرانی نیست، اما اگر تورم یا کبودی به شکلی غیرمعمولی ادامه پیدا کرد یا با علائم دیگری مانند درد شدید همراه بود، باید برای بررسیهای بیشتر به پزشک مراجعه کنید.
آسیب به بافتهای اطراف در محل برداشت سلولهای بنیادی
زمانی که سلولهای بنیادی از بدن خود بیمار برداشت میشوند، ممکن است در ناحیهی برداشت سلولی، آسیبهای جزئی به بافتهای اطراف ایجاد شود که معمولاً در هنگام برداشت بافت چربی یا مغز استخوان رخ میدهد. برای برداشت چربی، معمولاً از ناحیه شکم، پهلو یا ران استفاده میشود و برای برداشت مغز استخوان، اغلب از استخوانهای لگن یا ران استفاده میکنند. در این فرایند با استفاده از ساکشن (در برداشت چربی) یا سوزنهای خاص (در برداشت مغز استخوان)، به دلیل تحریک ناحیه، ممکن است برخی از سلولها یا بافتها آسیب ببینند.
این دسته از آسیبها معمولاً کم و نادر هستند، اما درصورتیکه رخ دهند، علائمی مانند درد، تورم و کبودی در ناحیهی برداشت مشاهده میشود. درصورتیکه این علائم بعد از چند روز بهبود نیافت یا شدت گرفت، یا اگر علائمی مانند عفونت (قرمزی، گرمی، ترشح) همراه آن ظاهر شد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
اگر علائم زیر که معمولاً در روزهای ابتدایی پس از تزریق طبیعی به نظر میرسند، ادامه پیدا کنند یا به همان شدت باقی بمانند، ممکن است نشانهای از وضعیتی خطرناک باشند که نیازمند مداخله ی فوری پزشک هستند:
- درد شدید و غیرقابل کنترل که شدیدتر از درد قبل از تزریق است
- تورم یا قرمزی بیش از حد در محل تزریق
- تب بالا
- ترشحات غیرطبیعی از محل تزریق
- علائمی مانند تنگی نفس، کهیر، یا خارش شدید
- ضعف یا بیحسی در ناحیه درمانی یا در بدن به طور کلی
برآورد هزینههای تزریق سلولهای بنیادی و PRP برای ترمیم پارگی مینیسک
هزینه تزریق سلولهای بنیادی و PRP برای ترمیم پارگی مینیسک به عواملی مانند شدت آسیب، ناحیه آسیبدیده و تعداد جلسات درمانی تجویز شده بستگی دارد. در کلینیک دکتر گوهری که از تجهیزات پیشرفته و استانداردهای بهداشتی بالا برخوردار است، هزینه پایه برای این درمان در سال ۱۴۰۳ بین ۱۲ تا ۱۳ میلیون تومان متغیر است. این مبلغ شامل تمامی مراحل درمان در یک جلسه تزریق میشود و باتوجهبه کیفیت بالا و خدمات تخصصی ارائه شده، ارزش قابلتوجهی دارد.
سؤالات متداول
آیا خانمهای باردار نیز میتوانند این نوع تزریق را برای پارگی مینیسک خود داشته باشند؟
برای خانمهای باردار معمولاً تزریقهای سلولهای بنیادی و PRP خیلی مرسوم نیست، زیرا تأثیر این درمانها بر جنین هنوز بهطور کامل مطالعه نشده است. برای این دسته از بیماران، معمولاً درمانهای غیرتهاجمی و مراقبتهای فیزیکی توصیه میشود تا از هر گونه خطر احتمالی جلوگیری شود.
آیا تزریق سلولهای بنیادی میتواند در بیمارانی که مینیسک آنها دچار پارگی کامل شده است، کارایی داشته باشد؟
بله، تزریق سلولهای بنیادی میتواند برای پارگیهای کامل مینیسک مفید باشد، بهویژه برای کسانی که شرایط مناسبی برای جراحی ندارند. این روش کمک میکند تا ترمیم بافت آسیبدیده تسریع شده و علائم کاهش یابد، اما در برخی موارد ممکن است نیاز به چندین جلسه درمان باشد.
آیا این روش درمانی برای افراد با سابقه ی سکته قلبی یا مشکلات قلبی خاص مناسب است؟
افراد با سابقه ی سکته قلبی یا مشکلات قلبی باید پیش از تزریق سلولهای بنیادی با پزشک خود مشورت کنند. در برخی موارد، ممکن است مشکلات قلبی تاثیر منفی بر فرایند درمان داشته باشند. پزشک معالج با توجه به شرایط فردی و ارزیابیهای پزشکی میتواند تصمیم نهایی را بگیرد.
آیا تزریق سلولهای بنیادی میتواند به درمان آسیبهای مزمن مینیسک که مدت طولانی درمان نشدهاند، کمک کند؟
بله، این روش میتواند به درمان آسیبهای مزمن مینیسک کمک کند، بهویژه اگر آسیب به بافتها بهطور کامل بهبود نیافته باشد. سلولهای بنیادی میتوانند به بازسازی و ترمیم بافت آسیبدیده کمک کنند، اما موفقیت درمان بستگی به شدت و نوع آسیب وارد شده دارد.
آیا پس از انجام این درمان، هنوز هم احتمال نیاز به جراحی در آینده وجود دارد؟
بله، در برخی موارد احتمال نیاز به جراحی همچنان وجود دارد. اگر آسیب به حدی جدی باشد که با درمانهای غیرتهاجمی مانند سلولهای بنیادی و PRP قابل ترمیم نباشد، جراحی ممکن است لازم باشد. اما این روش میتواند احتمال نیاز به جراحی را کاهش دهد یا مدت زمان بازگشت به جراحی را به تأخیر اندازد.
آیا تزریق PRP برای درمان پارگیهای مینیسک در افراد مسنتر که ممکن است به مشکلات دیگر مفاصل مبتلا باشند، موثر است؟
تزریق PRP میتواند برای افراد مسن مفید باشد، اما ممکن است اثرات آن در مقایسه با افراد جوانتر کمتر باشد. در افراد مسنتر، ترکیب PRP با روشهای درمانی دیگر مانند فیزیوتراپی یا رژیمهای خاص میتواند نتیجه ی بهتری داشته باشد.
آیا ممکن است بهدلیل ویژگیهای ژنتیکی افراد، تزریق سلولهای بنیادی نتایج مختلفی بدهد؟
بله، ویژگیهای ژنتیکی افراد میتواند بر نحوه پاسخ به درمان تأثیر بگذارد. برخی افراد ممکن است واکنش بالینی بهتری نسبت به دیگران داشته باشند، که بهویژه در زمینه ترمیم بافتها و سرعت بهبودی مشهود است. در نتیجه، درمان ممکن است بهشکل متفاوتی در افراد مختلف عمل کند.
آیا سلولهای بنیادی تزریقی میتوانند در بازسازی ساختار مینیسک بهطور کامل جایگزین بافت آسیبدیده شوند؟
سلولهای بنیادی میتوانند به ترمیم و بازسازی بافت آسیبدیده کمک کنند، اما بهطور کامل نمیتوانند تمام ساختار مینیسک آسیبدیده را جایگزین کنند. هدف اصلی این درمان تقویت روند ترمیم بافت و کاهش علائم است.
آیا ممکن است تزریق سلولهای بنیادی و PRP برای درمان پارگی مینیسک در ورزشکاران حرفهای و رقابتی نتایج متفاوتی داشته باشد؟
بله، ورزشکاران حرفهای ممکن است نتایج بهتری از تزریق سلولهای بنیادی و PRP بگیرند، زیرا این روش به تسریع ترمیم بافتها و کاهش درد کمک میکند که برای بازگشت سریعتر به فعالیتهای ورزشی مفید است. با این حال، روند درمان بسته به شدت آسیب و نیاز به مراقبتهای پس از درمان متفاوت است.
آیا تزریق سلولهای بنیادی برای ترمیم آسیبهای مینیسک که به آرتروز تبدیل شدهاند، مفید است؟
تزریق سلولهای بنیادی میتواند برای افراد مبتلا به آرتروز که در عین حال آسیب مینیسک دارند، مفید باشد. این درمان به کاهش التهاب و درد کمک میکند، اما در مراحل پیشرفته آرتروز ممکن است نتایج محدودتری داشته باشد.
احتمال بهبودی کامل پارگی مینیسک با سلولهای بنیادی در مقایسه با جراحی به چه صورت است؟
احتمال بهبودی کامل با سلولهای بنیادی بستگی به نوع و شدت آسیب دارد. در مواردی که آسیب شدید نباشد، سلولهای بنیادی میتوانند بهطور مؤثر به ترمیم بافت کمک کنند و نیاز به جراحی را کاهش دهند، اما در برخی موارد، جراحی برای ترمیم کامل مینیسک ضروری است.
آیا رژیمهای غذایی خاص یا مکملهایی وجود دارند که میتوانند به تاثیر این روش درمانی کمک کنند؟
بله، مصرف غذاهای غنی از ویتامینها و مواد معدنی مانند ویتامین C، ویتامین D، کلاژن، و چربیهای امگا-۳ میتواند به تقویت روند ترمیم بافتها کمک کند. همچنین مصرف سوپهای غنی از کلاژن مانند سوپ حاوی آب قلم نیز مفید است.
چرا برخی افراد ممکن است به درمان با سلولهای بنیادی پاسخ مثبت دهند، اما برخی دیگر نه؟
عوامل مختلفی از جمله شدت آسیب، وضعیت عمومی سلامت، و توانایی بدن در پاسخ به درمانهای غیرتهاجمی میتواند تأثیرگذار باشد. پاسخ به سلولهای بنیادی به سیستم ایمنی، سن، و وضعیت ژنتیکی نیز وابسته است.
آیا این روش درمانی برای افرادی که بهطور منظم ورزشهای سنگین انجام میدهند و در معرض آسیبهای زانو هستند، مناسب است؟
بله، این روش میتواند به افراد فعال کمک کند تا آسیبهای زانو را سریعتر ترمیم کنند و از پیشرفت آسیب جلوگیری کنند. با این حال، باید از انجام فعالیتهای سنگین بلافاصله پس از تزریق پرهیز کرده و به فیزیوتراپی و مراقبتهای بعد از درمان توجه ویژه داشت.