پی آر پی (prp) زانو؛ ارزش هزینه با در نظر گرفتن عوارض و ماندگاری

پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) یکی از روش‌های بازسازی‌کننده و غیرجراحی است که برای درمان مشکلات زانو به‌صورت سرپایی در کلینیک انجام می‌شود. این روش که برخی بیماران  آن را «پلاسما درمانی» یا «تزریق خون به مفصل زانو» می‌نامند، شامل تزریق پلاسمای غنی از پلاکت خون خود فرد (معمولاً ۳ تا ۶ میلی‌لیتر) به ناحیه آسیب‌دیده است.

💉بسته به نوع آسیب، تأثیر PRP می‌تواند بین ۱۲ تا ۱۸ ماه ماندگار باشد و به همین دلیل در مقایسه با سایر روش‌های درمانی، ارزش هزینه به نتیجه بالایی دارد و می‌تواند از جراحی جلوگیری کند. عوارض این روش نیز به درد و تورم موقت محدود می‌شود.

🦵این درمان به‌ویژه در بیماران جوان‌تر و برای شرایطی مثل آرتروز خفیف تا متوسط، تاندونیت و پارگی‌های جزئی رباط‌ صلیبی و مینیسک مؤثرتر است، هرچند محدودیت سنی ندارد و حتی بیماران مسن‌تر نیز می‌توانند از مزایای آن بهره‌مند شوند.

😷بااین‌حال، بیمارانی که دچار بیماری‌های عفونی فعال هستند یا شرایط خاصی مانند بیماری تیروئید، کلیوی یا آرتریت روماتوئید دارند، باید پیش از درمان با پزشک متخصص مشورت کنند.

پی آر پی زانو چیست؟

در مراحل اولیه آسیب زانو، یکی از مهم‌ترین عوامل زمینه‌ساز، التهاب مزمن است. اگر زانوی شما دائماً متورم و دردناک است، این نشانه آن است که آسیب‌دیدگی فقط به التهاب محدود نمی‌شود و احتمالاً فرسودگی تدریجی بافت‌های مهم مفصل مانند استخوان، غضروف، رباط و تاندون‌ها نیز آغاز شده است. التهاب و تخریب بافتی در یک چرخه معیوب به یکدیگر وابسته‌اند; هرچه التهاب بیشتر شود، تخریب مفصل شدت می‌گیرد، و هرچه بافت بیشتر آسیب ببیند، التهاب نیز افزایش پیدا می‌کند.

بسیاری از افراد برای کنترل این التهاب و درد از آمپول‌ها و داروهای ضدالتهاب یا تزریق کورتون استفاده می‌کنند. اما باید توجه داشت که مقداری التهاب برای ترمیم طبیعی بافت‌ها ضروری است سرکوب کامل التهاب می‌تواند روند بهبود را متوقف کند و حتی به تضعیف قدرت ترمیم بدن منجر شود.

در این شرایط، درمان با پلاسمای غنی از پلاکت  خون که به آن پی آر پی زانو  (PRP)گفته می‌شود یک رویکرد بازسازی‌کننده موثر است.  برخلاف داروهای ضدالتهاب که همة التهاب را سرکوب می‌کنند، PRP  به‌جای قطع کامل التهاب، آن را تنظیم می‌کند؛ به این معنا که التهاب مزمن و مخرب را کاهش داده و هم‌زمان التهاب ترمیمی و مفید را فعال نگه می‌دارد.

هنگامی که پلاسمای حاوی پلاکت‌ها به مفصل زانو تزریق می‌شود، فاکتورهای ترمیمی پلاکت‌ها، ترکیب مایع مفصلی (مایع سینوویال) را تغییر می‌دهند، پیام‌های التهابی نادرست را کاهش می‌دهد و موجب توقف چرخه تخریب و فعال‌سازی روند بازسازی طبیعی مفصل می‌شود.

🌟 علاوه بر تنظیم التهاب، پلاکت‌های فعال موجود در PRP با آزادسازی فاکتورهای رشد و پروتئین‌های ترمیمی، روند بازسازی مفصل را نیز تقویت می‌کنند. این ترکیبات سلول‌های غضروف‌ساز (کندروسیت‌ها) را به فعالیت بیشتر و ساخت مجدد بافت غضروفی تحریک کرده و هم‌زمان با افزایش خون‌رسانی، رشد رگ‌های خونی جدید (آنژیوژنز) را نیز در بافت‌های اطراف مفصل تسهیل می‌کنند.

تصویر A قبل از پی ار پی – تصویر B یکسال پس از پی ار پی (کاهش قابل‌توجه آسیب غضروفی در بیمار ۶۷ساله)

فرایند ترمیم تدریجی غضروف، تاندون‌ها و سایر اجزای آسیب‌دیده مفصل زانو، PRP را به یکی از روش‌های مؤثر، ایمن و مبتنی بر سازوکارهای طبیعی بدن در مدیریت غیرجراحی آرتروز زانو تبدیل کرده است.

مطالعات نشان می‌دهند که بین ۶۰ تا ۸۵ درصد بیماران مبتلا به آرتروز خفیف تا متوسط، و حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد بیماران با آسیب‌های تاندونی یا مینیسک، به این درمان پاسخ مثبت می‌دهند.

روند درمان زانو با پی ار پی چگونه است؟

درمان زانو با پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) یک روش غیرجراحی و سرپایی است که معمولاً در مطب یا کلینیک انجام می‌شود. فرایند تزریق معمولاً با درد خفیف و قابل‌تحمل همراه است و نیاز به بیهوشی یا بستری ندارد.

🕒 پس از تزریق، پلاکت‌ها و فاکتورهای رشد بلافاصله فعال شده و طی چند روز تا چند هفته، روند ترمیم بافت، کاهش التهاب و بهبود خون‌رسانی را آغاز می‌کنند؛ این فرایند ممکن است تا ۶ تا ۹ ماه ادامه داشته باشد.

در پایان این دوره، مواد فعال موجود در PRP به‌تدریج جذب بدن شده و اثر بیولوژیکی آن کاهش می‌یابد. بااین‌حال، برای حفظ نتایج درمان، در صورت نیاز و با تشخیص پزشک، تکرار تزریق ممکن است توصیه شود.

📆 تعداد جلسات PRP معمولاً بین ۱ تا ۳ نوبت است که بافاصله ۲ تا ۴ هفته انجام می‌شود. در برخی موارد، تکرار سالیانه درمان نیز توصیه می‌گردد. تحقیقات نشان داده‌اند که تزریق‌های متعدد نسبت به تک‌تزریق، در مراحل اولیه آرتروز اثربخشی بیشتری دارند، اما در مراحل پیشرفته تأثیر قابل‌توجهی ندارند.

آیا درمان PRP برای زانو تأییدیه FDA دارد؟ نگاهی به استفاده خارج از برچسب

باوجود استقبال گسترده بیماران و نتایج مثبت گزارش‌شده در  مطالعات مختلف، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تاکنون تأییدیه رسمی برای استفاده از PRP در درمان آرتروز زانو یا سایر آسیب‌های خاص این مفصل صادر نکرده است.

بااین‌حال این روش درمانی امروزه به طور گسترده و موفقیت‌آمیز در مراکز تخصصی، مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع، کاربرد PRP برای زانو در دستة درمان‌های خارج از برچسب (off-label)  قرار دارد؛ یعنی پزشکان مجازند باتکیه‌بر شواهد موجود و تجربه بالینی، از آن برای بهبود بیماران استفاده کنند.

پی ار پی برای کدام آسیب‌های زانو کاربرد دارد؟

نتیجه و اثربخشی پی ار پی به‌طورکلی تحت‌تأثیر سن (بهترین سن زیر 65)  بیماری‌های همراه و مصرف سیگار و الکل است. باتوجه‌به نوع و شدت آسیب نیز می‌تواند اثربخشی متفاوتی نشان دهد. در ادامه درمان‌های قابل‌درمان و میزان اثربخشی آن در هر کدام توضیح داده می‌شود.

آرتروز زانو

PRP  با کاهش التهاب مزمن، تحریک سلول‌های غضروف‌ساز و تقویت بازسازی بافت مفصلی، محیط مفصل را از حالت تخریبی خارج کرده و شرایط را برای ترمیم حفظ می‌کند. این کار می‌تواند روند فرسایش تدریجی غضروف را آهسته‌تر کند. هم چنین استفاده از مکمل‌هایی مانند قرص غضروف‌ساز زانو نیز می‌تواند به حمایت از سلامت غضروف و بهبود انعطاف‌پذیری مفصل کمک کند. البته باید گفت که PRP  بیماری آرتروز را متوقف یا درمان نمی‌کند، اما می‌تواند سرعت پیشرفت آن را کاهش دهد و نیاز به جراحی را به تأخیر بیندازد.

بر اساس مطالعه‌ای با ۵۱۷ بیمار، پس از سه نوبت تزریق پی‌ آر پی، ۶۲٪ بیماران بهبود قابل‌توجهی در درد و عملکرد زانو نشان دادند. اثربخشی در آرتروز خفیف ۷۵٪، متوسط ۶۶٪ و شدید ۵۰٪ بود که نشان‌دهنده تأثیر بیشتر پی‌ آر پی در مراحل اولیه آرتروز است.

رباط

در آسیب‌های رباطی (به‌ویژه رباط صلیبی قدامی (ACL))  مانند پارگی جزئی یا کشیدگی رباط‌های زانو، تزریق PRP  با رساندن فاکتورهای رشد به ناحیه آسیب‌دیده، باعث کاهش التهاب، تسریع ترمیم بافت رباط و تقویت استحکام آن در طول زمان می‌شود. این درمان به‌ویژه در مواردی که پارگی کامل نیست و بیمار نیاز فوری به جراحی ندارد، می‌تواند بسیار مؤثر باشد.

حتی در حین جراحی بازسازی رباط نیز استفاده از PRP می‌تواند مفید باشد؛ مطالعات نشان داده‌اند که افزودن PRP در زمان جراحی می‌تواند روند پذیرش و بلوغ پیوند را تا ۲۰ تا ۳۰ درصد بهبود بخشد. این موضوع به ترمیم بهتر بافت، استحکام بیشتر رباط بازسازی‌شده و بازگشت سریع‌تر به فعالیت کمک می‌کند.

مینیسک

پی‌آرپی (پلاسمای غنی از پلاکت) می‌تواند به ترمیم ساختاری مینیسک کمک کند، اما این اثر به نوع و شدت پارگی بستگی دارد. در پارگی‌های خفیف تا متوسط، به‌ویژه در نواحی با خون‌رسانی خوب (منطقه قرمز – قرمز یا قرمز – سفید)، فاکتورهای رشد آزادشده توسط پی‌آرپی می‌توانند بازسازی بافت را تحریک کرده و به ترمیم ساختاری کمک کنند.

 بااین‌حال، در پارگی‌های شدید یا نواحی بدون خون‌رسانی (منطقه سفید – سفید)، توانایی پی‌آرپی برای ترمیم ساختاری محدود است و شواهد علمی بیشتر بر کاهش درد و بهبود عملکرد متمرکز هستند تا ترمیم کامل ساختاری. اثربخشی بلندمدت در ترمیم ساختاری نیز هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز دارد. (منبع).

آسیب‌های تاندون

در حالی که PRP برای همة آسیب‌های تاندونی زانو یا مواردی مانند پارگی کامل تاندون مناسب نیست، در پارگی‌های جزئی و التهاب تاندون و همچنین در درمان تاندونیت پاتلار (معروف به زانوی برش‌کاران) نتایج امیدوارکننده‌ای داشته است، به‌ویژه در صورت انجام تزریق‌های متعدد و پیگیری بلندمدت.

بااین‌حال، برتری آن نسبت به سایر درمان‌های غیرجراحی مانند شاک‌ویو‌تراپی (ESWT) یا تمرینات اکسنتریک هنوز به طور کامل اثبات نشده است. اثربخشی این روش به عواملی مانند نوع فرمولاسیون PRP، تعداد تزریق‌ها و شرایط بالینی بیمار بستگی دارد (منبع). تصمیم‌گیری در این زمینه بهتر است با مشاورة پزشک متخصص انجام شود.

التهاب سینوویال یا بورسیت زانو

پی‌آرپی می‌تواند در درمان التهاب‌های مزمن و غیرعفونی مفصل زانو – مانند بورسیت ناشی از فشار مکانیکی یا استفادة بیش از حد – مؤثر باشد. بااین‌حال، در مواردی که عفونت فعال وجود دارد (مانند آرتریت یا بورسیت عفونی)، استفاده از این روش توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است التهاب را تشدید کند. به‌طورکلی اثربخشی PRP به شدت التهاب و علت زمینه‌ای بستگی دارد و تشخیص مناسب‌بودن این درمان بر عهدة پزشک متخصص است.

کندرومالاسی کشکک

پی‌آرپی (پلاسمای غنی از پلاکت) در درمان کندرومالاسی کشکک، به‌ویژه در مراحل اولیه تا متوسط (گرید ۱ تا ۳) که غضروف هنوز توانایی ترمیم دارد، مؤثر شناخته شده است. این روش به‌ویژه در افرادی که به دلیل فعالیت زیاد مانند دویدن یا ورزش دچار این مشکل شده‌اند، نتایج قابل‌توجهی نشان داده است.

عواملی مانند روش تهیه PRP و تعداد جلسات تزریق نیز در میزان اثربخشی آن نقش دارند. همچنین، اثرات درمانی پی‌آرپی در مقایسه با تزریق ژل (اسید هیالورونیک) ماندگاری بیشتری داشته و تا ۱۲ ماه نیز گزارش شده است.

استفاده از پی‌آرپی برای درمان شکستگی‌های استخوان یا تمامی انواع درد زانو بدون درنظرگرفتن علت زمینه‌ای (مانند دردهای عصبی یا عفونت‌ها)، از نظر علمی تأیید نشده و بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد. پیش از انجام این درمان، مشورت با پزشک متخصص ضروری است.

فواید تزریق پی ار پی به زانو

مزایای تزریق PRP به زانو قابل‌توجه است، به‌ویژه برای بیمارانی که به دنبال روشی غیرجراحی، کم تهاجم و با عوارض حداقلی جهت کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل هستند. همچنین، PRP می‌تواند به‌عنوان گزینه‌ای جایگزین برای تعویض مفصل زانو در موارد آرتروز خفیف تا متوسط یا آسیب‌های جزئی به رباط‌ها و مینیسک مورد استفاده قرار گیرد.

مقایسه پی ار پی زانو با سایر روش‌های درمانی

پی‌آرپی (PRP) برای آرتروز خفیف تا متوسط و التهاب تاندون بسیار مؤثر است. با ۱-۳ تزریق در ۴-۱۲ هفته، درد و حرکت زانو را تا ۴۵٪ بهتر می‌کند و اثرات تا ۱۲-۱۸ ماه می‌ماند.

اسید هیالورونیک برای آرتروز خفیف خوب است، اما کمتر از PRP اثر دارد. کورتیزون درد را سریع کم می‌کند، ولی فقط ۱-۳ ماه اثر دارد و ممکن است به غضروف آسیب بزند.

هزینه سلول‌های بنیادی گران‌تر است، اما ترمیم بافت قوی‌تری دارند و اثرات تا ۵-۷ سال می‌ماند.

لیزر پرتوان با ۶-۱۲ جلسه درد و التهاب را سریع کم می‌کند، اما نیاز به تجهیزات پیشرفته دارد. امواج شوک برای التهاب تاندون عالی است و ۳-۵ جلسه نیاز دارد. در نهایت انتخاب روش درمانی به شدت مشکل زانو، سن، و بودجه شما بستگی دارد. در جدول زیر این روش‌ها مقایسه شده‌اند.

روش درمانی	ماندگاری اثر	اثربخشی	مزایا و معایب
پی‌آرپی (PRP)	۱۲-۱۸ ماه	بسیار زیاد	– ایمن و از خون خودتان – بدون آسیب به غضروف – گران و بدون پوشش بیمه – بهتر از هیالورونیک و کورتیزون
اسید هیالورونیک	۶-۱۲ ماه	متوسط	– ایمن و مفصل را روان می‌کند. – گران
کورتیزون	۱-۳ ماه	زیاد (کوتاه‌مدت)	– سریع و ارزان – امکان آسیب به غضروف – برای بلندمدت مناسب نیست
سلول‌های بنیادی	۵-۷ سال	بسیار زیاد	– ایمن و ترمیم بافت قوی – خیلی گران – ماندگاری بسیار طولانی
لیزر پرتوان	چند ماه	متوسط تا زیاد	– بدون خطر و غیرتهاجمی – نیاز به جلسات زیاد
امواج شوک	چند ماه	متوسط تا زیاد	– ایمن و غیرتهاجمی – در آرتروز ضعیف

PRP زانو به‌تنهایی یا همراه با سایر روش‌های درمانی؟

برای افزایش سرعت اثربخشی، ماندگاری نتایج و بهبود عملکرد مفصل زانو، تزریق PRP در برخی آسیب‌های زانو اغلب با روش‌های تکمیلی مانند تزریق اسید هیالورونیک (ژل) یا سلول‌های بنیادی ترکیب می‌شود. این ترکیب‌ها باهدف تقویت بازسازی بافت و کنترل بهتر التهاب انجام می‌شوند. در ادامه، به برخی از رایج‌ترین روش‌های درمان ترکیبی اشاره شده است.

نحوه تزریق پی ارپی به زانو

برای تزریق پی‌آرپی، توصیه می‌شود بیمار حدود ۱ تا ۱.۵ ساعت پیش از زمان تعیین‌شده در مطب حضور داشته باشد تا فرایند خون‌گیری و آماده‌سازی PRP بدون وقفه و بادقت کامل انجام شود.

تهیه پی‌آرپی معمولاً در همان کلینیک یا مطب و با استفاده از دستگاه سانتریفیوژ صورت می‌گیرد و نیازی به ارسال نمونه به آزمایشگاه جداگانه نیست. ازآنجاکه اثربخشی پی‌آرپی به‌تازگی و فعال‌بودن فاکتورهای آن وابسته است، باید حداکثر ظرف چند ساعت پس از آماده‌سازی تزریق شود. در ادامه روند تزریق توضیح داده شده است.

خون‌گیری

ابتدا مقدار مشخصی از خون بیمار (معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ میلی‌لیتر) از طریق ورید بازو گرفته می‌شود. این خون پایه‌ای برای تهیه پی‌آرپی خواهد بود.

تهیه پی آر پی

خون گرفته‌شده بلافاصله در دستگاه سانتریفیوژ قرار می‌گیرد تا پلاکت‌ها از سایر اجزای خون جدا شوند. این فرایند معمولاً در دو مرحله انجام می‌شود تا پی‌آرپی با غلظت بالای پلاکت و حداقل ناخالصی به دست آید. همچنین، نوع و غلظت نهایی PRP بسته به نوع آسیب می‌تواند شخصی‌سازی شود؛ برای مثال، در برخی موارد از فرم‌های دارای گلبول سفید و در موارد دیگر از فرم‌های بدون آن استفاده می‌شود تا با نیاز درمانی بیمار هماهنگ باشد.

غلظت پلاکت‌ها باید ۴ تا ۶ برابر بیشتر از پلاسمای معمولی باشد. این غلظت به پزشک کمک می‌کند تا حداکثر اثربخشی را برای بهبود بافت‌ها ارائه دهد.

کشیدن مایع مفصلی (در صورت لزوم)

اگر مفصل زانو دچار تجمع غیرعادی مایع شده باشد (مثلاً در موارد التهاب یا تورم)، قبل از تزریق PRP ممکن است مقداری از این مایع با سرنگ تخلیه شود تا فضا برای تزریق فراهم شود و اثر درمانی بهبود یابد.

تزریق هدایت‌شده با سونوگرافی

تزریق پی ار پی معمولاً با هدایت سونوگرافی انجام می‌شود تا اطمینان حاصل شود که PRP دقیقاً در محل آسیب‌دیده تزریق می‌شود.

مقدار PRP مورد استفاده در تزریق زانو معمولاً بین ۳ تا ۶ میلی‌لیتر متغیر است. حجم دقیق تزریق به نوع آسیب، محل دقیق تزریق (مانند داخل مفصل، بافت سینوویال یا تاندون اطراف زانو)، غلظت نهایی PRP و ارزیابی بالینی پزشک بستگی دارد.

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های PRP، تفاوت در روش‌های آماده‌سازی آن است؛ عواملی مثل غلظت پلاکت‌ها، نحوه استخراج، و تکنیک‌های تزریق می‌توانند تأثیر زیادی بر نتیجه درمان داشته باشند. در مطب دکتر گوهری ابر پلاکت‌ها در محیطی استریل و با بالاترین کیفیت آماده می‌شوند، به‌طوری‌که نه‌تنها نتایج درمان را بهبود می‌بخشند، بلکه احتمال عوارض جانبی را به حداقل می‌رسانند.

عوارض پی آر پی

پی‌آرپی به‌عنوان یک روشی ایمن و کم تهاجم، دارای عوارض معمولاً خفیف و نادر است. این عوارض  به دودسته کوتاه‌مدت (موقت) و بلندمدت (بسیار نادر) تقسیم می‌شوند. در ادامه، عوارض شایع هر دسته توضیح داده می‌شود.

عوارض موقت

این عوارض خفیف و موقتی هستند و معمولاً چند روز تا یک هفته پس از تزریق برطرف می‌شوند.

• درد یا ناراحتی در محل تزریق: ممکن است محل تزریق برای چند روز حساس یا دردناک باشد، مشابه احساس پس از یک آمپول ساده.
• تورم یا کبودی خفیف: گاهی محل تزریق کمی متورم یا کبود می‌شود که به‌خاطر ورود سوزن است و در ۳-۵ روز محو می‌شود.
• شعله‌ور شدگی (افزایش موقت التهاب): ممکن است زانو یا محل تزریق برای ۱-۵ روز کمی دردناک‌تر یا متورم شود، چون بدن به پلاکت‌ها واکنش نشان می‌دهد. این حالت طبیعی است و با استراحت بهبود می‌یابد.
• احساس سفتی در مفصل: در موارد نادر، زانو یا محل تزریق ممکن است برای چند روز احساس پُری یا سفتی داشته باشد که با استراحت برطرف می‌شود.

شاید استفاده از یخ در برخی منابع برای کاهش درد پس از تزریق PRP توصیه شود، اما بهتر است در ۷۲ ساعت اول از آن خودداری کنید تا روند طبیعی التهاب و جریان خون که برای بهبود ضروری است، مختل نشود. اگر درد شدید باشد، تنها با مشورت پزشک و به طور محدود می‌توانید از یخ استفاده کنید.

عوارض نادر و بلندمدت

عوارض ماندگار در پی‌آرپی بسیار نادر هستند و با رعایت استانداردهای پزشکی تقریباً رخ نمی‌دهند.

• عفونت محل تزریق: در موارد بسیار نادر، اگر تجهیزات استریل نباشند، ممکن است عفونت خفیفی ایجاد شود. انتخاب کلینیک معتبر این خطر را به صفر می‌رساند.
• التهاب طولانی: به‌ندرت، برخی افراد ممکن است التهاب خفیفی را برای مدت طولانی‌تر تجربه کنند که با داروهای ضدالتهاب و مشورت با پزشک برطرف می‌شود.

محدودیت تزریق پی ار پی

تزریق پی‌آرپی می‌تواند درمانی مؤثر برای آسیب‌های زانو باشد، اما برای همه افراد مناسب نیست و محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی دارد. در ادامه به بررسی این موارد پرداخته می‌شود.

ممنوعیت‌های مطلق

برخی شرایط پزشکی  زیر تزریق پی‌آرپی را کاملاً ممنوع می‌کنند، زیرا ممکن است خطر عوارض جدی را افزایش دهند یا درمان بی‌اثر باشد.

بیماری‌های خونی

افرادی با ترومبوسیتوپنی (تعداد پلاکت کمتر از ۱۵۰,۰۰۰ در میکرولیتر) یا اختلالات پلاکتی (مانند بیماری فون ویلبراند) کاندید مناسبی نیستند، زیرا پلاکت‌های کافی یا سالم برای تولید پی‌آرپی ندارند. اختلالات انعقادی مانند هموفیلی که خطر خونریزی را افزایش می‌دهند.

عفونت فعال

عفونت در محل تزریق (مانند سلولیت) یا عفونت سیستمیک (مانند سپسیس) تزریق را ممنوع می‌کند، زیرا ممکن است عفونت گسترش یابد یا عوارض جدی ایجاد شود. تب یا علائم عفونت عمومی قبل از تزریق باید بررسی شود.

سرطان فعال

بیماران مبتلا به سرطان فعال، به‌ویژه لوسمی، لنفوم، یا متاستاز استخوانی، نباید پی‌آرپی انجام دهند، زیرا ممکن است رشد سلول‌های سرطانی را تحریک کند یا درمان‌های دیگر را مختل کند.

مصرف داروهای ضدانعقاد غیرقابل‌توقف

بیمارانی که به دلیل شرایط خاص (مانند فیبریلاسیون دهلیزی یا ترومبوز ورید عمقی) نمی‌توانند داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین یا هپارین را متوقف کنند، در معرض خطر خونریزی هستند.

محدودیت‌های نسبی

در برخی موارد زیر، تزریق پی‌آرپی ممکن است بااحتیاط یا پس از رفع موانع انجام شود.

بیماری‌های مزمن کبدی یا کلیوی

این بیماری‌ها می‌توانند بر کیفیت پلاکت‌ها یا پاسخ بدن به پی‌آرپی تأثیر بگذارند. پزشک ممکن است آزمایش‌های خون (مانند تست عملکرد کبد یا کراتینین) را برای ارزیابی درخواست کند.

سن بالا یا نوجوانان

شواهد کافی در مورد ایمنی و اثربخشی پی‌آرپی در نوجوانان یا افراد مسن (بالای ۷۰ سال) وجود ندارد. در این گروه‌ها، تصمیم‌گیری بااحتیاط و بر اساس ارزیابی پزشک انجام می‌شود.

بارداری یا شیردهی

داده‌های محدودی در مورد ایمنی پی‌آرپی در زنان باردار یا شیرده وجود دارد. این افراد باید با پزشک مشورت کنند و معمولاً توصیه می‌شود درمان به تعویق بیفتد.

آمادگی قبل از تزریق پی ار پی

آمادگی صحیح قبل از تزریق PRP زانو شامل رعایت چند دستورالعمل ساده اما مهم است که به بهبود نتایج و کاهش خطر عوارض کمک می‌کند. این آمادگی شامل مشورت با پزشک، قطع برخی داروها، رعایت رژیم غذایی و سایر اقدامات است که در ادامه توضیح داده شده است.

کاهش وزن

حتی کاهش ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند فشار قابل‌توجهی را از روی مفصل زانو بردارد و اثرات ضد‌درد و ترمیمی PRP را به طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

قطع داروهای خاص

حداقل ۳ تا ۴ روز قبل از تزریق، از داروهای ضدالتهابی (مثل ایبوپروفن) و ضدانعقاد خون (مثل آسپرین) خودداری کنید. مکمل‌های رقیق‌کننده خون مانند ویتامین E، سیر، و روغن ماهی را نیز ۱ تا ۲ هفته قبل متوقف کنید. اگر استروئید مصرف می‌کنید، آن را ۱ تا ۲ هفته قبل از تزریق قطع کنید.

رژیم غذایی و هیدراتاسیون

یک وعده‌غذایی سالم در روز تزریق مصرف کنید تا انرژی کافی داشته باشید. همچنین حداقل ۲ لیتر آب در روز بنوشید تا خون و پلاکت‌ها در بهترین وضعیت قرار گیرند.

اجتناب از سیگار و الکل

از چند روز قبل از تزریق، سیگار و الکل مصرف نکنید. سیگار جریان خون را کاهش می‌دهد و الکل می‌تواند فرایند ترمیم را مختل کند.

مراقبت‌ها و پیگیری‌های پس از تزریق

تزریق پی‌آرپی می‌تواند بهبود آسیب‌های زانو را تسریع کند، اما حفظ اثر درمان و افزایش بازده آن به رعایت مراقبت‌های پس از تزریق، سبک زندگی سالم، و برنامه توان‌بخشی منظم بستگی دارد. با دنبال‌کردن این دستورالعمل‌ها و مشورت با پزشک متخصص، می‌توانید بهترین نتایج را کسب کنید.

مراقبت‌های اولیه

• اجتناب از: NSAIDs از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و آسپرین حداقل تا دو هفته پس از تزریق خودداری کنید. این داروها ممکن است فرایند التهابی طبیعی و ترمیم بافت را مختل کنند.
• استراحت ملایم: در ۷۲ ساعت اول، فعالیت شدید ممنوع است. استراحت نسبی همراه با حرکت‌های سبک (مانند کشش ملایم) کمک می‌کند از خشکی مفصل جلوگیری شود.
• بهداشت محل تزریق: زانو را خشک و تمیز نگه دارید. از حمام‌کردن یا شنا در روز اول خودداری کنید.

سبک زندگی و تغذیه

• یک رژیم غذایی متعادل با پروتئین، ویتامین C، و مواد معدنی برای بازسازی بافت ضروری است.
• مصرف کافئین (چای، قهوه، نوشابه) را ۳ تا ۷ روز محدود کنید.
• حداقل ۲ لیتر آب در روز بنوشید تا جریان خون و فرایند التهابی طبیعی حفظ شود.
• از مصرف سیگار و الکل اجتناب کنید؛ این مواد می‌توانند روند بهبود را کند یا مختل کنند.
• داشتن خواب کافی و مدیریت استرس می‌تواند به روند بهبود کمک کند.

فیزیوتراپی و توان‌بخشی

• بعد از ۴۸ ساعت، به‌تدریج فعالیت‌های سبک را آغاز کنید.
• تمرینات تقویتی برای عضلات اطراف زانو (چهارسر ران و همسترینگ) به بهبود عملکرد و پایداری زانو کمک می‌کند.
• تمرینات تعادلی و انعطاف‌پذیری را تحت‌نظر متخصص در مرکز فیزیوتراپی معتبر ادامه دهید.

زمان‌بندی بازگشت به فعالیت

• هفته اول: استراحت نسبی و فعالیت‌های بسیار سبک مانند پیاده‌روی کوتاه.
• هفته دوم: افزودن تمرینات کششی و تقویتی ساده.
• هفته‌های چهارم به بعد: بازگشت تدریجی به فعالیت‌های سنگین‌تر، با تأیید پزشک و فیزیوتراپیست

هزینه

یکی از سؤالات اصلی بیماران این است که آیا PRP  ارزش هزینه‌کردن دارد؟

ازآنجاکه PRP می‌تواند به طور طبیعی بافت‌ها را بازسازی کرده، درد را کاهش دهد و عملکرد حرکتی را بهبود بخشد، به‌ویژه برای ورزشکاران و افراد جوانی که به دنبال بازگشت سریع به فعالیت‌های روزمره هستند، قطعاً ارزش هزینه‌کردن دارد.

گرچه هزینه PRP بالاتر از برخی روش‌های دیگر است، اما در مقایسه با جراحی‌های پرهزینه و دوره‌های طولانی توان‌بخشی، در بلندمدت می‌تواند مقرون‌به‌صرفه باشد. همچنین، شرایط بیمار و شدت آسیب نقش مهمی در اثربخشی درمان دارد، بنابراین مشاوره با پزشک برای اطمینان از نتایج و تصمیم‌گیری آگاهانه ضروری است

 سؤالات متداول

آیا بیماری‌های زمینه‌ای مانند تیروئید بر نتیجه PRP تأثیر می‌گذارند؟

در برخی موارد، بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند روند بهبودی را تحت‌تأثیر قرار دهند. مشورت با پزشک متخصص برای اطمینان از ایمنی و اثربخشی PRP در این شرایط ضروری است.

تفاوت LP-PRP و LR-PRP چیست؟

LP-PRP (PRP با پلاکت‌های کم لکوسیت) برای مواردی که التهاب کمتری نیاز است استفاده می‌شود. LR-PRP (PRP با پلاکت‌های غنی از لکوسیت) معمولاً در مواردی که نیاز به تحریک قوی‌تر است به کار می‌رود.

آیا PRP برای من که در انتظار تعویض مفصل زانو هستم، مفید است؟

PRP می‌تواند برای تسکین درد و بهبود موقت عملکرد زانو مفید باشد. گرچه احتمالاً تعویض مفصل همچنان ضروری خواهد بود، این روش ممکن است تا زمان جراحی کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

آیا PRP در موارد شدید مانند آسیب استخوان روی استخوان زانو اثر دارد؟

PRP در چنین مواردی ممکن است تسکین موقت درد را فراهم کند، اما تأثیر قابل‌توجهی بر وضعیت ساختاری زانو نخواهد داشت. در این موارد، روش‌های جراحی ممکن است مؤثرتر باشند.

PRP خشک شده چیست؟

PRP لیوفیلیزه (خشک‌شده) یک روش جدید برای حفظ و استفاده آسان‌تر پلاکت‌ها است. این روش هنوز در حال بررسی است و به طور گسترده در دسترس نیست.

آیا تزریق هم‌زمان به دو زانو انجام می‌شود؟

تزریق هم‌زمان به دوزانو امکان‌پذیر است، اما تصمیم‌گیری باید بر اساس وضعیت بیمار و نظر پزشک باشد. در برخی موارد، پزشک ممکن است تزریق‌ها را جداگانه انجام دهد تا هر زانو به طور کامل ارزیابی شود.

سیگارکشیدن یا مصرف الکل در درمان با PRP مجاز است؟

نیکوتین و الکل با کاهش جریان خون و مهار فعالیت پلاکت‌ها می‌توانند اثربخشی PRP را کاهش دهند. حداقل ۴۸ ساعت پیش و پس از تزریق از مصرف این مواد اجتناب کنید.

چرا استفاده از تصویربرداری در تزریق PRP اهمیت دارد؟

تصویربرداری به پزشک کمک می‌کند تا PRP را به‌دقت به بافت آسیب‌دیده هدایت کند. این موضوع به‌ویژه در مشکلات بافت نرم، مثل تاندون‌ها، از اهمیت زیادی برخوردار است.

آیا بعد از تزریق PRP باید از زانوبند استفاده کنم؟

استفاده از زانوبند ممکن است به کاهش درد و تورم کمک کند، اما همیشه ضروری نیست. تصمیم‌گیری درباره استفاده از زانوبند باید طبق نظر پزشک و بر اساس وضعیت زانو باشد.

چاقی چه تأثیری بر نتیجه PRP دارد؟

چاقی (BMI بالای ۳۰) می‌تواند اثربخشی PRP را کاهش دهد، زیرا چربی اضافی ممکن است عملکرد پلاکت‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهد. رعایت رژیم غذایی مناسب و کنترل وزن می‌تواند به بهبود نتایج کمک کند.

چرا برخی پزشکان پس از عمل جراحی تزریق PRP را پیشنهاد می‌دهند؟

PRP می‌تواند روند ترمیم بافت‌ها را پس از جراحی تسریع کرده و خطر عوارض جانبی را کاهش دهد. این روش به‌ویژه در بهبود زخم‌های جراحی یا ترمیم رباط‌ها مفید است.

چه مدت پس از تزریق رانندگی می‌شود کرد؟

اگر داروی آرام‌بخش مصرف نکرده‌اید، معمولاً می‌توانید همان روز رانندگی کنید. اما اگر دارویی مصرف کرده‌اید که هوشیاری را کاهش می‌دهد، بهتر است تا روز بعد صبر کنید.

آیا PRP تحت پوشش بیمه است؟

بیشتر شرکت‌های بیمه هزینه PRP را پوشش نمی‌دهند، زیرا به‌عنوان روش درمانی جدید شناخته می‌شود. بهتر است قبل از شروع درمان، با شرکت بیمه خود مشورت کنید.

چطور بفهمم کلینیک قابل‌اعتمادی را انتخاب کرده‌ام؟

اطمینان حاصل کنید که کلینیک دارای مجوزهای معتبر است و پزشکان آن آموزش‌های تخصصی PRP را دیده‌اند. همچنین بررسی نظرات بیماران قبلی و پرس‌وجو درباره تجهیزات و روش‌های مورد استفاده می‌تواند به تصمیم‌گیری کمک کند.

چطور باید بعد از PRP زانو بخوابم؟

خوابیدن به پشت و استفاده از یک بالشت زیر زانو برای کاهش فشار و درد توصیه می‌شود. این حالت به‌زانو کمک می‌کند تا در موقعیت راحت‌تری قرار گیرد.